نیروهای حافظ صلح ترکیه و جنوب لبنان

ترجمه: مسعود فروغی‌زاده
برای غلبه بر آشوب لبنان، این سوال هم اکنون مطرح است که چه کشورهایی نیروهای حافظ بین‌المللی خود را برای تقویت آتش‌بس به لبنان اعزام می‌کنند.
رسانه‌ها و کارشناسان ترکیه، نظامیان این کشور را بهترین نیرو برای اعزام به لبنان و غلبه بر آشوب آن کشور قلمداد می‌کنند، زیرا ترکیه به عنوان یک کشور مسلمان و در عین حال غربی می‌تواند همچون حائلی میان اسرائیل و حزب‌الله لبنان عمل کند. در حالی که طی چند سال گذشته نیروهای حافظ صلح ترکیه، ایده خوبی به شمار می‌آمدند، اما امروز این تفکر بسیار متفاوت است و دلیل آن به شرح زیر است:
زمانی که دولت حزب عدالت و توسعه در ماه نوامبر سال 2002 به قدرت رسید، ترکیه نقشی متعادل در برابر درگیری اسرائیل و اعراب ایفا می‌کرد.
آنکارا با کسب اطمینان از هر دو طرف و اعتمادسازی، موقعیت خود را به عنوان یک شریک ایده‌آل در عملیاتی همچون حفظ صلح نشان داد و از این رو در فوریه سال 1997، اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها با استقرار نیروهای حافظ صلح ترکیه در الخلیل موافقت کرده بودند.
از زمان به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه، سیاست خارجی ترکیه در قبال خاورمیانه و به همراه آن افکار عمومی ترکیه نسبت به منطقه به طور قابل توجهی دستخوش تغییر شده است. این حزب شکاف میان ترکیه و غرب را نادیده گرفته و به سمت ایجاد پلی میان ترکیه و خاورمیانه گام برداشت و طی چهار سال انتقاد شدید از سیاست آمریکا در خاورمیانه (برای مثال، اشغال فلوجه توسط آمریکایی‌ها که این حزب آن را اقدامی در جهت نسل‌کشی خواند)، خلائی را در انظار عمومی ترکیه نسبت به آمریکا به وجود آورده است.
در دوران قبل از روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه، بیش از نیمی از مردم ترکیه نظری مساعد در قبال آمریکا داشتند، اما یک بررسی که توسط موسسه نظرسنجی «پیو» در ماه گذشته انجام شد، نشان‌دهنده آن است که تنها 12 درصد مردم ترکیه، دیدگاه مثبتی نسبت به آمریکا دارند.
این حزب همچنین مخالف اسرائیل است و در این زمینه می‌توان به دیدار رهبر حزب عدالت و توسعه و رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه با خالد مشعل یکی از مقامات حماس در دمشق که در آنکارا برگزار شد، اشاره کرد. لازم به ذکر است این دیدار انتقاد غرب و ترک‌های طرفدار غرب را درپی داشت، اما این حزب به طرفداری‌ و ادامه روابط با مشعل گام برداشت و با تلاش‌های غرب به منظور منزوی کردن حماس به مخالفت برخاست.
حزب عدالت و توسعه حسی پرشور به تمام مسائل مسلمانان دارد. در آغاز درگیری‌های لبنان، اردوغان طی یک سخنرانی، اسرائیل را به دلیل کشتار فلسطینی‌ها شدیدا مورد انتقاد قرار داد. سخنرانی وی تاثیراتی را در پی داشت، به طوری که رسانه‌های ترکیه با حرکت در راستای نوشتن مقاله‌های تند و ضدیهودی، در کشوری که مدافع منافع یهودیان بود، موج تکان‌دهنده‌ای را در کشور ایجاد کردند. کارشناسان بر این عقیده‌اند که حزب عدالت و توسعه با جنبش اخوان المسلمین در ارتباط است و این در حالی است که کشورهای مصر و اردن که این جنبش را تهدیدی داخلی قلمداد می‌کنند خواستار حفظ فاصله با دولت حماس هستند، زیرا حزب عدالت و توسعه به طور فعال این جنبش را مورد توجه قرار می‌دهد. نه تنها این حزب حامی منافع مسلمانان است، بلکه با افرادی که از نظر غرب در مظان اتهام هستند نیز ارتباط دارد.
در ماه جولای خبری در ترکیه افشا شد که «شیخ یاسین عبدالله قاضی» تاجر عربستانی که به دلیل حمایت از تروریسم در لیست سیاه سازمان ملل قرار گرفته بود، شریک تجاری اردوغان و دیگر رهبران حزب عدالت و توسعه است. اردوغان حمایت خود از قاضی را بیان داشت وی را مردی مورد احترام و مطمئن خواند.
چهار سال حاکمیت حزب عدالت و توسعه در ترکیه، روابط این کشور و دیدگاه‌های مردم ترکیه را نسبت به منطقه تحت تاثیر قرار داده است.
برای مثال می‌توان به تظاهرات اخیر مردم ترکیه در استانبول علیه اسرائیل که متشکل از صدهزار نفر بود، اشاره کرد، به طوری که در دوران قبل از حزب عدالت و توسعه تظاهرات ضداسرائیلی با تجمع تنها چند صد تن انجام می‌شد. حالا چه اتفاقی می‌افتد اگر نیروهای حافظ صلح ترکیه در لبنان مستقر شوند؟ ارتش سکولار ترکیه بیش از هر زمان دیگری هوشیار است و آنکارا می‌تواند اقدامی موثر را در لبنان به انجام برساند، اما اگر درگیری‌های لبنان از سر گرفته شود و اسلام‌گرایان ترکیه خواستار حمایت ارتش ترکیه از حزب الله و مسلمانان باشند چه اتفاقی خواهد افتاد؟ در چنین موقعیتی ارتش برای رد این درخواست تحت فشار شدیدی قرار خواهد گرفت که در صورت نپذیرفتن آن، اعتبار خود را در کشور از دست می‌دهد. نیروهای حافظ صلح ترکیه در لبنان، آنکارا را به شریک سیاسی حزب الله، سوریه و ایران تبدیل می‌کنند.
نشانه این اقدام زمانی بود که عبدالله گل وزیر امور خارجه ترکیه در خصوص اعزام نیروهای حافظ صلح به لبنان با چراغ سبز سوریه مواجه شد و باید گفت که سوریه تاکنون فقط با اعزام نیروهای ترکیه به لبنان موافقت کرده است. و در پایان باید گفت:‌استقرار نیروهای صلح ترکیه در لبنان به دلیل نفوذ حزب عدالت و توسعه ترکیه، سیاست لبنان و پویایی خاورمیانه، هم برای لبنان و هم برای ترکیه خطرناک است. (!)