قابل پیش‌بینى بودن رفتارها

گروه سیاسی - ناصر ایمانی: یک اصل مهم در ارتباطات اجتماعى انسانها و روابط فردى مردم با یکدیگر، اصل “قابل محاسبه بودن رفتار” یک فرد است. اگر مجموعه رفتار و منش و شخصیت و اخلاقیات یک انسان قابل محاسبه نباشد، برقرارى ارتباط سالم و دراز مدت با او بسیار مشکل و دردسرآفرین مى‌شود. ملاحظه بفرمایید که اگر شما دوستى داشته باشید که مثلا خلق و خوى بذله‌گو و شوخى دارد اما ناگهان در یک روز که با او ملاقات دارید، بسیار جدى و خشن ظاهر مى‌شود، طبعا شما نیز در برخورد اولیه، به تصور قبلى با او از باب شوخى و مزاح وارد مى‌شوید اما ناگهان با قیافه جدى و عبوس او مواجه مى‌شوید، عکس این موضوع نیز همین مشکل را در پى دارد. لذا برقرارى ارتباط با این افراد، امرى صعب و بعضا غیر ممکن است و هزینه‌هاى زیادى در پى دارد. به طور کلى اگر رفتار انسانها از یک ثبات و استمرار و استقرارى برخوردار نباشد، زندگى اجتماعى و روابط انسانى دچار نابسامانى‌هاى زیادى خواهد شد.
اصل فوق، نه فقط در مورد اخلاق فردى انسانها حاکم است، بلکه در مورد رفتار و مواضع و منش‌هاى یک دولت نیز صادق است. مواضع یک دولت عقلانى و با ثبات، باید توسط مردم آن کشور و نیز دول خارجی، قابل فهم و قابل پیش‌بینى باشد. اگر مردم نتوانند رفتار دولت خود را از پیش حدس بزنند و آن را تحلیل عقلانى کنند، قادر نخواهند بود تا متقابلا رفتار و مناسبات خود را در جامعه و با دولت موجود و سیاستهاى آن تنظیم کنند. تصمیمات و کنشهاى ناگهانى دولت و اتخاذ یک موضع سریع و غیر قابل پیش‌بینی، فقط به غافلگیر کردن مردم نمى‌انجامد. بلکه آنها را نگران مى‌سازد که هر نوع رفتارى از دولت موجود قابل پیش‌بینى است.
طرح یک موضوع جنجالى اقتصادی، صدور یک ابلاغیه بسیار مهم دولتى به طور ناگهانى و سریع، تصویب یک مصوبه غیر منتظره و یک شبه، موجب مى‌شود که به تدریج این ذهنیت در مردم و مدیران و نخبگان به وجود آید که رفتار این دولت غیر قابل پیش‌بینى است. اگر این ذهنیت تقویت شود، خسارتهاى بزرگى وارد خواهد آمد. مهم نیست که خط مشى و دیدگاهها و جهت سیاسى یک دولت چگونه باشد، بلکه مهم این است که آحاد جامعه بتوانند با توجه به جهت‌گیریهاى سیاسى و اقتصادى و فکرى دولت مذکور، رفتار او را از پیش حدس بزنند و خط مشى خود را بر اساس آن تنظیم کنند. درست مانند ارتباط دو فرد معمولى با یکدیگر که اگر انسان بتواند خصوصیات فردى یک نفر را بشناسد و رفتار او نیز قابل پیش‌بینى باشد، دیگر مشکلى براى برقرارى ارتباط با او نخواهیم داشت.
مدیر یک بنگاه اقتصادى باید بتواند با توجه به خط مشى دولت حاکم و سیاستهاى اعلامى آن، خط مشى اقتصادى بنگاه خود را تعیین و تنظیم کند اما اگر با رفتار غیر قابل پیش‌بینى دولت مواجه شود، مجبور مى‌شود تا با احتیاط بسیار زیاد رفتار نماید که همین موضوع موجب کندى عملکرد اقتصادى او مى‌شود. یک مدیر دولتى نیز وقتى قادر خواهد بود که با جسارت و قدرت در حیطه کارى خود رفتار نماید که بتواند سیاستهاى کلى و ثابت دولت را حدس بزند و در چارچوب آن عمل نماید. این سخن در خصوص مدیر یک حزب سیاسى و یک واحد فرهنگى نیز صادق است. کشورهاى جهان در صحنه بین‌الملل نیز مواضع خود را بر همین اساس تنظیم مى‌نمایند.