تغییر در تاکتیک جنگ‌های هوایی

ترجمه: علیرضا سزاوار
اگر جنگ های اخیر در افغانستان و عراق را که در آنها خبری از جنگ های هوایی نبود و وظیفه اکثر هواپیماها، بمب اندازی به مواضع زمینی دشمن بود، نشانه ای از نیازهای نیروی هوایی کشورهای جهان در آینده تلقی کنیم، در این صورت جنگنده های پرقدرت، تنها بخشی از توانایی های بی شمار خود را به نمایش خواهند گذاشت و دیگر تمامی ظرفیت های عملیاتی آنها مورد استفاده نخواهد بود و خلبانان حرفه ای و آموزش دیده دیگر هیچ گاه جنگ های هوایی را از نزدیک تجربه نخواهند کرد. اینجا است که هواپیماهای ارزان تر که بتوانند ساعت ها برفراز منطقه جنگی به پرواز درآیند و به انواع موشک ها و بمب ها مجهز باشند، برای فرماندهان مفیدتر و کارآمدتر است. از این رو جنگنده های روباتیک که طرحی اولیه از هواپیماهای بدون سرنشین UCAV هستند، به وجود آمدند. مقر هوایی «ادواردز» در کنار مرکز تحقیقات سری هوافضای آمریکا در «نوادا» قرار دارد و در آنجا تحقیقاتی در مورد آینده جنگ های هوایی صورت می گیرد. در همین مکان پروژه کنونی نیروی هوایی ایالات متحده که تولید جنگندهF-22 توسط شرکت لاکهید مارتین است قرار دارد.
F/A-22 RAPTOR جنگنده ای پرسرعت است و قادر است به سرعتی برسد که سایر جنگنده ها فقط در چند ثانیه می توانند به آن دست یابند. خلبان های جنگنده های قدیمیF-15که در آزمایش های سال گذشته نیروی هوایی ایالات متحده به مبارزه با رپتور پرداخته بودند تنها یک جمله برای گفتن داشتند و آن اینکه: هرگز نمی توانید نیروی جنگنده رپتوری که شما را هدف گرفته و به شما شلیک می کند مشاهده کنید. حتی جنگنده های جدید ساخت روسیه و چین نیز در برابر آن حرفی برای گفتن ندارند. و اما رقیبی که هم اکنون در برابر جنگنده های رپتور قد علم کرده است، جنگنده های روباتیک است.
جدیدترین جنگنده روباتیک Boeing X-45A نام دارد و طرح جدیدی از هواپیمای بدون سرنشین است که می تواند تغییرات اساسی را در تاکتیک جنگ های هوایی به وجود آورد.
این جنگنده ها توانایی انجام اکثر هواپیماهای سرنشین دار و حتی ماموریت هایی را که بعضی از رقبای سرنشین دار قادر به انجام دادن آن نیستند، در مدت زمان بیشتر و با قیمت بسیار کمتر دارند.
بسیاری از کارشناسان بر این عقیده هستند که آینده جنگ های هوایی را به جای رپتور، هواپیماهای بدون سرنشین به ویژه جنگنده های روباتیک رقم خواهند زد. البته جنگنده های روباتیک تقریبا راه زیادی در پیش دارند و طراحان آنها تجربه چند ساله ای را تنها در ساخت نمونه های ابتدایی هواپیماهای بدون سرنشین UCAV مانند هواپیماهای کنترل از راه دور نظامی و یا هواپیماهای بدون سرنشین مستقل «هاوک» دارند که تنها وظیفه آنها گشت زنی در مناطق عملیاتی و شناسایی است که ماموریتی بسیار ساده تر از وظایف جنگنده های روباتیک محسوب می شود.
به عقیده برخی از کارشناسان نیروی هوایی ایالات متحده اغلب رقبای تسلیحاتی این کشور به جای سرمایه گذاری در ساخت یا خرید جنگنده های جدید به مجهز کردن نیروهای خود به موشک های پیشرفته زمین به هوا اقدام کرده اند.
در اواسط سال 2004میلادی منابع آگاه در وزارت دفاع ایالات متحده از کاهش تقاضای تولید جنگنده های رپتور از 380فروند به 180درخواست قبلی خبر دادند.
این درحالی است که نیروی هوایی ایالات متحده در شروع پروژه جنگنده های رپتور توسط شرکت لاکهید مارتین، 750فروند از آن را سفارش داده بودند. مشکل اصلی این پروژه بدون در نظر گرفتن قیمت تمام شده فراتر از پیش بینی برای هر فروند و همچنین تاخیر زیاد برنامه ساخت رپتور در این نکته نهفته است که این جنگنده برای غلبه بر شرایط موجود در دهه 1980طراحی شده که مربوط به آن زمان می شود و تقریبا به روز نیست.
هیچ کس در اینکه جنگنده رپتور در جنگ های هوایی و رهگیری قدرتمند است، شک ندارد. پس از انجام چندین آزمایش عملیاتی مختلف که شامل جنگ های آزمایشی رپتورها با جنگنده هایF-15 بود، خلبانان رپتور اعلام کردند که ما هرگز به اهداف هوایی خود نزدیک هم نشدیم و به راحتی آنها را مورد هدف قرار دادیم. نبرد با جنگنده های F-15نبردی نابرابر و یک طرفه به نفع ما بود که این مسئله نشان از قدرت فوق العاده جنگنده های رپتور دارد ولی نکته مهم این است که حتی در جنگ های هوا به هوا نیز تغییرات تکنیکی و تاکتیکی مهمی ایجاد شده است و بعضی از خصوصیات فوق العاده رپتورها را تحت الشعاع قرار داده است چرا که می توان گفت طبیعت جنگ های هوایی تغییر کرده است و امکان دارد دیگر جنگ های نزدیک هوا به هوا اتفاق نیفتد. در ضمن افزایش موشک های کوتاه برد با دقت بسیار بالا جنگ های نزدیک هوایی را خطرناک ساخته است، همچنین موشک های هوا به هوای دوربرد نیز پیشرفت زیادی کرده اند و در نتیجه به جنگنده های کم سرعت تر امکان داده اند به راحتی جنگنده های دیگر را نابود سازند. در نتیجه جنگنده های جنگ های اخیر اغلب با استفاده از پشتیبانی نیروهای دیگر به پرتاب بمب های مختلف می پردازند. در حال حاضر هواپیماهای بدون سرنشین فقط می توانند ماموریت های ساده ای را انجام دهند ولی زمان زیادی طول نمی کشد که پرنده های روباتیک بتوانند تمام موانع و محدودیت های موجود را از سر راه خود بردارند. در اواسط سال 2005جنگنده روباتیک شرکت بوئینگ با نام X-45A توانست پس از بلند شدن از پایگاه هوایی «ادواردز» و گشت زنی بر فراز منطقه مذکور به صورت کاملا اتوماتیک به یک پایگاه شبیه سازی شده حمله کرده و آن را منهدم سازد. سپس یک پایگاه شبیه سازی شده دیگر را که برای این پرنده روباتیک ناآشنا و تعریف نشده بود با ارسال سیگنال های راداری به طور کاملا مستقل شناسایی کرده و منهدم ساخت. البته وظیفه X-45A در این عملیات آزمایشی تائید پرتاب موشک در زمان و مکان مناسب بود که X-45A توانست فراتر از حد انتظار ظاهر شود. قرار است که این جنگنده های روباتیک از سال 2007به خدمت نیروی هوایی ایالات متحده درآیند و تا آن زمان آزمایش های مختلف دیگری بر روی آنها انجام می شود تا صلاحیت خود را به طور کامل به اثبات برسانند. بوئینگX-45C و X-47B از شرکت نودثروپ گرومن نمونه های دیگری از این جنگنده های روباتیک هستند که هزینه تمامی آنها از محل برنامه چهار میلیارد دلاری آژانس پروژه های تحقیقاتی پیشرفته وزارت دفاع ایالات متحده DARPA تامین شده است.X-45A چهار تن وزن دارد و بزرگتر از نمونه های دیگر است و به همین دلیل توانایی حمل سوخت و مهمات بیشتری را دارد. «مایکل فرانسیس» مدیر برنامه های آژانس پروژه های وزارت دفاع، عقیده دارد که بزرگترین مزیت هواپیماهای بدون سرنشین عدم وابستگی آنها به خلبان است.
«اسکات وین شیپ» مدیره پروژه جنگنده های روباتیک در شرکت نورثروپ گرومن نیز معتقد است که گشت زنی چندین ساعته در قلمرو دشمن و انهدام اهداف متحرک مختلف از جمله پایگاه های پرتاب موشک و تانک ها و غیره توانایی ارزشمندی است که برای به دست آوردن آن نباید لحظه ای تعلل کرد. هم اکنون یکی از اهداف مدیران پروژه پرنده های روباتیک طراحی نرم افزاری است که به گروهی از این جنگنده های روباتیک اجازه دهد تا هوشمندانه و با داشتن حق انتخاب به هر تهدیدی واکنش نشان داده و به اهداف مختلف حمله کنند.
نکته بسیار مهم در مورد جنگنده های روباتیک این است که تقریبا بدون کمک یکدیگر و به صورت انفرادی وارد جنگ نخواهند شد بلکه در دسته های پنج فروندی یا بیشتر و با همکاری یکدیگر اهداف مورد نظر را شناسایی کرده و منهدم می سازند. به طوری که فقط یکی از هواپیماهای گروه از رادار خود استفاده می کند و در نتیجه باعث می شود تا جنگنده های روباتیک دیگر شناسایی نشوند و همین طور فقط یکی از هواپیماهای گروه مجهز به موشک هوا به هوا است و وظیفه این جنگنده در گروه این است که به صورت مستقل جنگنده های دشمن که گروه را تهدید می کنند، نابود سازد. این عمل باعث می شود که بقیه جنگنده های روباتیک آزادانه اهداف زمینی دشمن را هدف قرار داده و نابود سازند. در ضمن با پیشرفت این جنگنده های بدون خلبان مدل های مخصوص نیروی دریایی آمریکا نیز تولید خواهد شد و توانایی انجام ماموریت های طولانی مدت و100ساعته را نیز خواهند داشت.
در نهایت جنگ های آینده در تسخیر جنگنده های روباتیک خواهد بود تا باز هم فناوری مرگ انسان ها را به تاخیر اندازد.