دولت وحدت ملی در فلسطین

پس از ماه ها مذاکره و رایزنی سرانجام «حماس» و «فتح» درباره تشکیل دولت وحدت ملی و برنامه های سیاسی آن به توافق رسیدند.
در ارزیابی کلی از روندی که سبب تشکیل دولت وحدت ملی در هشت ماه گذشته شد، می توان چند عامل را مؤثر ارزیابی کرد. این عوامل در دو عرصه داخلی و منطقه ای قابل بررسی هستند. در عرصه داخلی مقاومت دولت حماس در برابر فشارهای داخلی و خارجی و ناکامی مخالفان در براندازی این دولت را می توان ذکر کرد.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که یکی از عوامل مؤثر در پاسخ منفی «فتح» به حماس برای تشکیل دولت وحدت ملی، ناامیدی فتح از تداوم حیات دولت فلسطینی بود که حماس رهبری آن را به عهده خواهد داشت. مضافاً به این که فشارهای داخلی بر رهبران فتح وارد می شد تا در این دولت حضور پیدا نکنند. البته فشارهای کشورهای غربی نیز در این زمینه بی تأثیر نبوده است. لذا در همان ابتدا یعنی اوائل پیروزی حماس در انتخابات فتح از مشارکت در دولت پیشنهادی حماس خودداری کرد.
به هر حال از جمله عواملی که نقش مهمی در توافق فتح و حماس درباره تشکیل دولت وحدت ملی داشت، سند منسوب به زندانیان فلسطینی که به سند میثاق «اسرا» مشهود است. این سند چارچوب برنامه سیاسی و اقتصادی دولت وحدت ملی را مشخص می سازد.
براساس این سند پرونده مذاکرات صلح به سازمان آزادیبخش فلسطین واگذار می شود. اما از آنجایی که روند رایزنی های «حماس» و «فتح» پس از شکست رژیم صهیونیستی در لبنان به نتیجه رسیده است لذا می توان از این جنگ به عنوان عنصری تأثیرگذار در توافق تشکیل دولت وحدت ملی فلسطین نام برد این تأثیر از چند وجه قابل تأمل است! نخست، جنگ لبنان برای مخالفان حماس روشن ساخت که توسل به خشونت علیه گروه های مبارزی همچون حماس می تواند نتایج غیرقابل پیش بینی درپی داشته باشد. دوم این که به دنبال جنگ لبنان، دور تازه ای از رایزنی ها برای تحرک بخشیدن به روند مذاکرات صلح آغاز شده است. در چنین شرایطی تشکیل دولت وحدت ملی در فلسطین می تواند موقعیت فلسطینی ها را در برابر رژیم صهیونیستی تقویت کند. البته این جنبه بیشتر از نگاه فتح و تشکیلات خودگردان به دولت وحدت ملی معنا پیدا می کند. زیرا آنچه که برای حماس اولویت دارد، تقویت وحدت داخلی فلسطینی ها، کاهش رنج ها و فشارهای رژیم صهیونیستی بر ملت فلسطین است.
در مجموع به نظر می رسد توافق تشکیل دولت وحدت ملی فلسطین پیامدهایی همچون از سرگیری گفت وگوهای فراگیر داخلی، اصلاح ساختار سازمان آزادیبخش فلسطین و شکسته شدن تحریم های غرب علیه فلسطینی ها یا حداقل شکسته شدن ائتلاف آمریکا رژیم صهیونیستی با دیگر کشورهای غربی و اعضای کمیته چهار جانبه را درپی داشته باشد.