نگاهی به جدول عملکرد بودجه دولت

احمد توکلی: در پنج ماهه اول 1385قضاوت هایی اجمالی را درباره کارکرد دولت شکل می دهد: 1 دریافت دولت یا از درآمد عمومی است عمدتا مالیات و سود سهام شرکت های دولتی، یا از منابع حاصل از فروش نفت خام حاصل از صادرات نفت و برداشت از حساب ذخیره ارزی که خودش ناشی از صادرات نفت نبوده است. اقلام دیگری هم هست که وزن نسبی کمی دارند. قسمتی از درآمدهای عمومی نیز مستقیما نتیجه صادرات نفت خام است، مانند مالیات و سود سهام علی الحساب شرکت ملی نفت. اگر اینها را از درآمد عمومی کم کنیم و به منابع حاصل از فروش نفت خام اضافه کنیم، سهم منابع نفتی در بودجه عمل شده پنج ماهه 74درصد و سهم درآمد عمومی غیرنفتی 5/23درصد می شود. یعنی تقریبا سه چهارم دریافت های بودجه مستقیما متکی به نفت است و کمتر از یک چهارم به درآمدهای عمومی غیرنفتی البته از اثر دلارهای نفتی بر واردات و مالیات بر واردات که در درآمد عمومی غیرنفتی آمده است صرف نظر کرده ایم. اتکا به منابع نفتی در پنج ماهه سال 84پنج ماه آخر دولت قبل کمی بیشتر بود: 5/76درصد. وضع امسال گرچه نامطلوب از پارسال کمی بهتر است.
2 درآمدهای عمومی غیرنفتی در این مدت تنها بیش از دوسوم پیش بینی یعنی 5/68درصد بود. در حالی که همه منابع نفتی پیش بینی شده بیش از 100درصد حتی تا 226درصد یعنی از تمام تا تقریبا 5/2برابر محقق شده است. اگر وضع به همین منوال پیش رود، چون پرداخت ها معمولا بیش از پیش بینی محقق می شود اتکا به نفت افزایش خواهد یافت. اگر در بازار پرنوسان نفت، قیمت ها پایین بیاید یا به هر دلیل مقدار فروش نفت کم شود چه کنیم؟
3 فروش اوراق مشارکت برای طرح های عمرانی، که در واقع استقراض داخلی است و استفاده از تسهیلات خارجی که تقریبا همان استقراض خارجی است، مطلقا انجام نشده است. فروش شرکت های دولتی نیز تنها 4/6درصد پیش بینی اتفاق افتاده است، یعنی هیچ. این پدیده منفی است و از عدم اطمینان و نامناسب بودن وضعیت تولید در کشور حکایت می کند.
4 در طرف پرداخت ها، اعتبارات هزینه ای جاری تقریبا پنج درصد بیش از پیش بینی 6/104درصد مصوب پرداخت شده است. در حالی که اعتبارات تملک سرمایه ای هزینه های عمرانی تنها 7/65درصد یعنی کمتر از دوسوم مصوب پنج ماهه پرداخت شده است. البته وضع پرداخت های عمرانی پنج ماهه 85بهتر از مدت مشابه سال قبل است که میزان آن 57درصد بود.
5 درباره پرداخت به طرح های عمرانی و ملی از محل حساب ذخیره ارزی باید گفت که عملکرد 82درصد پیش بینی بوده است و به طرح های استانی نیز 66درصد و سرجمع 7/65درصد. علی القاعده مشکل کمبود اعتبار در کار نبوده است چون حساب خزانه در پایان مردادماه 85مبلغ 18446میلیارد ریال موجودی داشت و حساب ذخیره ارزی نیز دلار زیادی داشت. لابد موانع دیگر در کار بود وگرنه دولت که برای خرج کردن بودجه عمرانی عجله نشان می دهد نباید با وجود موجودی تنها دوسوم پیش بینی مصوب را پرداخت کرده باشد.
پیشنهاد
1 از وعده برای افزایش اعتبارات عمرانی تحت عنوان متمم بپرهیزیم. مشکل تنها به اعتبار برنمی گردد. قدرت جذب اقتصاد ملی محدود است و ایجاد تحرک در آن نیز بی حساب نیست. شرایط سیاسی خارجی را هم لحاظ کنیم. در غیر این صورت انتظارات برای عمران بیش از اندازه بالا می رود بدون آنکه قدرت عمران چندان افزایش یابد.
نتیجه چیست
2 طرح قانونی رفع موانع تولید و سرمایه گذاری را هرچه زودتر تکمیل و تصویب کنیم. بدین ترتیب زحمات مشترک کمیسیون صنایع و معادن مرکز پژوهش ها و وزارت صنایع و نهادهای غیردولتی ذی ربط به ثمر می رسد. این کار برای افزایش درآمد مالیاتی دولت حیاتی است.