مذاکره با آمریکا و نگرش‌های متفاوت

در حالی که مذاکره با آمریکا بر سر عراق برای دومین بار متوالی به تعویق می‌افتد، اندک اندک برخی از شخصیت‌های سیاسی نسبت به عواقب و نتایج مذاکره‌ای که آغاز و انجام مشخصی ندارد هشدار می‌دهند. پس از آنکه عماد افروغ نماینده اصول‌گرای مجلس گفت‌که چنین مذاکره‌ای پذیرفتن اصل اشغال توسط آمریکاست، محمدرضا تاجیک رییس سابق مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری نیز به صورت تلویحی انجام مذاکرات را در زمان کنونی در راستای منافع ملی کشور ندانست. تاجیک معتقد است چنین مذاکره‌ای در شرایط کنونی کشور مشکل‌گشا و در راستای منافع ملی کشور نیست و اگر انجام شود بیشتر در جهت رفع دغدغه‌های آمریکا در عراق و منطقه است. آمریکا ایران را متهم می‌کند که آتش تهیه ناآرامی‌ها در عراق را تهیه می‌کند.
محافظه‌کاران ایرانی، مذاکره با آمریکا را تنها به خاطر حفظ منافع عراق می‌دانند و معتقد هستند که چنین مذاکره‌ای باعث خواهد شد در آینده نزدیک آمریکایی‌ها عراق را ترک کنند باهنر نایب رییس مجلس شورای اسلامی در همین رابطه می‌گوید: "ما دنبال این مذاکره نبوده و نیستم و دولت عراق به صورت جدی اصرار دارد که برای احقاق حق ملت عراق ، ایران می‌تواند نقش مهمی داشته باشد و اگر بدانیم از این موضوع می‌توانیم نفعی برای مردم عراق داشته باشیم، از انجام این کمک‌ها دریغ نداریم." این موضوع در حالی بیان می‌شود که برخی گروه‌های سیاسی سنی اعلام کرده‌اند که مذاکره با ایران بر سر عراق به معنای دخالت آشکار در اوضاع عراق است.
در حالی که تاجیک معتقد است نفس چنین مذاکره‌ای در شرایط حاضر منافع ملی ایران را تامین نمی‌کند، باهنر می‌گوید "طبیعی است که منافع ملی خود را در نظر می‌گیریم اما اگر قرار به سوء استفاده از این مقوله باشد و تلاش‌ها به جایی نرسد، در این موضوع تجدیدنظر می‌کنیم."
علی رغم آنکه مسوولان تلاش می‌کنند وانمود کنند که مذاکرات یاد شده تنها بر سرمساله عراق است، اما به گفته کارشناسان سیاسی، اینکه ایران بخواهد به حل مساله ناآرامی در عراق کمک کند در حالی که هیچ امتیازی در خصوص مساله هسته‌ای نگیرد، معقولانه به نظر نمی‌رسد.
اگرچه آصفی سخنگوی وزارت امور خارجه سخن گفتن از هر موضوع دیگری جز امنیت در عراق را غیرقابل طرح می‌داند. آصفی همچنین بدبینی مقامات ایرانی را به نفس چنین مذاکراتی مورد تاکید قرار می دهد اما نمی‌گوید وقتی چنین حجمی از بی‌اعتمادی به آمریکا وجود دارد اساسا چرا این مذاکره پذیرفته شده است. آصفی می‌گوید: "موضوعات دیگر نیز برای مذاکره با آمریکا در دستور کار قرار ندارند، چرا که ما در حسن نیت آمریکایی‌ها جدا تردید داریم. آنها هم مواضع ما را به خوبی می‌دانند و به نظر نمی‌رسد در چنین شرایطی مذاکره در رابطه با مسایل دیگر بتواند به حل آن‌ها کمک کند." کمک به حل مساله ناآرامی‌ها در عراق در حالی قرار است در مذاکرات بین دو کشور مطرح شود که ایران آمریکا را مسئول ناآرامی‌ها می‌داند و آمریکا نیز متقابلا ایران را به هدایت ناامنی‌ها متهم می‌کند.
محمدرضا تاجیک معتقد است که مذاکره با آمریکا از چهار زاویه با چالش مواجه است: زمان، مکان، موضوع و طرف مذاکره با سطح مذاکره." به اعتقاد این کارشناس امور استراتژیک، چنانچه این مذاکره به نتایج مثبتی نرسد، راه را برای تکرار، تعمیق و گسترش چنین فعالیت‌هایی در آینده مسدود و یا حداقل بسیار دشوار و ناهموار خواهد کرد." به اعتقاد رییس سابق مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری" در شرایط کنونی تنها مذاکره مستقیمی راه‌گشا خواهد بود که البته اولا، میان مقامات عالی‌رتبه دو کشور ثانیا، بر سر موضوعات اساسی و بنیادین دو طرف ثالثا، در مکانی با شان و منزلت حقوقی و سیاسی جدی (نظیر ژنو یا سازمان ملل) و رابعا، در زمانی مناسب‌تر انجام پذیرد." مذاکره با آمریکا طی سالهای بعد از انقلاب همواره در قامت یک تابو، قابل مطرح شدن در محافل سیاسی، نبوده است.
تاجیک سپس با انتقاد تلویحی از زمان مذاکره، ایامی از دوران ریاست جمهوری سید محمد خاتمی را مورد اشاره قرار می‌دهد که در آن رییس جمهوری آمریکا تمایل جدی برای برقراری ارتباط با مسئولین کشور داشت. تاجیک می‌گوید: "نباید آغاز و طلیعه این مذاکره را از سطحی که رییس جمهور آمریکا در سالن‌ها و راهروهای سازمان ملل به دنبال فرصتی برای دست دادن و صحبت کردن با رییس جمهور ما می‌گشت، به سطحی که ما به دنبال یک سفیر آمریکایی در یک کشور تحت اشغال و کنترل آمریکا بدویم، تقلیل داد.