عملیات‌ خیبر

هم‌چنین عراق در سال‌های سوم و چهارم جنگ تاکتیک‌های جدیدی اتخاذ کرد، که طبعا نیازمند به کارگیری تاکتیک‌ها و تدابیر جدید بود. به منظور بر هم زدن معادله نظامی جنگ به نفع جمهوری اسلامی و به دست گرفتن ابتکار عمل، منطقه هور با سه ویژگی انتخاب گردید:
ضعف و ناتوانی دشمن در عملیات آبی- خاکی.
سرعت عمل.
غافلگیری.
اهداف عملیات
هدف از عملیات خیبر عبارت بود از انهدام نیروهای سپاه سوم عراق، تامین جزایر مجنون شمال و جنوبی، ادامه تک از جزایر و محور طلائیه به سمت نشوه و الحاق به نیروهایی که از محور زید به دشمن حمله می‌کردند. در نظر بود که خشکی شرق دجله از طریق هور تصرف شود تا دشمن نتواند از سمت شمال سپاه سوم را تقویت کند.
منطقه عملیات
منطقه عملیاتی که در شرق رودخانه دجله و داخل هورالهویزه واقع شده است، از شمال به العزیر و از جنوب به القرنه- طلائیه محدود می‌گردد.
این منطقه دارای دو نوع طبیعت متفاوت است: هور و خشکی. قسمت خشکی، که حداقل عرض آن 8 کیلومتر و حداکثر 10 کیلومتر است، توسط دو هور بزرگ- هورالهویزه در شرق و هورالحمار در غرب آن- احاطه شده است.
هم‌چنین،‌ منطقه مذکور توسط رودخانه دجله به دو قسمت شرقی- غربی تقسیم می‌شود که 3/4 آن در شرق رودخانه قرار دارد. جاده مواصلاتی عماره- بصره نیز در غرب رودخانه واقع است.
استعداد دشمن
منطقه مورد نظر برای علمیات در حوزه استحفاظی سپاه سوم عراق قرار داشت و در جریان عملیات یگان‌های زیر در این منطقه حضور یافتند:
الف- یگان‌های پیاده:
تیپ‌های 3، 5، 11، 18، 605،702 ،704، 93، 95 ،96، 701، 501، 35، 419، 108 ،113، 427، 36 ،22 ،23، 28، 418، 422، 19 پیاده.
ب- یگان‌های زرهی:
تیپ‌های 30، 16،6 ،56، 14، 26 و 37 زرهی و تیپ 55 مختلط.
ج- یگان‌های مکانیزه:
تیپ های 25، 8، 27، 15 و 20 مکانیزه.
د- گارد مرزی و گارد ریاست جمهوری:
تیپ‌های 5، 8 و 11 گارد مرزی و یک تیپ از گارد ریاست جمهوری.
هـ - نیروی مخصوص:
تیپ65.
و- جیش الشعبی و کماندو:
بیش از10 گردان.
ز- توپخانه:
حدود 30 گردان.
نتایج عملیات
عملیات خیبر که به آزادسازی منطقه‌ای به وسعت 1000 کیلومتر مربع در هور، 140 کیلومتر مربع در جزایر مجنون و 40 کیلومتر مربع در طلاییه انجامید، موجب افزایش عزم بین‌المللی در جهت کنترل ایران و جلوگیری از شکست عراق گردید؛ به گونه‌ای که از تاریخ 3/12/1362 (زمان آغاز عملیات خیبر) تا تاریخ 30/7/1363 تعداد 474 طرح صلح از سوی 54 کشور مختلف جهان ارایه شد. شورای امنیت سازمان ملل نیز در تاریخ 11/3/1363 قطع‌نامه 552 خود را در خصوص پایان دادن به جنگ ایران و عراق تصویب نمود. این در حالی بود که هیچ یک از قطع‌نامه و طرح‌های مذکور نظر ایران را تامین نمی‌کرد.
هم‌چنین، در این عملیات فرماندهان جنگ به اهمیت تاثیر تجهیزات دریایی و آبی- خاکی برای کسب نتایج مهم و حیاتی پی بردند و نیز سپاه پاسداران به یکی از ضرورت‌های حساس و حیاتی در تکمیل و توسعه سازمان خود آگاه گردید و آن لزوم ایجاد تقویت و توسعه یگان‌های دریایی برای انجام علمیات‌های آبی- خاکی بود. این رهیافت، قابلیت سپاه در انجام عملیات عبور از هور و رودخانه‌های بزرگ را توسعه داد و هسته اصلی عملیات‌های بدر، و الفجر 8، کربلا 3، 4 و 5 و نیز زمینه‌ای برای تشکیل نیروی دریایی سپاه پاسداران گردید.
تلفات و ضایعات عراق در این عملیات به شرح ذیل می‌باشد:
کشته و زخمی شدن حدود 15000 نفر.
به اسارت درآمدن 1140 نفر.
انهدام 150 تانک و نفربر و 200 خودرو. به غنیمت در آمدن 10 تانک و 60 کامیون. انهدام 21 تیپ به میزان 20 تا 100 درصد.