شکاف‌ها و ائتلاف‌ها

گروه سیاسی ـ سیدمجتبی صادقی: «انتخابات» آتش تنور «سیاست» و «ائتلاف» جناح‌ها و گروه‌های سیاسی از مقدمات این فرایند مهم است.
گاه دیده شده چند انسان به ظاهر همفکر و همسو به قصد بهره گیرى از فضاى موجود دور همدیگر جمع شده و ائتلافى تشکیل مى دهند که دیرى نمى پاید از اذهان مردم مى رود و اگر رسانه ها فرجام این اتحاد استراتژیک را پیگیرى کنند، معلوم مى شود صاحبان ائتلاف هاى قارچى و غیر واقعى در شب انتخابات دچار انشعاب شده‌اند!
در این دوره انتخابات شوراهاى اسلامى شهر و روستا نیز موضوع ائتلاف از همان ابتداى طرح مسأله از سوى احزاب و گروهها مورد بررسى قرار گرفت، ولى بر خلاف ادوار گذشته انشعاب و افتراق پررنگ تر ظاهر شد.
از آنجا که احزاب و جریانات سیاسى نتوانستند در ماه هاى اخیر به یک اتحاد واقعى دست یابند، خلاف آن که اعلام شد صف بندى انتخاباتى میان دو جریان اصلاح طلب و اصولگراست، صف آرایى در رقابتهاى دو مرحله اى شده و جدال لیست هاى انتخاباتى جناح ها پیش از رقابت هاى بیرونى جدى شده است.
اصلاح‌طلبان که بارها تأکید کردند با عبرت گیرى از انتخابات گذشته، در این دوره از تفرقه و تشتت دورى کرده و با لیست واحد وارد عرصه مى شوند، هنوز به اجماع دست نیافته و حتى بعید است که در آینده نیز دست یابند و به نظر مى رسد با 3لیست که داراى اشتراکاتى نیز هست، به صحنه انتخابات مى‌آیند.
1) لیست ائتلاف شوراى هماهنگى جبهه اصلاحات؛ که از سوى جمعى از اعضاى کابینه سید محمد خاتمى موسوم به «یاران باران» تحت نظارت حبیب الله بیطرف و مرتضى حاجى وزراى سابق نیرو و آموزش و پرورش ارائه شد. گرچه سخنگوى این ائتلاف بارها اعلام کرده بود روند بررسى صلاحیت ها منجر به غیر رقابتى شدن فضاى انتخابات مى شود، اما تلاش براى نهایى شدن فهرست این گروه از اصلاح طلبان که مشارکتى ها و مجاهدین انقلاب و کارگزاران رهبرى آنها را بر عهده دارند، تا انتشار فهرست 15 نفره نامزدهاى این ائتلاف براى شوراى شهر تهران ادامه یافت و امروز منتشر شد.
2) لیست جنبش مردمى اصلاحات که از سوى برخى احزاب اصلاح طلب که خود را خارج از قدرت و مستقل از اصلاح طلبان دولتى پدرخوانده هاى جریان اصلاحات معرفى مى کنند، ارائه مى شود. در این جنبش، گروه هایى چون حزب مردم سالارى که هدایت جبهه تحکیم دموکراسى را عهده دار است، وجود دارند و گرچه سخنگوى رسمى آن على محمد غریبانى است، اما ریاست آن گاهى به سید هادى خامنه اى دبیرکل مجمع نیروهاى خط امام(ره) و گاهى به ابراهیم اصغرزاده از فعالان سیاسى کشور که در شوراى شهر دوره نخست تهران عضویت داشت و اکنون پس از کناره گیرى از دبیرکلى حزب همبستگى قصد تأسیس یک حزب جدید دارد، منتسب مى‌کنند.
3) لیست اعتماد ملى، که از سوى حزب مهدى کروبى و با نظارت رسول منتجب نیا رئیس ستاد انتخابات مجمع روحانیون مبارز در دوران ریاست کروبى بر این تشکل سیاسى و صنفى ارائه مى شود. دبیرکل حزب اعتماد ملى که نامزد انتخابات نهمین دوره ریاست جمهورى بود، پس از عدم موفقیت در کسب این جایگاه اعلام کرد حزبى فراگیر تأسیس مى کند و اکنون اصرار دارد فقط با تابلوى این تشکل وارد عرصه شود.
اردوگاه اصولگرایان نیز وضعیت مشابهى دارد و شواهد حکایت از ارائه 3 فهرست جداگانه از سوى این جریان دارد.
1) لیست حامیان دولت گرچه محور اصلى آن مهرداد بذرپاش مشاور مستعفى رئیس‌جمهور با عنوان ستاد انتخابات حامیان دولت اسلامى است، اما در عین حال گروه هاى دیگرى با عنوان هاى مشابه با اندکى تغییر در اسم فهرست ارائه مى دهند. به نظر مى رسد این طیف نیز در روزهاى پایانى به زمان انتخابات تحت عنوان ائتلاف سراسرى «رایحه خوش خدمت» فعالیت خواهند کرد.
2) لیست شوراى معتمدین اصولگرا که با محوریت جبهه پیروان خط امام و رهبرى از سوى اصولگرایان سنتى ارائه مى شود. اصولگرایان سنتى که در انتخابات اخیر ریاست جمهورى با عنوان شوراى هماهنگى نیروهاى انقلاب اسلامى حضور یافتند، پیشتر تأکید کردند همانطور که در انتخابات گذشته با تابلوهاى مختلف در شهرها حضور پیدا کرده اند و اکنون باید تابلوهایى چون آبادگران ایران اسلامى و آفتاب و وفاداران انقلاب را فراموش کرد، قصد دارند با تابلوى حامیان دولت اصولگرا در این عرصه شرکت نمایند.
3) لیست حامیان شهردار که قرار است با این عنوان در تهران و کلان شهرهاى کشور به طور همزمان از سوى طرفداران محمدباقر قالیباف ارائه شود. ورود رسمى حامیان قالیباف به عرصه انتخابات و عملیات شناسایى افراد با صلاحیت براى تدوین لیست انتخاباتى زمانى صورت گرفت که شهردار بیانیه صادر و تأکید کرد انتخابات مهم سومین دوره شوراها با عنوان واضح ترین شاخص نقش مردم در سرنوشت اجتماعى و مشارکت غیر مستقیم آنها در اداره شهر است.
این که اصولگرایان و اصلاح طلبان هنوز به اجماع نرسیده اند، یک واقعیت و تا حدودى طبیعى است، اما آنچه در این میان تعجب برانگیز است، بحث تعیین شهردار آینده پایتخت توسط جریانات و گروه هاى سیاسى است که نه تنها قبل از انتخابات، بلکه پیش از ائتلاف مطرح شده و به عاملى در جهت تفرقه تبدیل شده است. گروه هاى سیاسى هنوز در درون خود به وفاق دست نیافته اند، به دنبال شهردارى مى گردند که مقبول یک طیف باشد و مى خواهند او را به مردم معرفى کنند که این مسأله واکنش هاى برخى را درپى داشته است. هنگامى که اسامى مختلفى چون محمدعلى نجفى وزیر آموزش و پرورش دولت هاشمى رفسنجانى و اسحاق جهانگیرى وزیر صنایع دولت گذشته از سوى برخى اصلاح طلبان براى تصدى پست شهردارى تهران مطرح شد. حاجى وزیر آموزش و پرورش دولت خاتمى این موضوع را تکذیب کرد و حتى زمانى که برخى احزاب عضو جبهه اصلاحات بحث انتخابات مجدد قالیباف به عنوان شهردار مورد نظر خود را پیش کشیدند، دیگر گروه هاى این جبهه و اکثر احزاب عضو جنبش مردمى اصلاحات این مسأله را نپذیرفته و بر خلاف نظر حسین شریعتمدارى مدیرمسئول روزنامه کیهان که معتقد است این کار معیارى را براى انتخابات درست در اختیار مردم قرار مى دهد، آن را زودهنگام دانسته و تأکید کردند این کار در حوزه صلاحیت و اختیارات اعضاى شوراى شهر آینده است.
آنچه باید مورد توجه قرار گیرد، این واقعیت است که گروه هاى سیاسى اول باید به پیروزى در انتخابات دست یابند و سپس به فکر اداره امور باشند، در غیر این صورت فقط مى توانند سلطان اقلیم خود باشند. این همان اصلى است که «ائتلاف» را در ذهن اصولگرایان در عین «ضرورت» یک «وظیفه» براى این جریان مى داند؛ وظیفه اى که مهدى چمران رئیس شوراى شهر تهران از آن سخن گفت، ولى رهبران هیچ یک از طیف هاى سیاسى کشور با وجود تأکید بر اهمیت آن تا امروز آن را عملى نکرده‌اند.
با این وجود تجارب گذشته نشان مى دهد که در آستانه انتخابات فضایى دو قطبى بوجود خواهد آمد و از میان طیف هاى موجود رقابت اصلى میان دو گروه عمده خواهد بود.