میثاق مکه و واکنش عراقی‌ها

میثاق مکه مکرمه جمعه شب گذشته برای توقف خونریزی‌ها، آوارگی‌های اجباری و پایان بخشیدن به خشونت‌های مذهبی، در 10 ماده، به امضای 29 تن از علما و رجال دینی عراق رسید. روحانیون و علمای شیعه و سنی عراق از همه بافت‌های اجتماعی و به نمایندگی از عموم ملت عراق، این سند تاریخی را در کنار خانه خدا امضا کردند. کمال‌الدین احسان اوغلو دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی و آیت‌الله تسخیری رییس مجمع تقریب مذاهب اسلامی، به عنوان شاهدان این سند که به صورت فتوای دینی تدوین شده، در آیین امضا حضور داشتند. در داخل عراق واکنشهای رهبران دینی، سیاسی و مسوولان متفاوت بوده و در حالیکه اکثریت آن را تایید کردند، برخی نسبت به قدرت این سند در پایان بخشیدن به خشونتها و ناامنی‌ها ابراز تردید کردند. اولین تاییدکنندگان این سند آیت‌الله سیدعلی سیستانی مرجع عالی شیعیان عراق بود که در بیانیه‌‌ای از امضاکنندگان سند خواست به میثاق مکه وفادار و پایبند باشند. مرجع و رهبر دینی برجسته عراق تاکید کرد: در عراق جنگ مذهبی بین شیعیان و اهل تسنن وجود ندارد البته کسانی هستند که با انجام خشونتهای مذهبی درصدد مقاصد خاصی هستند.
آیت‌الله سیستانی و دیگر مراجع عظام چهارگانه نجف اشرف میثاق تحریم خونریزی را امضا نکردند. اما در مقابل کسانی مانند ایاد جمال‌الدین روحانی سکولار عضو فراکسیون العراقیه یا صالح مطلک رهبر فراکسیون جبهه گفت‌وگوی عربهای سنی نسبت به اعتبار میثاق مکه ابراز تردید کردند. ایاد جمال‌الدین در اظهاراتی نسبت به تاثیر این سند در اوضاع امنیتی نابسامان عراق ابراز تردید کرد. وی گفت: کسانی که اقدام به قتل و انفجار و ریختن خون مردم عراق می‌کنند قطعا از دین و مذهب پیروی نمی‌کنند و به فتوای علمای دین گوش فرا نمی‌دهند. صالح مطلک از فراکسیون جبهه گفت‌وگوی عربهای سنی نیز اثرات این سند را بر جامعه عراق مثبت ارزیابی کرد اما نسبت به میزان تاثیر آن بر اوضاع کشور ابراز تردید کرد. وی گفت: اگر این سند تنها بین علمای دین امضا شده و بر جریانهای سیاسی عراق اثرگذار نباشد، موفقیت لازم را به همراه نخواهد داشت. در عین حال، جبهه توافق بزرگترین فراکسیون عربهای سنی در مجلس نمایندگان عراق بر حمایت از بندهای 10 گانه این سند بدون هیچگونه اما واگری تاکید کرده است. عدنان الدلیمی رهبر این فراکسیون گفت: باید دولت عراق و نیروهای آمریکایی و مراجع دین و عشایر این سند را مورد حمایت قرار دهند زیرا سند مکه گامی در جهت توقف خشونتها در عراق است. شیخ حمید معله از فراکسیون ائتلاف یکپارچه عراق ابراز امیدواری کرده است که این سند، بهانه را از دست آنهایی که از دین دستاویزی برای توجیه جنایتهای خود ساخته‌اند،‌ بگیرد.
وی اضافه کرد:‌ این سند تاریخی که در برهه حساسی از تاریخ معاصر عراق صادر شده است راه را بر کسانی که از دین به عنوان پرسشی برای انجام فعالیت‌های تروریستی خود تحت عنوان جهاد برداشت نادرست دارند، خواهد بست. جریان صدر وابسته به مقتدا صدر روحانی ضد اشغال عراق نیز از سند مکه حمایت کرد و از دولت خواست بندهای مختلف این سند را عملیاتی و اجرایی کند. این گروه افزود: دولت می‌تواند با همکاری و ارتباط با عشایر و رجال دینی برای فعال کردن بندهای مختلف سند مکه اقدام و از ورود بیگانگان به داخل کشور و کنترل مرزها جلوگیری به عمل آورد. در سطح رسمی عادل عبدالمهدی معاون رییس‌جمهوری عراق، این سند را گامی مهم در جهت استقرار و آرامش در کشورش دانست. وی در نامه‌ای برای مراجع دینی عراق و در راس آنها آیت‌الله سیستانی، از تلاش مراجع عظام عراق در ایجاد استقرار و آرامش در کشور تقدیر و ابراز امیدواری کرد که سند مکه به خشونتها در عراق پایان دهد. در سطح مردمی نیز واکنشها تا حد زیادی متباین بوده اما در عین حال اکثریت مردم عراق با خوش‌بینی به این میثاق نگاه کرده و درباره نتایج آن ابراز امیدواری کردند.
برخی از احزاب سیاسی عراق نیز بعد از صدور سند مکه، در دیوار نوشته‌هایی، این حرکت را تایید و بر حمایت خود از نوری المالکی به عنوان منادی آشتی ملی تاکید کردند. حزب‌الله عراق در دیوار نوشته‌های خود در مناطق مختلف بغداد، از مردم عراق خواسته است که از تلاش‌های نخست وزیر کشورش برای امنیت و استقرار و آشتی حمایت کنند. با وجود همه این تلاشها و واکنشها برای ایجاد ثبات و آرامش در کشور، روند خشونتها در عراق همچنان رو به افزایش است. در طول دو روز گذشته و همزمان با صدور این سند، خشونتها به طور محسوسی در عراق رو به افزایش نهاد و برخی از مناطق و شهرها به طور کامل در دست گروه‌های مسلح سقوط کرد. تروریست‌های تکفیری نیز در بغداد و دیگر شهرهای عراق به انفجار و کشتار ادامه دادند. حال بعد از صدور این فتوای مشترک دینی تاریخی این سوال باقی می‌ماند که عوامل ناامنی در عراق بعد از این از فتوای علمای دینی حرف‌شنوی می‌کنند یا همچنان مجری فتاوی رهبران ناپیدای متعصب خود هستند.