پایان ائتلاف واشنگتن و رم

در شرایطی که ائتلاف اتحادیه چپ ایتالیا به رهبری رومانو پرودی مدعی پیروزی در انتخابات پارلمانی این کشور شده، سیلویو برلوسکنی، نخست وزیر موقت ضمن نپذیرفتن شکستش، بازشماری 43 هزار رای باطله را خواستار شده است. چنانچه پرودی موفق به تشکیل دولت جدید ایتالیا در ماه مه شود که بسیار محتمل هم به نظر می رسد، با چالش عظیمی در امر اداره موثر و کارآمد دولت مواجه خواهد شد؛ چرا که حائز اکثریت بسیار ناچیزی در پارلمان ایتالیا شده، از همین رو ایتالیایی ها می توانند متوقع عصر جدیدی از ابهام سیاسی با دورنمای برگزاری انتخابات دیگر در آینده ای نزدیک باشند. بنیاد هریتج (Herrttage Foundation ) در گزارشی پیرامون پیروزی رومانو پرودی چپگرا در انتخابات پارلمانی ایتالیا و تاثیرات آن بر روابط رم با واشنگتن و دیگر اعضای اتحادیه اروپا آورده است: از آنجایی که در ائتلاف ناهمگن چپ میانه مرکب از کمونیست های واپس گرا، احزاب چپ میانه، سبزها، گروه های کاتولیک و برخی دموکرات های مسیحی شکاف هایی مشاهده می شود، بنابراین پرودی در ایجاد یکپارچگی و انسجام در میان جناح های دیگر با سختی ها و مشقات بسیار مواجه خواهد بود، هم چنین به سختی می توان متصور بود که دولت جدید قادر باشد از پس موانع و مشکلات بزرگ اقتصادی ایتالیا که اعتبار این کشور را در حد مرد بیمار اروپا مخدوش کرده، برآید. کسب این لقب به لحاظ این که فرانسه و آلمان گویی برای نیل به آن در کورس رقابت با یکدیگر بسر می برند، دستاورد حیرت آوری است. دولت گذشته پرودی در اوایل دهه 1990 کمتر از دو سال دوام یافت و در پی عدم توافق با حزب بازسازی کمونیست در سال 1998 سرنگون شد، اکنون چندان دور از ذهن نیست که دولت جدید نیز ظرف کمتر از یک سال یا حتی شش ماه بدان سرنوشت دچار شود. به رغم موقعیت ضعیف پرودی در داخل ایتالیا وی به احتمال زیاد موضعی ستیزه جویانه در عرصه بین المللی اتخاذ خواهد نمود و نیز تلاش خواهد کرد تا دور نمای سیاست خارجی ایتالیا را از بیخ و بن دگرگون سازد. همچنان که غروب دوران سلطه ائتلاف نزدیک واشنگتن و رم قلمداد می شود. برلوسکنی از دیرباز هم پیمان نزدیک و حامی سرسخت جنگ آمریکا بر ضد تروریسم و هرازگاهی به عنوان رهبری مطرح بوده که در عرصه بین المللی تاثیر گذاری به مراتب بیشتری نسب به عرصه داخلی کشورش داشته است. برلوسکنی با وجود مخالفت های قاطعانه برخی کشورهای اروپایی و بعضی از احزاب سیاسی ایتالیا 3000 نظامی ارتش کشورش را در سال 2003 به عراق اعزام کرد تا از عملیات های نیروهای ائتلاف جنگ در مناطق شیعه نشین جنوب حمایت کنند. وی در راستای چنین اقداماتی روابطش را با جورج بوش رییس جمهور آمریکا و تونی بلر نخست وزیر انگلیس – اولویت اصلی سیاست خارجی اش – نزدیکتر کرد. وی از جمله معدود رهبران جهان بود که در جلسه مشترک کنگره آمریکا به ایراد سخنرانی پرداخت. از سوی دیگر پرودی رییس سابق و لجوج کمیسیون منتقدان صریح جنگ آمریکا در عراق و جوانب اصلی سیاست ضد تروریسم واشنگتن بوده است. وی در انتقادات خود ضمن مرگبار و عبث توصیف نمودن جنگ برلوسکنی را به کشاندن پای کشورش به ماجراجویی نظامی ناخواسته صرف به این هدف که به کاخ های مجلل جهان دعوت شود متهم ساخت. پرودی با اشاره به پیروزی زاپاترو ( نخست وزیر اسپانیا ) متعهد شد که در صورت پیروزی در انتخابات پارلمانی 2600 نظامی ایتالیا را که اکنون در عراق مستقرند به وطن بازخواهد گرداند. گمان می رود که نخست وزیر جدید ایتالیا با فاصله گرفتن از بوش خود را در ابعاد گسترده تری از جنگ علیه تروریسم به بروکسل (مقر اتحادیه اروپا) نزدیکتر کند. در این گزارش آمده است: پرودی به عنوان یک مقام اتحادیه اروپا از تصمیم دولت اسپانیا مبنی بر خروج از عراق در پی بمب گذاری های مادرید قاطعانه حمایت کرده این در حالی بود که اروپا و آمریکا به اقدام مادرید به عنوان تسلیم بزدلانه اسپانیا در مقابل تروریسم می نگریستند. رومانو پرودی در مقام ریاست کمیسیون اتحادیه اروپا اعلام کرد: اسپانیا با تصمیمش خود را موافق و همسو مواضع ما نموده و این مساله از حاکمیت یک موضع مشترک بر کل اروپا پیشگیری کرد. فاتح انتخابات پارلمانی ایتالیا همواره از منتقدان جدی آمریکا در مورد وضعیت زندان گوانتانامو بوده و در توصیف این بازداشتگاه گفته است: گوانتانامو زخم همیشگی بر صورت ماست که باید التیام یابد. افزون بر دیدگاه های پرودی در خصوص عراق و جنگ برضد تروریسم، سیاستگذاران واشنگتن باید عقاید او را پیرامون ایجاد انسجام سیاسی نزدیکتر در اروپا به دقت زیر ذره بین قرار دهند. پرودی رویکرد بدبینانه دولت برلوسکنی نسبت به اروپا را به سود پیشبرد هرچه سریع تر سیاست امنیتی و خارجی اتحادیه اروپا و یکسری اقتدارات مضاعف برای شاخه های اجرایی و مدیریتی این اتحادیه از بین خواهد برد وی اظهار داشته که هدف اصلی سیاست خارجی اش تحکیم مناسبات با اروپاست. وی در راستای به نمایش گذاشتن همبستگی و اتفاق نظر ایتالیا با بروکسل خواستار آن شد تا مقرهای صندوق بین المللی پول (IMF ) از واشنگتن به خاک اروپا انتقال یابد. جانشین برلوسکنی و رییس کمیسیون اتحادیه اروپا طی سال های 1999 تا 2004 از جمله فدرالیست های بزرگ اروپا بود که تصویر پر آب و تابش از ایجاد یک اروپای متحد و قدرتمند در این جهان چند ملیتی حتی ژاک شیراک، رییس جمهور فرانسه را شرمسار کرد. وی طی سخنرانی اش در سال 2002 در بارسلونای اسپانیا بیان داشت که آرمان اروپا ایجاد ابر قدرتی است که با آمریکا برابری کند. پرودی در مقام سخنگوی سیاسی رییس اتحادیه اروپا علاوه بر درخواست برای برداشتن گام های بزرگ و انسجام اروپا، تهیه برنامه ای به منظور ساختن کشوری قدرتمند در گستره اروپا برخوردار از کنترل مستقیم بر سیاست خارجی، مالیات بندی و تشکیلات قضایی را خواستار شده است. افراط گرایی پرودی نهایتا در سخنرانی اش در خصوص آینده اروپا در همایش والری ژیسکاردستن به اوج خود رسید. وی طی سخنرانی اش از برنامه های کمیسیون اروپا جهت ایجاد نخستین دموکراسی حقیقی و فراملیتی جهان در قلب اروپا خبر داد این در حالیست که پیروزی پرودی در انتخابات پارلمانی ایتالیا ار سوی کاخ الیزه به طور همه جانبه مورد تایید قرار گرفته و شیراک ابراز داشته که امیدوار است ایتالیا و فرانسه به تقویت مجدد روابط و تداوم همکاری هایشان در اتحادیه اروپا بپردازند. نخست وزیر آینده ایتالیا شاید به واسطه افکار بلند پروازانه اش در خصوص اروپای منسجم و یکپارچه به عنوان وزنه ای در برابر قدرت آمریکا انرژی مضاعفی را به دست آورده باشد اما اغلب ایتالیایی ها بیشتر نگران وضعیت ناامید کننده اقتصاد کشورشان هستند. بالغ بر 80 درصد واجدین شرایط در انتخابات هفته گذشته در پای صندوق های رای حاضر شدند و بی تردید رکود اقتصادی مهمترین دل مشغولی و نگرانی آن رای دهندگان بود. این گزارش می افزاید: براساس گزارش واحد اطلاعات اکونومیست (EIU) رشد اقتصادی ایتالیا طی 15،10 سال گذشته بدترین وضعیت ممکن را در میان سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا داشته است. بدنبال رشد اقتصادی یک دهم درصدی ایتالیا در سال 2003 و رشد 9/0 درصدی در سال 2004 تولید ناخالص داخلی (GDP ) این کشور در سال 2005 تنها یک دهم درصد افزایش رشد یافت. واحد اطلاعات اکونومیست پیش بینی می کند که میزان تولید ناخالص داخلی ایتالیا بین سال های 2006و2007 در بالاترین حد خود تنها 5/1 درصد افزایش یابد. در چنین شرایطی انتظار می رود که کسری بودجه این کشور به 4تا 5/4 درصد میزان تولید ناخالص داخلی در سال های 2006و2007 برسد که این رقم کسری بودجه از سقف سه درصدی که در قرارداد رشد و ثبات اتحادیه اروپا تعیین شده به مراتب بیشتر است. در باب موضوعات پیچیده تر میزان بدهی های دولتی ایتالیا 106 درصد میزان تولید ناخالص داخلی سالیانه این کشور تخمین زده می شود، امری که رم را مجبور می سازد تا 6/4 درصد سهم (GDP معادل 79 میلیارد دلار ) را مصروف کاهش بدهی ها کند. سهم مبادلات تجاری ایتالیا در جهان نیز در مواجهه با رقابت فزاینده آسیا از 6/4 درصد در سال 1995 به 7/2 درصد در سال 2005 تقلیل یافت. با افزودن ضعف ایتالیا از حیث مسایل مربوط به جمعیت شناسی به بدهی های سنگین دولت و رقابت ضعیف این کشور در بازارهای اقتصادی جهان، دورنمای بلند مدت کشور چکمه بسیار تیروتار می نماید. جمعیت ایتالیا یکی از پیرترین جمعیت های جهان محسوب می شود مضاف بر اینکه نرخ زاد و ولد برای هر زن 73 فرزند برآورد شده است . ناگفته نماند که ایتالیا از کمترین نرخ اشتغال در میان نسل شاغل در کشورهای اتحادیه اروپا برخوردار است به طوری که تنها 58 درصد مردم سرکار می روند. از زمان تعیین یورو به عنوان واحد پول اروپا در سال 1999 هزینه های کار و اشتغال در ایتالیا 5 تا 10درصد افزایش یافته است. بنیاد هریتج در این تحلیل نوشته است : دولت پرودی که در حقیقت گروگان سیاسی کمونیست ها و منافع اتحادیه های تجاری قدرتمند به حساب می آید ، احتمالا فاقد عزم کافی ، بصیرت و قابلیت سیاسی جهت اجرای اصلاحات بازار کار به قصد معکوس کردن جریان رکود اقتصادی است. وعده پرودی مبنی بر تغییر قوانینی که از سوی دولت برلوسکنی با هدف افزایش رقابت پذیری ایتالیا در بازار کار معرفی شد تنها تضعیف مضاعف اقتصاد کشورش را به همراه خواهد داشت . شکست قریب به یقین سیلویوبرلوسکنی این سیاستمدار میلیاردر و کاریزماتیک و پر سابقه ترین نخست وزیر تاریخ ایتالیا به لحاظ دوره تصدی ( از دهه 1940 به این سو ) نقطه پایانی است بر پنج سال ثبات سیاسی که به خاطر اقتصاد رو به افول این کشور بر هم زده شده است. جانشین سوسیالیست برلوسکنی که زمانی از سوی روزنامه فرانکفورتر آلگمانیه سایتونگ فرد کسل کننده اجلاس های اتحادیه اروپا لقب گرفت و منتقدانش به نشانه تمسخر وی را مامور کفن و دفن این اتحادیه نامیدند اکنون وظیفه دشوار دمیدن روحی تازه به کالبد اقتصاد ایتالیا را که در مقطع کنونی در بستر مرگ آرمیده بر عهده دارد. ائتلاف پرودی که احتمال می رود سست و ناپایدار باشد به طور حتم با چالش لاینحلی مصاف خواهد کرد. پژوهشگران بنیاد هریتج معتقدند ایتالیا بیش از لفاظی های تو خالی و اتخاذ سیاست مداخله گری به انقلاب اقتصادی در عرصه اصلاحات لیبرال بازار اقتصادی نیازمند است اما متاسفانه دولت رومانو پرودی بیشتر به گام نهادن در مسیر نخست تمایل وافر نشان می دهد . از منظر دولت آمریکا پایان حیات سیاسی دولت برلوسکنی به مثابه از دست دادن یک هم پیمان نزدیک در صحنه بین المللی مطرح است. در حالی که همکاری های واشنگتن در حوزه های دفاعی و برخی حیطه های جنگ بر ضد تروریسم تداوم خواهد داشت روابط بوش و پرودی به دلیل بروز اختلافاتشان در موضوعاتی چون عراق، ایران، اسرائیل، صندوق بین المللی پول، حماس، بازداشت مظنونان عملیات های تروریستی و فعالیت های مخفی سیا در نقل و انتقال مظنونان به اروپا به سردی خواهد گرایید. دولت بوش باید انتظار داشته باشد که نوک پیکان سیاست خارجی ایتالیا از واشنگتن و لندن منحرف و به سمت فرانسه، آلمان، اسپانیا و نخبگان اتحادیه اروپا در بروکسل تغییر جهت یابد. دولت آمریکا باید به طور اخص از ایجاد محور آمریکا ستیزی بالقوه از میان پاریس، مادرید و رم بیمناک باشد. در موقعیتی که چه بسا پرودی عدم موفقیت خود در نهادینه ساختن اصلاحات اقتصادی ایتالیا را به اثبات رساند، این احتمال می رود که وی با تمایل بیشتری نیروی خود را در عرصه بین المللی نیز بیازماید و با روی هم قرار دادن آجرهای سیاست خارجی سوسیالیستی کشورش، موضعی خصمانه در برابر واشنگتن پیشه کند.