نقشى که صدام ایفا کرد؛ دوستى با دشمن

حکم اعدام «صدام» رئیس سابق رژیم بعث عراق توسط یک دادگاه عراقى صادر شد و به این ترتیب قضاوتها در حوزه هاى سیاسى و حقوقى پیرامون این نکته که آیا صدام مستحق چنین سرنوشتى بود یا خیر آغاز شده است. صدام تقریبا در اواخر قدرت خود عامل تهدید همه کشورهاى پیرامونى محسوب مى شد و در عین حال براى حفظ پرستیژ ناسیونالیستى خود اسرائیل را دشمن مستقیم خود بر مى شمرد. اما آیا براستى صدام و حزب بعث عراق دشمن اسرئیل بودند. در این نوشتار بنا دارم مرز میان دوستى و دشمنى صدام با مردم فلسطین و قضیه فلسطین و همچنین با مردم و دولتهاى منطقه را تشریح نمایم. با نگاهى به عملکرد کلى سیاستهاى عراق در دوران حکومت صدام به نقش این رژیم در تثبیت قدرت اسرائیل و دیگر بازیگران خارجى در منطقه و در مقابل تضعیف قضیه فلسطین پى خواهیم برد:
نخست، ماجراجویى صدام علیه کشورهاى همجوار از جمله ایران و کویت منجر به ورود قدرتهاى فرامنطقه اى و به تبع آن طرح هاى گوناگون آنان علیه ملتها و دولتهاى منطقه شد.
دوم، با آغاز جنگ تحمیلى عراق علیه ایران پروسه تضعیف یک قدرت منطقه اى (ایران نوپا) که محور سیاست خارجى خود را حذف اسرائیل و احیاى قضیه فراموش شده فلسطین مى دانست کلید خورد. انقلاب اسلامى ایران به رهبرى حضرت امام خمینى(ره) اعلام کرد که این کشور تمامى قدرت خود را در خدمت به منافع جهان اسلام و علیه دشمن آن یعنى اسرائیل قرار خواهد داد اما صدام با آغاز جنگ تحمیلى هدفى جز به حاشیه بردن این قدرت در خدمت به منافع اسرائیل نداشت و با ادامه این جنگ به مدت 8 سال سعى کرد توانمندى ایران را معطوف به قضیه اى حاشیه اى نماید. در این بین تل آویو به کمک واشنگتن توانست مدیریت توزیع بحران در منطقه را با هدف تثبیت جایگاه اسرائیل در منطقه و تضعیف دشمنان این رژیم هدایت نماید.
سوم، پس از پایان جنگ تحمیلى علیه ایران و بازگشت نسبى آرامش به منطقه که مى توانست بازیابى دوباره قدرت ایران و دیگر کشورهاى اسلامى در دشمنى با اسرائیل و کمک به قضیه فلسطین را بدنبال داشته باشد،کویت ایستگاه دوم هنرنمایى صدام به نفع اهداف اسرائیل بود. حمله به کویت و اشغال این کشور عربى و اسلامى در وهله اول موجب تفرقه میان کشورهاى عربى در تعیین اولویتهاى منافع آنها شد. خطاى سیاسى یاسر عرفات رئیس فقید تشکیلات خودگردان فلسطین در حمایت از صدام علیه کویت به این اختلافات دامن زد. دعوت از قدرتهاى بزرگ براى ورود به منطقه خاورمیانه با هدف تامین امنیت کویت در برابر عراق نخستین هدیه صدام به اسرائیل بود؛ چون حضور قدرتهاى متحد غربى اسرائیل در منطقه به مثابه تقویت این رژیم در تامین امنیت محسوب مى شد، ضمن آنکه آمریکا نیز در ازاى تامین امنیت کویت، از این کشور هاى کوچک حوزه خلیج فارس امتیازاتى مى خواست که عدم حمایت از قضیه فلسطین کمترین امتیاز مورد نظر واشنگتن بود.
چهارم، در چنین شرایطى که تقریبا پنج سال از عمر انتفاضه اول فلسطینى ها گذشته بود اسرائیل با استفاده از این اختلافات با کمک آمریکا و با فشار بر ساف که خطاى سیاسى بزرگى با حمایت از حمله صدام به کویت مرتکب شده بود توانست پایه هاى قرارداد اوسلو را بنا گذارد.
با این تلاش (قرارداد اوسلو 1993) قیام ملت فلسطین که به روزهاى اوج خود نزدیک مى شد، ترور شد. ترور این قیام به منزله اعطاى فرصت به اسرائیل براى ترمیم ضعفها و کشتار بیشتر مردم فلسطین در سایه اختلافاتى بود که پایه گذار آن ماجراجویى ها و جاه‌طلبى‌هاى صدام بود، ماجراجویى هایى که پیامدهاى آن همچنان دامن گیر ملت فلسطین است. لحظه اى تجسم کنیم اگر اتفاقات بالا در سایه درایت منطقه رخ نمى داد آیا وضع خاورمیانه همانى بود که اینک با آن روبرو هستیم؟ تحولات فلسطین آیا در دام دور تسلسل گرفتار مى آمد؟ آمریکا آیا فرصت مى یافت که بارانى از طرحهاى گوناگون اعم از «ملت‌سازى» و «دولت‌سازى» را در این منطقه غنى از ثروت پیاده کند؟ فلسطینى ها آیا اینک در تردید این امر بودند که با صدور حکم مرگ صدام باید خوشحال بود یا گریان و..... با این وصف آیا صدام مستحق چنین تصمیمى از سوى مردم خود نیست؟
دلایل صدور این حکم در شرایط کنونى:
اینکه صدور حکم اعدام صدام با چنین سرعتى چگونه ممکن شد به عواملى چند بستگى دارد:
نخست؛ انتخابات میان دوره‌اى کنگره آمریکا:
با توجه به کاهش محبوبیت جمهوریخواهان آمریکا در میان مردم صدور حکم اعدام صدام به مثابه یک پیروزى بزرگ براى آنان محسوب خواهد شد. با این حکم فشار علیه جمهوریخواهان در مورد عراق کاهش خواهد یافت.
دوم؛ حملات تخریبى اسرائیل در نوار غزه:
صدور این حکم در زمانى اتفاق مى افتد که صهیونیستها با اهداف معلوم جنایات خود را علیه مردم فلسطین در نوار غزه شدت بخشیده اند. حکم اعدام صدام که در اوج این حملات صادر شد توجه افکار عمومى و رسانه هاى جهان را از جنایات اسرائیل منحرف خواهد کرد.
سوم؛ رزمایش پیامبر اعظم(ص) در ایران:
ایران در واکنش به رزمایش نیروهاى خارجى مستقر در آبهاى خلیج فارس،براى حفظ آمادگى جهت برخورد با هرگونه تهدید خارجى سرگرم انجام رزمایش پیامبر اعظم(ص) است وتوجهات جهانى را نسبت به قدرت دفاعى خود جلب کرده است. با صدور حکم اعدام صدام آمریکا مى کوشد این توجهات را به مسائل حاشیه اى منحرف نماید.