ایران دشواری شرایط آتی را درک کند

بسته پیشنهادی در تاریخ 16 خرداد توسط سولانا به ایران تحویل داده شده و تهران بعد از دو سه روز کمیته‌ای را برای این بررسی تشکیل داد. بعد از تحویل بسته سران کشورهای اروپایی در اظهار نظرهای جداگانه عنوان کردند که این بسته حاوی مشوق‌هایی است که پذیرش آن به نفع ایران است بعد از تحویل بسته به مقامات ایران سولانا دو بار با لاریجانی مقام ارشد در پرونده هسته‌ای دیدار کرد و از او خواست که مقامات کشورش را مجاب کند که این بسته را بپذیرند. زیرا خود سولانا نیز معتقد است مجموعه پیشنهادی 1+5 حاوی نکات مثبت و مفیدی است گرچه بسیاری از تحلیل‌گران محتوی این بسته را خوب توصیف می‌کنند و پذیرش آن را به نفع ایران می‌دانند برخی از کارشناسان ایرانی نظر مساعدی به پذیرش تمام بندهای این بسته ندارند و پذیرش تمام محتوی بسته را ضامن منافع ملی نمی‌دانند.
پیروز مجتهدزاده یکی از کارشناسان مسایل بین‌المللی است که به پذیرش تمام محتوای این بسته هشدار می‌دهد: که این بخش ایران را به اسیر و برده خواسته‌های آمریکا و اروپا در سازمان ملل تبدیل می‌کند. رییس موسسه یوروسویک لندن و استاد دانشگاه در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به ابتدای بسته پیشنهادی و بیان این که این موافقت‌نامه در اختیار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار خواهد گرفت و در یک قطع‌نامه شورای امنیت صحه‌گذاری خواهد شد، اظهار داشت: پذیرفتن این برای ایران دشوار خواهد بود. وی توضیح داد: معنی این جمله آن است که به هر حال قطع‌نامه‌ای در شورای امنیت سازمان ملل (البته نه چندان علیه ایران) صادر خواهد شد. این امر نه تنها همکاری‌های طرفین را دشوار خواهد کرد، بلکه شرایطی را پیش می‌آورد که ایران اسیر و برده خواسته‌های آمریکا و اروپا در سازمان ملل متحد خواهد شد.
مجتهدزاده در عین حال با اشاره به رسانه‌ای شدن جزییات بسته پیشنهادی 1+5 اظهار داشت: ابهاماتی در بخش‌هایی از این بسته وجود دارد، ولی وجود این ابهامات دلیل بر رد بسته پیشنهادی نخواهد بود، چرا که این ابهامات می‌تواند با گفت‌وگو و مذاکره بر طرف شود. مجتهدزاده با بیان این که درخواست از ایران برای حفظ تعلیق در طول مذاکرات درست نیست، گفت: اگر تعلیق به زمان مذاکرات واگذاشته شود، روند مذاکرات به حالت روند مذاکرات گذشته ما با سه کشور اروپایی تبدیل شده و به بن‌بست خواهد انجامید. این استاد دانشگاه افزود: شاید آمریکا و اروپا مذاکرات رابه درازا بکشانند و بر همین اساس مدت تعلیق غنی‌سازی در ایران نیز افزایش یابد. این حکایت از عدم صداقت در مذاکره خواهد داشت و مذاکرات به نتیجه مثبتی نخواهد انجامید. وی همچنین ابراز عقیده کرد که رسیدن به هرگونه توافق، موکول به تعیین مدت تعلیق غنی سازی صنعتی خواهد بود. مجتهدزاده سپس به جزییات مجموعه پیشنهادی 1+5 پرداخت و با اشاره به قدم‌هایی که اروپایی‌ها قرار است در به رسمیت شناختن حقوق هسته‌ای ایران بردارند و همچنین پیشنهاد اجرای یک توافق‌نامه همکاری هسته‌ای میان یوراتم و ایران نیز گفت: در این خصوص هم ابهاماتی وجود دارد و قطعا درباره این موضوع نیز بحث خواهد شد. وی افزود: اگر می‌خواهند امتیازی بدهند باید کل تحریم‌ها را لغو شود، نه بخشی از آن. این کارشناس مسایل بین‌الملل همچنین به پیشنهاد مشارکت ایران به عنوان یک شریک در یک تاسیسات بین‌المللی در روسیه جهت ارایه غنی‌سازی در تامین یک منبع قابل اطمینان سوخت برای رآکتورهای هسته‌ای ایران و موکول کردن آن به نتایج مذاکرات اظهار داشت: این پیشنهاد نیز به نتیجه مذاکرات موکول شده است و در واقع تکمیل کننده بند قبلی است. در صورتی که باید زمان دقیقا مشخص شود و بحث دیگری که مطرح است، این است که کدام منبع می‌تواند مطمئن باشد، در حالی که آمریکا و اروپا به شدت در اجرای طرح ایجاد بانک بین‌الملل سوخت هسته‌ای ناتوان نشان داده‌اند؟ این استاد دانشگاه تاکیدکرد: جمله‌بندی بسته پیشنهادی این طور نشان می‌دهد که ابهاماتی در آن وجود دارد وجای بحث و گفت‌وگوی بیشتر میان طرفین را فراهم کرده است. با توجه به این که اروپا هیچ الزامی را نمی‌پذیرد و آن را موکول به نتیجه مذاکرات می‌کند، ایران باید بررسی کند که آیا می‌تواند با آن کنار بیاید یا خیر. مجتهدزاده افزود: هرگونه مذاکره‌ای در این زمینه زمانی می‌تواند به موفقیت منجر شود که طرفین صداقت لازم و حسن نیت لازم را داشته باشند، چرا که هدف رسیدن به توافق است و برای رسیدن به توافق نمی‌شود با اعمال زور و اعمال فشار و طرق غیرمتعارف عمل کرد. این از لحاظ مقررات بین‌المللی مردود است. این استاد دانشگاه تاکید کرد:‌ چون هدف رسیدن به توافق و همکاری است، بنابراین باید مقداری صداقت و حسن نیت نشان داده شود. این استاد دانشگاه در ادامه خاطرنشان کرد: از نظر قوانین بین‌المللی پرونده هسته‌ای ایران اساسا نباید به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع می‌شد، چرا که مطلبی در این پرونده نبود که این اقدام را توجیه کند.
عدم توازن میان تعهدات و حقوق ایران
یوسف مولایی همچنین هشدار داد: مجموعه پیشنهادی 1+5 ممکن است تعهدات سنگینی را روی دوش ایران بگذارد و در مقابل طرف ما مدعی شود که نگرانی‌هایش بر طرف نشده است. این عضو هیات علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با ایسنا تصریح کرد: در این مجموعه توازنی میان تعهدات و حقوق ایران وجود ندارد. این حقوقدان تصریح کرد: ایران حق دارد غنی‌سازی برای مصارف صلح‌آمیز داشته باشد، ولی این به نتیجه مذاکرات و جلب اعتماد جامعه جهانی موکول شده است. ما همانند توافقنامه پاریس نمی‌دانیم ایران برای رفع نگرانی‌های جامعه جهانی دقیقا باید چه کارهایی انجام دهد. وی ادامه داد: این یک تعهد کلی است که از نظر حقوقی مصادیق آن روشن نیست، بنابراین زمان هم در آن مشخص نشده است. وی ادامه داد: هیچ تضمینی داده نشده است که آیا تنها با تعلیق غنی‌سازی در ایران نگرانی‌های جامعه جهانی رفع خواهد شد، بنابراین شاید ما هرگز نتوانیم این نگرانی‌ها را بر طرف کنیم. مولایی اظهار داشت: بندهایی از این بسته پیشنهادی فقط یک سری توافقات است و قسمتی نیز یک سری اصول مسلم و مشخص است که تکرار آنها نه امتیاز است و نه مساله جدید. وی اظهار داشت:‌بسته پیشنهادی 1+ 5 جمله به جمله و حتی کلمه به کلمه احتیاج به بحث کارشناسی دارد. باید برای ایران این امکان وجود داشته باشد که تقاضای رفع ابهام کند. وی ادامه داد: این نه معمول است و نه متداول که یک موافقتنامه همکاری‌های اقتصادی، بازرگانی فنی به وسیله شورای امنیت سازمان ملل صحه‌گذاری شود.
احتمال تعلیق عضویت در ان‌پی‌تی
علاءالدین بروجردی نیز معتقد است:‌ در صورت صدور قطعنامه الزام‌آور نمودن توقف غنی‌سازی اورانیوم، مجلس تعلیق عضویت ایران در عهدنامه NPT را مطرح خواهد کرد. به گزارش ایسنا وی در جمع خبرنگاران پارلمانی با بیان مطلب فوق در خصوص مصوبه نشست گروه 1+5 گفت: گروه 1+5 تصویب و اعلام کردند که موضوع هسته‌ای ایران در شورای امنیت سازمان ملل مطرح شود و در صورتی که ایران تا آن زمان با پیشنهادات شده موافقت نکند قطعنامه الزام‌آور صادر خواهند کرد و گروهای 8 نیز همان بیانیه گروه 1+5 را تأیید کردند. وی بابیان این که جمهوری اسلامی ایران از ابتدای ارایه پیشنهادات 1+5 آنها را با نظر مثبت بررسی کرد، و امروز این موضوع ادامه دارد، خاطرنشان کرد: به نظر می‌رسد تصمیم گروه 1+5 غیرقابل قبول و غیرمنطقی است.