اصلاح‌طلبان ردصلاحیت نمی‌شوند

* ترکیب سیاسی حاکم بر مجلس در کنار برخی موضعگیری‌های نمایندگان منتقد این نهاد و نیز تغییر و تحولاتی که در وزارت کشور اتفاق افتاده است، موجب بروز دغدغه‌هایی میان گروه‌های سیاسی شده است؟
** مثلا چه دغدغه‌هایی؟
* بیم از رد صلاحیت‌های گسترده و همچنین شبهه درباره سلامت انتخابات. هیات نظارت چه پاسخی برای این دغدغه‌ها دارد؟
** در خصوص انتخابات شوراها و در جاهایی که مسئولیت به طور مستقیم مربوط به هیات نظارت است، آنچه مطرح می‌شود واقعیت خارجی ندارد.
* چرا؟
** چون مسئله رد صلاحیت‌ها به عهده هیات‌های نظارت نیست و این هیات‌های اجرایی هستند که درباره تعیین صلاحیت‌ها نظر می‌دهند.
* پس وظیفه هیات نظارت درباره اعلام صلاحیت‌ها چه می‌شود؟
** اگر کسانی که در هیات‌های اجرایی رد صلاحیت‌ شدند، نسبت به رد صلاحیت خود اعتراض داشته باشند، شکایت یا اعتراض آنها در هیات‌های نظارت مطرح و بررسی می‌شود. جالب است که بدانید با اصلاحاتی که در مجلس ششم روی قانون شوراها صورت گرفت. هیات‌های نظارت نمی‌توانند افرادی را که در هیات‌های اجرایی تایید صلاحیت شده‌اند رد کنند، بلکه تنها درباره اعتراضات و شکایات داوطلبان رد صلاحیت شده نظر نهایی خود را بیان می‌کنند.
مسئله دوم که ممکن است هنوز برای برخی گروه‌ها و افراد نیز دغدغه باشد به نحوه انتخاب اعضای هیات‌های نظارت برمی‌گردد. نخست باید این نکته را بپذیریم که نگرش ما به سیاست باید نگرشی عملگرایانه باشد. بنابراین ترکیب‌های سیاسی تاثیرگذار بر رفتارهای سیاسی است. هر زمانی که اکثریت متعلق به یک جناح بوده است، بی‌گمان نظرات آن جناح به لوایح، طرح‌ها، نظارت‌ها و... اعمال شده است.
این مسئله‌ای است که باید مورد توجه منتقدین باشد. مسئله دیگر این است که اگر اعتراضی به ترکیب هیات‌های نظارت وجود داشت، به دلیل ترکیب آنها نبود بلکه به این دلیل بود که نمایندگان معترض عنوان می‌کردند با مجامع نمایندگان استان‌ها مشورت نشده است. این مسئله نیز یک سوءتفاهم بوده که در نهایت با تامین نظر مشورتی مجامع در 19 استان هیچ تغییری اتفاق نیفتاد و در مابقی استان‌ها نیز تنها 12 نفر تغییر کردند. بنابراین از آقای محمدرضا تابش پذیرفته نیست که عنوان کنند به اقلیت مجلس جفا شد.
* شما از تاثیرپذیری ترکیب‌ هیات‌های نظارت از تفکر حاکم به مجلس سخن به میان آوردید، پیش‌بینی شما از عملکرد این هیات‌ها چیست؟
** به عنوان یک نماینده و یک عضو هیات‌های نظارت معتقدم انتخابات باید یک مجال فراخی باشد برای رقابت احزاب، گروه‌ها، جناح‌ها و افراد. قانون هم مشخص کرده چه کسانی و به چه دلیل باید رد صلاحیت شوند و اگر کسانی در هیات‌های اجرایی برخلاف قانون رد صلاحیت شوند بنا داریم تا اجرای کامل قانون از حقوق آنها دفاع کنیم.
* این نظر شخصی شما بود یا به عنوان سخنگو این موضع را بیان می‌کنید؟
** نظر قطعی هیات‌های نظارت اجرای قانون است.
* اما قانون می‌تواند تفسیربردار باشد؟
** قانونی که ما از آن صحبت می‌کنیم و اراده کرده‌ایم که آن را در این انتخابات تمام و کمال اجرا کنیم، در ماده 21، بندهایی که مربوط به رد صلاحیت افراد است را اینگونه بیان می‌کند که افراد و نامزدهایی که مصداق این بندها باشند صلاحیت آنها برای انتخابات رواست. آنچه قانون مشخص کرده است:
الف) کسانی که در جهت تحکیم مبانی رژیم سابق نقش موثر و فعال داشته‌اند به تشخیص مراجع ذی‌صلاح
ب) کسانی که به جرم غصب اموال عمومی محکوم شده‌اند
ج‌: وابستگان تشکیلاتی به احزاب، سازمان‌ها و گروهک‌هایی که غیرقانونی بودن آنها از طرف مراجع صالحه اعلام شده باشد
دـ کسانی که به جرم اقدام بر ضدجمهوری اسلامی ایران محکوم شده‌اند
ه‌ـ محکومین به ارتداد به حکم محاکم صالح قضائی
وـ محکومین به حدود شرعی
زـ محکومین به خیانت و کلاهبرداری و غصب اموال دیگران
ح‌ـ مشهوران به فساد و متجاهران به فسق
ط‌ـ قاچاقچیان مواد مخدر و معتادان به این مواد و...
هیات‌ نظارت در خصوص بند «ب» که مربوط به کسانی است که غصب اموال عمومی کرده‌اند. به هیچ‌وجه کوتاه نخواهد آمد. چون نمایندگان شوراها امانت‌دار اموال عمومی هستند.
* فکر نمی‌کنید بند «د» این قانون دستمایه‌ای برای رد صلاحیت‌ها باشد؟
** ما امیدواریم که فضایی شکل بگیرد و تفسیری که ارائه می‌شود مانع شرکت گسترده در انتخابات نشود.
* اگر رد صلاحیتی انجام شود، شما علت آن را به داوطلبان اعلام می‌کنید؟
** قانون منعی برای هیات‌های نظارت اعلام نکرده است. فقط در برخی مواد تصریح به حفظ حرمت اشخاص دارد و فکر می‌کنم دلایل باید به افراد اعلام شود.
* اگر بخواهیم به پرسش اول مصاحبه برگردیم، شما به عنوان سخنگوی هیات مرکزی نظارت چه تضمینی به گروه‌ها می‌دهید که رد صلاحیت‌ها قانونی باشد؟
** نگرانی‌هایی که بین گروه‌های سیاسی وجود دارد متاثر از سوابق انتخابات گذشته است. گروه‌های سیاسی اختلاف نظرهایی دارند که به طور جدی خودش را در ایام انتخابات نشان می‌دهد. به این ترتیب شخصا تضمینی که می‌توانیم به گروه‌های سیاسی بدهیم این است که ان‌شاء‌الله با اجرای قانون دغدغه‌های این عزیزان نیز به حداقل برسد.
* مصداقی‌تر بحث کنیم. صرف وابستگی به یک جناح موجب رد صلاحیت افراد نمی‌شود؟
** اگر منظور شما از وابستگی به جناح، اصلاح‌طلبان است به نظر من دلیل ندارد که در انتخابات شوراها نامزدهای اصلاح‌طلبان رد صلاحیت شوند، اما در خصوص فعالان سیاسی اپوزیسیون داخل نظام ما از نهادهای مربوطه استعلام و با استناد به پاسخ استعلام‌ها نظر قطعی خود را بیان می‌کنیم. براساس استعلام‌ها اگر نامزدها مصداق ماده 29 باشند و بالطبع در هیات‌های اجرایی رد صلاحیت شده باشند در هیات‌های نظارت نمی‌توان برای تایید صلاحیت آنان کاری کرد، اما اگر تایید شده باشند، هیات نظارت نمی‌تواند کسی را پس از تایید صلاحیت رد کند.
* با توجه به دغدغه‌هایی که مطرح می‌شود، فکر می‌کنید رد صلاحیت‌ها به گونه‌ای هست که احزاب را برای شرکت در انتخابات مردد کند؟
** بعید می‌دانم که رد صلاحیت‌ها گسترده باشد.
* به چه دلیل؟
** زیرا دغدغه‌هایی که امروز مطرح است برگرفته از دغدغه‌های تاریخی است. اگر در انتخابات گذشته اتفاق افتاده، بعید می‌دانم در انتخابات شوراهای امسال هم چنین مسائلی پیش بیاید که یک عنصر سیاسی به خاطر اصلاح‌طلب بودن رد صلاحیت شود.
* آقای فلاحت‌پیشه! شما خیلی با اطمینان صحبت می‌کنید، یعنی این تضمین را می‌دهید؟
** گروه‌ها می‌توانند تضمین ما را در جریان برگزاری انتخابات شوراها ببینند. چون به عنوان یک عضو هیات نظارت بر این اعتقادم که اگر قانون اجرا شود، انتخابات این دوره با مشارکت حداکثری مردم و گروه‌ها خواهد بود.
* دغدغه‌هایی که اصلاح‌طلبان دارند علاوه بر نگاه تاریخی به خاطر تغییر و تحولاتی است که در آستانه انتخابات در برخی مناصب مدیریتی اتفاق افتاده است. در این مورد چه نظری دارید؟
** دولت فعلی برآمده از یک انتخابات آزاد است. در این مورد که دولت چه کسی را به وزارت کشور برده و چه کار می‌خواهد بکند، فکر نمی‌کنم ارتباط چندانی با هیات نظارت داشته باشد. کار هیات نظارت بر انتخابات شوراها دفاع از کسانی است که فکر می‌کنند حقوق آنها نادیده گرفته شده است و ما نیز متعهدیم که از حقوق آنان براساس قانون دفاع کنیم.
* هیات نظارت این وظیفه را برای کسانی که از نظر فکری با آنها اختلاف دارد، بر دوش خود احساس می‌کند؟
** برای یافتن پاسخ به این پرسش نظر دیگر اعضای هیات مرکزی نظارت را جویا شوید.
* نظر شما به عنوان سخنگوی هیات نظارت چیست؟
** در جلساتی که با هم داشته‌ایم عزممان جدی است. از طرفی ما هنوز با موضوع تعیین صلاحیت‌ها و نحوه دفاع از کسانی که حقشان ضایع شده، مواجه نشده‌ایم و طرح این موضوعات فردی است، اما به هر حال عملکرد هیات مرکزی نظارت را در زمان طرح مسئله خواهید دید.
* فکر می‌کنید چهره‌های متنفذ پارلمان در خصوص برخوردهای هیات نظارت اعمال نظر کنند؟
** اتفاقا در این مورد با چهره‌های تراز اول مجلس صریحا صحبت کرده‌ام. چون آنچه شما مطرح کرده‌اید برای خود من هم مطرح بوده است. اعتقاد این دوستان این است که فضای انتخابات باید فضای گسترده‌ای باشد و ما نباید زیاد سخت بگیریم.
* یعنی مجلس هفتم اراده کرده که انتخاباتی در حد استانداردهای مجلس ششم برگزار کند؟
** خیر، چنین چیزی نیست. چون در انتخاباتی که مجلس ششم برگزار کرد صلاحیت افرادی تایید شد که مصداق بندهای ماده 29 بودند و متاسفانه برخی از آنها رای آوردند. کسی که به خاطر غصب اموال عمومی تحت تعقیب بوده و حتی فراتر از آن حکم گرفته است، تایید صلاحیت شد. بنابراین ما درصدد برگزاری انتخابات آزاد و با مشارکت حداکثری شهروندان و احزاب هستیم، اما مطمئن باشید نسبت به تایید صلاحیت افرادی که مصداق غصب اموال عمومی باشند کمترین اغماضی نمی‌کنیم.
* مسئله‌ای که در انتخابات گذشته باب شده و برخی آن را بداخلاقی‌های انتخاباتی نامیده‌اند، یکی دیگر از مسائلی است که مورد توجه گروه‌های سیاسی و اصلاح‌طلبان است. در این باره چه پاسخی برای گروهها دارید؟
** متاسفانه باید عرض کنم که این مسئله یک نقطه ضعف انتخاباتی در کشور ماست که در نتیجه، انتخابات حقوق افراد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. به این معنا که وقتی نتیجه انتخابات مشخص می‌شود، هیچ مقام و مسوولی در دفاع از حقوق پایمال شده کسانی که احساس می‌کنند حقوقشان در زمان انتخابات ضایع شده است، برنمی‌آید. افرادی در این مملکت بوده‌اند که در زمره مقام‌های عالی‌رتبه کشور بوده‌اند و به شدت تخریب شده‌اند و کسی به حقوق آنان رسیدگی نکرده است. همین مسئله درباره نامزدهای گمنام در شهرهای کوچک‌تر نیز مصداق دارد. می‌خواهم بگویم این یک نقطه ضعف است که نباید نسبت به آن بی‌تفاوت بود. اکنون معتقدم رفتار ما در این انتخابات هم جزئی از این رویه است و گریزی از آن هم نیست.
* با توجه به همراهی شما با دغدغه‌ای که از سوی برخی گروه‌ها مطرح شده، در برابر تخلفات احتمالی چه می‌کنید؟
** در برابر تخلفات مشهود که بر نتیجه انتخابات تاثیرگذار باشد، قطعا برخورد می‌کنیم. اما اگر تخلفات کوچک باشد ممکن است انگیزه‌ای برای برخورد وجود نداشته باشد. من به مردم ایران این اطمینان را می‌دهم که هیات‌های نظارت نسبت به موضوع شائبه تقلب در انتخابات حساس است. به اعتقاد ما مسئله تقلب‌ها از حوزه سیاسی فراتر و یک مسئله و وظیفه شرعی است. بعید می‌دانم کسی پیدا شود که اعتقادات خود را برای پیروزی با شکست گروه‌های سیاسی بفروشد. این اصلی است که در بین تمام اعضای هیات نظارت نسبت به صیانت از رای مردم وجود دارد.
* برای جلوگیری از بروز این بداخلاقی‌ها مکانیسم خاصی تدارک دیده‌اید؟
** ما هیات نظارت هستیم. تایید یا تشکیک و در نهایت ابطال انتخابات به عهده ماست. با همین اختیاراتی که قانون به ما داده است، در صورتی که تقلب و تخلف در انتخابات مشهود باشد قطعا از ابزار نظارتی در اختیار شورا استفاده می‌کنیم و از پیروزی متخلفان جلوگیری خواهیم کرد.
* گروه‌های سیاسی این انتخابات را بزرگ‌ترین آزمون مجلس هفتم بیان کرده‌اند، با توجه به بحث‌های فراوانی که در آغاز تشکیل مجلس هفتم صورت گرفت، فکر می‌کنید مجلس هفتم چگونه از این آزمون عبور خواهد کرد؟
** به نظرم، به مجلس هفتم بسیار اجحاف شده است. از یک سو برخی گروه‌ها در خصوص مجلس هفتم مواضعی گرفتند که مجلس مستحق آن نبود. از طرف دیگر مطبوعات نیز به شکل دیگری این نهاد را نوازش کرده‌اند. همه این موارد نافی نگاهی که مجلس به مقوله انتخابات دارد نیست. یک زمان است که ما بحث سیاست را انتزاعی می‌کنیم و مبتنی بر آرمان‌ها و آرزوهایمان می‌خواهیم اهداف سیاسی‌مان را پیش ببریم، اما در زمان دیگر نگاه استراتژیک و برنامه‌ریزی شده به مقوله انتخابات داریم. کسانی که نگاه انتزاعی دارند، بی‌محابا به دنبال تحقق اهداف و آمال خود هستند اما کسانی که نگاه استراتژیک دارند، مقتضیات را در نظر می‌گیرند. براساس نگاه استراتژیکی که مجلس هفتم به مشارکت حداکثری، انتخابات آزاد و ایجاد رقابت در انتخابات دارد، بنا داریم از این استراتژی عدول نکنیم. به ویژه که این روزها کشور در معرض هجمه‌های سیاسی و حملات تبلیغاتی قرار دارد و این امر ضرورت عمل به این راهبرد استراتژیک را برای ما در انتخابات مهمتر می‌کند. بنابراین در این شرایط مجلس، انتخاباتی سالم و آزاد برگزار خواهد کرد، اما نه برای پاسخ دادن به آن اتهامات، بلکه به دلیل نگاه استراتژیکی که به این انتخابات وجود دارد.
* در این گفت‌وگو دو دغدغه اصلی گروه‌های سیاسی مطرح شد. خود شما برای برگزاری این انتخابات چه دغدغه‌ای دارید؟
** به دوستان اصلاح‌طلب می‌گویم منتظر بمانید افرادی که در ستاد انتخابات مستقر شده‌اند و وظیفه برگزاری انتخابات سالم و رقابتی را به عهده دارند، تلاش کنند و فعالیت‌های خود را سامان بدهند. یقین داشته باشید اگر این دوستان مانع مشارکت حداکثری مردم باشند، نسبت به عملکرد آنان انتقاد و اعتراض خواهیم کرد.