دفاع مقدس از دیدگاه امام خمینی(ره)

تدوین: داود رضایی چراتی
بی تردید آنچه در تحلیل انقلاب باید بدان توجه خاص مبذول داشت این است که چه تفاوتهایی بین انقلاب اسلامی با قیامهای سده اخیر ایران مانند نهضت مشروطه و یا نهضت جنگل وجود داشت که توانست آنرا هر روز قدرتمندتر و بر معادلات بین المللی اثر گذارتر کرده و همچنین توانست به مثابه یک قدرت ایدئولوژیکی سایه سنگین خود را بر ظلم جهانی بگستراند و یا چرا برغم برخورداری قیامهای گذشته ایران از رهبران روحانی و مکتبی، آنها نتوانستند به ابعاد شایسته یک انقلاب دینی و ایدئولوژیک دست یابند، البته عوامل متعددی را در این زمینه میتوان برشمرد، اما عدم آگاهی برخی از رهبران از چگونگی رهبری قیام و عدم توجه به موازین الهی و به طبع آن دلسردی مردم در ادامه قیام، نفوذ دشمنان در کادررهبری و به طبع آن نومیدی مردمی، عدم وجود نهاد قانونی نهاد قانونمند برای پاسداری از کیان، قوانین اسلامی وکشور از جمله مواردی است که در نگاه اول میتوان بدانها اشاره کرد. بر کسی پوشیده نیست که شاخصه اصلی پدیده انقلاب اسلامی برخورداری از رهبری بزرگ با منزلتی جهانی بود که با ملتی مصمم در برابر تهدیدهای روزافزون (به ویژه در بعد بین المللی) ایستادگی کرد و در عین حال به تبیین و ترویج انقلاب همت گمارد که وقوع آن خارج از تصور اندیشمندان و سیاستمداران حاکم بر جهان بود. و این پدیده خدا محور چه در پیدایش وچه در نوع تعامل یا تقابل با بقیه انقلابها تفاوت های بنیادی داشت، او مردم را هشیار ساخت از تفرقه دوری کنند تا به سرنوشت نهضت های گذشته دچار نگردند.
دوست و دشمن خود را بشناسند تا سلامت و موفقیت نظام را تضمین کنند. نهادهای مردمی را شکل دهند تا حامی کیان قوانین اسلامی و انقلاب و کشور باشد، رویدادهای اجتماعی را رقم بزنند و..
بانهادینه شدن شعارهای انقلاب، پشتوانه عظیمی در داخل وحتی خارج از کشور متوجه ایران شد دشمنان نیر که به ذات انقلاب اسلامی یعنی سازش ناپذیری در روند حرکت خود پی برده بودند وفهمیده بودند که این انقلاب در پی مبارزه جدی و دائمی بامنافع نامشروع آنهاست بر آن شدند تا علاوه برتهاجم سیاسی و تبلیغاتی ، جنگ تحمیلی (عراق علیه ایران) را راه بیندازند تا با تضعیف آن راه شکست آن نیز هموار نمایند.
با شروع جنگ تحمیلی حفظ استقلال، امنیت، تمامیت ارضی و بقای ساختار سیاسی و... مورد توجه جدی قرار گرفت. نهادهای خود جوش نیز پای به عرصه حفظ تمامیت ارضی واستقلال گذاشتند و رفته رفته مقاومت شکل گرفت. و در نهایت نیز به یک پیروزی در عرصه بین المللی بدل شد.
جنگ تحمیلی از معدود وقایع پس از انقلاب اسلامی بود که از رهبری و پشتیبانی مستقیم حضرت امام(ره) برخوردار بود. نظارت مستقیم بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران باعث قوت قلب و اعتماد روز افزون شد. و این اعتماد زمینه ساز حرکت های دفاعی در عصر جنگ و فرهنگی پس از دفاع شد. پس از پایان جنگ و دفاع مقدس عرصه برای وقایع‌نگاری رشادت‌ها، فداکاریها و حماسه های دوران جنگ توسط اصحاب فرهنگ، اهل قلم و هنرمندان عرصه دفاع مقدس آغاز شد که هر کدام در جاویدان نگهداشتن آن دوران نقش عمده ای را برعهده داشتند.
با شروع فعالیت موسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام(ره) گروه جنگ و جهاد در اواخر سال 1368 در این موسسه تشکیل و با همت بلند سید شهیدان اهل قلم شهید سیدمرتضی آوینی تشکیل شد. گروه جنگ و جهاد موسسه اساس تلاش خود را بر سه پایه بنا نهاد.
اول: جمع آوری عناصر مورد نیاز گروه.
دوم: تبیین مبانی مبارزاتی ودفاعی حضرت امام بدون پیش داوری یا طرح قبلی
سوم: مطابقت مفهومی موضوع جنگ و دفاع با سایر موضوعات فرایض و اعتقادات دینی و عملی.
توجه خاص شهید آوینی به گروه جنگ وجهاد موسسه نشر آثار حضرت امام در کنار دیگر فعالیتهای ایشان از جمله روایت فتح، سراب و... از آن مجموعه ای پویا وتخصصی ساخت که توانست با گذشت بیش از دوازده سال از شهادت ایشان مجموعه منظومه دفاعی حضرت امام(ره) کامل گردیده تا گامی بزرگ در جهت جمع آوری، طبقه بندی و ارائه نظرات، پیامها و سخنرانی های حضرت امام در هشت سال دفاع مقدس بردارد. خوشبختانه امروز موسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام در سایه همت یاران شهید مرتضی اوینی توانست با چاپ و انتشار شش کتاب از این مجموعه گامی بلند در جهت انتقال مبانی اندیشه امام راحل در دفاع مقدس برای نسل دوم و سوم انقلاب بردارد. کتب بسیج از دیدگاه امام، جنگ و دفاع، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش از دیدگاه امام، قوای مسلح ودفاع مقدس از این مجموعه محسوب می شوند
دفاع مقدس از دیدگاه امام خمینی
با چاپ جدیدترین اثر انتشاراتی در این زمینه منظومه اندیشه های دفاعی امام خمینی(ره) کامل گردید.این مجموعه که به مناسبت هفته دفاع مقدس به چاپ رسید دارای مختصات ذیل است:
فصل اول «علل جنگ و هویت ما در جنگ تحمیلی» که با مباحثی پیرامون علل تحمیل جنگ هویت ما در جنگ تحمیلی، ضرورت دفاع، انگیزه های دفاعی و شعارهای اصولی در جنگ بحث می‌کند
فصل دوم «ایجاد روحیه جنگی و دفاعی» آورده شده که به تشویق و تقدیر از رزمندگان، دعوت از مردم برای دفاع وکمک به رفع موانع در جنگ
فصل سوم نقش اقشار مختلف تحت عنوان «مردم در جنگ» پرداخته شد
فصل چهارم «نقش نهادها در جنگ» از جمله نهادهای دینی، نظامی،
مردمی و سازمانهای پشتیبانی مورد توجه واقع شد.
فصل پنجم دربارۀ تبلیغات در دفاع مقدس»
فصل ششم «تذکرات و اخطارهای حضرت امام به نیروهای مسلح، مردم و ارتش عراق و دولتهای منطقه اختصاص دارد.
فصل هفتم «دشمن در جنگ تحمیلی» به صفات و ماهیت دشمن، جنایات دشمن بر مردم عراق، حامیان دشمن می‌پردازد.
فصل هشتم «صلح و پذیرش قطعنامه» و مطالبی درباره صلح تحمیلی، ادعای صلح، صلح واقعی، سازمانهای صلح‌طلب و علل پذیرش قطعنامه 598 پرداخته شد و فصل آخر کتاب نیز به برکات و دستاوردهای جنگ» اختصاص دارد.
جنگ و دفاع در اندیشه امام خمینی
در اندیشه امام راحل جنگها دو گونه اند یا حقند و یا باطل.
جنگهای باطل موجب نابودی بشر بدست قدرت طلبان بوده و هدف غایی آنان استیلا بر بشریت است اما جنگهای حق موجب شکوفایی فطری بشری است و تربیت انسانها است. خدا محوری و دین گرایی پایه اصلی اندیشه امام را تشکیل می دهد. و همواره معظم له بر دفاع از ارزشهای اسلام و قرآن تاکید داشتند و حتی جنگها را به منظور توسعه اسلام در عالم بیان داشته اند. لذا می فرمایند: «جنگ ما جنگ عقیده است و جغرافیا و مرز نمی شناسد» (صحیفه امام ج 21 ص 87). این مجموعه دارای چهار فصل است که فصل اول به جنگهای حق و باطل با مباحثی پیرامون جنگ در قرآن، اهداف جنگهای حق طلبانه و باطل و تفاوت ماهوی آنها اختصاص دارد. فصل دوم و سوم نیز با وجوب دفاع و استقامت، نقش مساجد در جنگ و دفاع، فداکاری، عقیده، ایمان و شهادت طلبی می پردازد. فصل چهارم نیز به موضوعاتی مانند احکام فقهی دفاع و جهاد، دفاع فردی و جمعی، شرایط و آمادگی دفاعی، اذن والدین، احکام اطاعت، همکاری با دشمن، اسرا و غنایم جنگی را مورد بررسی قرار می دهد.
بسیج معراج پاک اندیشه اسلامی
در اندیشه حضرت امام(ره) بسیج نهادی است اجتماعی با ابعاد متعدد. در این نگرش، بسیج دیگر صرفا سازمانی نیست که در زمان جنگ و برای دفاع در مقابل دشمن شکل گرفته باشد، بلکه نهادی است وسیع و پاسخگوی نیازهای اساسی و حیاتی جامعه و با اجزای دیگر نظام چنان هماهنگی و پیوند دارد که انفصال آن جز با انحلال جامعه اسلامی متصور نیست. مفهوم بسیج در کلام امام در حیطه های سه‌گانه اجتماعی، عبادی ـ سیاسی و عشق و عرفانی قابل طرح و بررسی است.
مجموعه بسیج در اندیشه امام دارای شش فصل است که به تاریخچه بسیج در صدر اسلام، قبل و بعد از انقلاب، اهداف، ماموریت ها، تبیین جایگاه ها و منزلت بسیج، و.... می پردازد.
اگر سپاه نبود کشور هم نبود
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان نهادی امنیتی و نظامی، با کمترین امکانات و با بیشترین اعتقاد و انگیزه شکل گرفت و مرزبانی صادق و لایق برای حریم انقلاب و کشور شد و علاوه بر دفاع همه جانبه از مرزهای کشور اسلامی در داخل نیز برای تامین امنیت و آرامش اقدام نمود، تا جایی که وجود کشور و وجود انقلاب متکی بر وجود سپاه گردید. از اینجاست که عمق فرمایش آن پیر فرزانه که «اگر سپاه نبود، کشور هم نبود»، آشکارتر می شود. مجموعه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در شش فصل تدوین شده و شامل ضرورت تشکیل سپاه، اهداف و ماموریتها، فرهنگ پاسداری، سپاه و مردم، نظم، هماهنگی، عزل و نصب‌ها، برقراری امنیت، اداره جنگ و..... می‌باشد.
ارتش ما پشتوانه ملت ماست
ارتش یکی از ارکان حکومت است که مسئولیت تمامیت ارضی را برعهده دارد. یکی از نگرانی های حضرت امام در اختیار بیگانگان بودن تشکیلات ارتش در برخی کشورهای اسلامی از جمله ایران بود. پس از انقلاب یکی از محوریترین هدف امام تشکیل رژیم اسلامی با ارتشی انقلابی بود که رابطه مستقیم با حفظ امنیت کشور دارند. و سرانجام توانست علاوه بر اقشار مختلف مردم، این بدنه وسیع را نیز تحت تاثیر خود قرار دهد تا جایی که آنان نیز گمشده خود را در پیروی از آرمان بلند او که همان نفی تبعیضها و نابرابریهای اجتماعی بود جستجو کنند تبیان ارتش از دیدگاه امام دارای هشت فصل با عناوین ذیل است: ارتش شاهنشاهی، بیان ویژگیهای ارتش جمهوری اسلامی، اهداف و ماموریتهای ارتش مکتبی، ضرورت نظم در سازمان ارتش، وظایف متقابل ارتش و مردم، نقش ارتش در انقلاب و جنگ، رهنمودها، فرامین و انتصابات.
قوای مسلح در اندیشه امام خمینی(ره)
توجه به نیروهای مسلح به عنوان اصلی ترین بازوی انقلاب و حیاتی ترین رکن حفظ استقلال کشور و آزادی ملت، از تاکیدات و سفارشهای بنیانگذار جمهوری اسلامی بوده است. ایشان در بحرانی‌ترین شرایط کشور، با درایت و نظارت خود سه سیاست راهبردی را جهت نیل به اهداف فوق دنبال نمود. الف: اصلاح ساختار قوای مسلح ب: حمایت از نهادهای امنیتی مردمی خودجوش ج: انگیزش مردم برای حمایت از قوای مسلح. از منظر حضرت امام اصلاح ساختار گذشته نیروهای مسلح براساس ارزشهای مکتبی و معنوی از اهم واجبات بود. حضرت امام به اصول اسلام گرایی، مردم گرایی و قانون گرایی قوای مسلح توجه و تاکید بسیاری داشتند. مجموعه قوای مسلح دارای هشت فصل جداگانه است و موضوعات ارزش و جایگاه قوای مسلح، خصوصیات فرماندهان اسلام، اهداف و ماموریتهای قوای مسلح، نظم و رعایت سلسله مراتب، فرامین و انتصابات و.... را مورد بررسی قرار می‌دهد.