بازی هسته‌ای در چارچوب قواعد NPT

محمدرضا تاجیک با تشریح کالبد متن پیشنهادی کشورهای 1+5 به ایران پرداخت و بیانیه اخیر دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان را این‌گونه تحلیل کرد و گفت: این متن‌ها باید در جغرافیای مشترک با بافتی حقوقی و فنی قرار گیرند. رییس سابق مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری در گفت‌وگو با ایسنا نخست از منظری گفتمانی به کالبدشکافی مجموعه پیشنهادی 1+5 و بیانیه دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان پرداخت و سپس راه‌های پیش‌رو و گزینه‌های محتمل را از منظر خود تشریح کرد.
وی متن مجموعه پیشنهادی 1+5 را تافته و بافته‌ای از گزاره‌های جدی، گزاره‌های شوخی، گزاره‌های محکم و گزاره‌های متشابه، گزاره‌های زمان‌مند و گزاره‌های غیر زمان‌مند، گزاره‌های تهدیدی و گزاره‌های تشویقی، گزاره‌های حقوقی و گزاره‌های سیاسی، گزاره‌های الزامی و گزاره‌های غیرالزامی، گزاره‌های معطوف به منافع و امنیت فراملی تقریرکنندگان و گزاره‌های ناظر بر نقض منافع و امنیت ملی ایران دانست.
تاجیک یادآور شد: گزاره‌های این متن به ما می‌گویند که در این معامله و معادله در مقابل برطرف کردن کامل نگرانی‌های آژانس و همکاری کامل با آن (البته تشخیص این کامل بودن نیز برعهده خود آژانس است)، تعلیق کلیه عملیات مربوط به غنی‌سازی و بازفرآوری، اجرای پروتکل الحاقی، آنچه نصیب‌مان خواهد شد تنها عبارت خواهد بود از: تاکید بر حق ایران در تولید انرژی هسته‌ای به منظور مصارف صلح‌آمیز و مطابق با الزامات ان‌. پی‌.تی؛ ساخت راکتورهای آب سبک در ایران از طریق پروژه‌های مشترک بین‌المللی، به تعلیق در آوردن پرونده هسته‌ای ایران در شورای امنیت و برخی امتیازات سیاسی و اقتصادی.
رییس سابق مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری با اشاره به متن بیانیه علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان که روز پنجشنبه گذشته صادر شد، ادامه داد: متن این بیانیه حاوی گزاره جدیدی نیست. گزاره‌های این متن، همچون گذشته دارای دورنمایه‌ها و سویه‌های مشخص هستند و با نوعی تهدید مزین شده‌اند.
تاجیک ادامه داد: در یک نگاه کلی و گذرا، دقایق برجسته این متن عبارتند از: تاکید صریح‌تر بر یافتن راه‌حل مذاکراتی هدفمند و زمانمند، رویکرد مثبت به کلیات بسته پیشنهادی، اعلام زمان مشخص برای اعلام نظر رسمی ایران. به نظر می‌رسد تقریر و انتشار این بیانیه در شرایط کنونی مبتنی بر سه پیش‌فرض بوده است. اول: ایستادگی و استقامت به منظور تحقق حقوق حقه ایران، حتی در صورت اعمال تحریم از سوی شورای امنیت، دوم: منتفی بودن اقدام نظامی علیه ایران و سوم: ممانعت از گرفتار شدن در چنبره بازی دومینویی که در انتظار ایران (بعد از انجام حرکت نخست) است.
رییس سابق مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری تصریح کرد: بی‌تردید این دو بیانیه در یک اقلیم گفتمانی نمی‌گنجند.
تاجیک با بیان این که در این حالت براساس تئوری بازی‌ها چهار راه پیداست، ادامه داد: نخستین، راه باز تقریر (واسازی و بازسازی) متن اول براساس گزاره‌های جدی متن دوم است. دومین راه، باز تقریر متن اول براساس گزاره‌های متن دوم است. سومین راه، پوشاندن جامه (نص) بر تن هر متن توسط تقریرکنندگان آنهاست و بالاخره، چهارمین راه دست یافتن به یک بینا متن است.
وی گفت: چنانچه گزینه چهارم عقلانی‌ترین گزینه دانسته شود، آنگاه باید بپذیریم که:
1- بازی با حاصل جمع غیرصفر (تقسیم امتیازات) تنها منطق حاکم بر این بازی است.
2- زبان دیپلماتیک (مذاکره) تنها زبان گویا و کارآی حاکم بر این بازی است.
3- قواعد و قوانین ان‌.پی‌.تی، تنها قواعد حاکم بر این بازی است.
4- بازی جوانمردانه، موثرترین عامل اخلاقی ـ انسانی اعتمادزا در این بازی است.
5- داوری حرفه‌ای (فنی) و بی‌طرف و منصفانه، محرک و مشوق به ادامه بازی است.
6- بازی در تمامی دقایق و بهره‌گیری از تمامی تاکتیک‌ها و تکنیک‌های بازی، تنها عامل موفقیت در بازی است.
7- به خشونت کشیدن بازی، تنها عامل نیمه تمام ماندن (به بست کشیده شدن) و ترک زمین بازی است.
8- و بالاخره دست کم گرفتن حریف، احساسی بازی کردن، بی‌هدف و بی‌برنامه‌ریزی بازی کردن، می‌توانند به عنوان موثرترین عوامل شکست نقش بازی کنند.
تاجیک در پایان تصریح کرد: در یک کلام تنها راهی که این متن‌ها می‌توانند از زیرسایه پاک‌کن خود را رها سازند، قرار دادن خود در جغرافیای مشترک (با بافتی حقوقی و فنی) است.