رویای چشم‌بادامی‌ها برای داشتن حق وتو

سیدعلی موسوسی خلخالی
مدتی است کشورهای ژاپن، برزیل، آلمان و هند ابراز تمایل کرده اند به جمع اعضای شورای امنیت سازمان ملل بپیوندند. آنان اعتقاد دارند اکنون به مرحله ای رسیده اند که می توانند جزو قدرت های مطرح جهانی به حساب آیند و به همین دلیل عضویتشان در شورای امنیت را توجیه پذیر می دانند.در این میان گفته می شود اقبال آلمان و ژاپن برای پیوستن به این شورا بسیار بیش از دیگران است. البته باید گفت، شانس پیوستن دیگر اعضا نیز چندان کم نیست. کشورهای هند و برزیل نیز تلاش دارند، از موضع قدرت عمل کرده و تقاضای خود را برای پیوستن به این شورا عملی کنند.
دلایل ژاپن
ژاپن دلایل بسیاری را برای پیوستن به شورای امنیت برمی شمرد. نخست اینکه سیاستمداران توکیو کشورهای عضو این شورا که شامل فرانسه، انگلیس، ایالات متحده، روسیه و چین هستند، از قدرت سیاسی و نظامی بالایی برخوردارند و این شورا برای آنها قدرت سیاسی بالایی ایجاد کرده است. در این میان دولتمردان ژاپن نیز معتقدند که کشور آنان نیز از قدرت سیاسی و اقتصادی بالایی برخوردار است و عضویت در جمع هشت کشور صنعتی جهان را دلیلی بر این ادعا می داند.دوم اینکه ژاپن گرچه از قدرت نظامی بالایی برخوردار نیست اما توان تقویت نیروی نظامی خود را دارد.  مقام های ژاپنی بر این باورند که از قدرت تاثیرگذاری بر نحوه هدایت سلاح های جهانی برخوردار هستند و می توانند کاری کنند این سلاح ها به دست افراد ناشایست و تروریست ها نیافتند.«کویچی هاراگوچی» نماینده ژاپن در سازمان ملل در این باره می گوید؛ ژاپن کشوری است که قدرت نخست اقتصادی آسیا و قدرت سوم اقتصادی جهان محسوب می شود و همچنین از لحاظ قدرت سیاسی نیز این کشور جزو پنج کشور بزرگ جهان به حساب می آید. به همین دلیل به عقیده وی شورای امنیت که اکنون در اختیار قدرتمندان نخست جهان است، جای خالی ژاپن احساس می شود.سومین دلیل تمایل ژاپن برای پیوستن به جمع اعضای دائم شورای امنیت این است که ژاپن در دنیای جدید با قدرت های اقتصادی و تازه ای روبه رو است که تا پیش از این آنان را رقیب به حساب نمی آورد. برای مثال چین اکنون جدی ترین رقیب ژاپن در دنیای کنونی به حساب می آید و ژاپنی ها که سال های سال سرمایه گذاران اصلی در چین بوده اند، به هیچ وجه گمان نمی کردند، روزی این کشور در مقابلشان بایستد و تبدیل به رقیبی برای آنها شود. علاوه بر آن به سبب حمله ژاپن به چین در جنگ جهانی دوم، این کشور به شدت مورد غضب چینی ها قرار گرفته است. در همین حال ژاپنی ها بر اثر همین حمله خود را برتر از چینی ها احساس می کنند.اما اکنون با گذشت سال ها ژاپنی ها شاهد قدرت گرفتن کشوری هستند که در آینده ای نه چندان دور رقیب جدی برای آنها می شود. کشوری که در شورای امنیت عضویت دارد و می تواند آنها را در عرصه های سیاسی در تنگنا قرار دهد. کویچی هاراگوچی، نماینده ژاپن در سازمان ملل در نامه ای به کوفی عنان دبیرکل آن سازمان یادآور می شود، موقعیت کنونی ژاپن در قاره آسیا به گونه ای است که عضویت ژاپن در آن شورا الزامی است. در حالی که کشور چین در عضویت این شورا است، و ما نیز جزو کشورهای قدرتمند جهان از لحاظ اقتصادی و سیاسی به حساب می آییم به همین دلیل توجیه عضویت ما در این شورا را دوچندان می شود.
موافقان عضویت ژاپن
نخستین کشوری که علنا حمایت خود را از عضویت ژاپن در شورای امنیت اعلام کرده، ایالات متحده است.کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه ایالات متحده اعلام کرده است، ایالات متحده از پیوستن ژاپن به شورای امنیت حمایت می کند. آمریکا همچنین از افزایش فعالیت های سیاست خارجه ژاپن حمایت کرده و خواستار پررنگ تر شدن حضور این کشور در عرصه های سیاست جهانی است. بخصوص اینکه حضور ژاپن در شورای امنیت می تواند بر فعالیت های چین اثر بگذارد.
ایالات متحده به چند دلیل از حضور ژاپن در شورای امنیت حمایت می کند. دلیل نخست اینکه ژاپن و مهمترین متحد جدی آمریکا در آسیا محسوب می شود و در تمام عرصه های سیاسی، آمریکایی ها از ژاپن به عنوان یک متحد اصلی بهره برده اند.دلیل دوم اینکه، آمریکایی ها نیز همانند متحدان قدرتمندشان از قدرت گرفتن چین نگرانند. با اعتقاد آنها چینی که بزودی تبدیل به غولی برای جهانیان می شود، باید به هر طریقی خنثی شود. دولتمردان ایالات متحده معتقدند ژاپن که از یک قدرت اقتصادی و سیاسی جهانی برخوردار است، می تواند فعالیت های چین را خنثی کند. فعالیت هایی که روز به روز بدون هیچ محدودیتی در تمام زمینه ها در حال افزایش است و به اعتقاد کارشناسان می تواند به زودی خود را به قدرت اول جهانی تبدیل کند.دلیل سوم اینکه تبادلات تجاری آمریکا و ژاپن بسیار بالا است. بنا به آمار منتشر شده در سال 2005 مبادلات بازرگانی ژاپن و ایالات متحده سالانه حداقل بیست درصد در حال افزایش است. به این موضع باید سرمایه گذاری هنگفت ژاپن در ایالات متحده و بالعکس آن را نیز افزود. بنا به آمار وزارت دارایی ایالات متحده در سال 1996، 40 درصد سرمایه گذاری های خارجی ایالات متحده توسط ژاپنی ها انجام می شود.دلیل دیگر حمایت آمریکا برای پیوستن ژاپن به شورای امنیت این است که دولتمردان آمریکایی قصد دارند بدین وسیله بسیاری از محدودیت هایی که همچنان میان آمریکا و ژاپن بخصوص در زمینه اقتصاد وجود دارد را از پیش پا بردارند. برای نمونه می توان به پیش شرطی که ایالات متحده برای حمایت از ژاپن اعلام کرده، اشاره کرد. «کاندولیزا رایس» وزیر امور خارجه ایالات متحده در این باره اعلام کرده، ما از ژاپن حمایت کامل می کنیم تا به شورای امنیت بپیوندد اما در مقابل از این کشور انتظار داریم، از مسدودشدن صادرات 7/1 میلیارد دلاری گوشت ما به آن کشور که مدتی است توسط مقام های ژاپنی صورت گرفته خودداری کند.
مخالفان پیوستن ژاپن به شورای امنیت
جدی ترین مخالف پیوستن ژاپن به شورای امنیت، جمهوری خلق چین است.
چینی ها حتی از پیوستن هند دومین کشور متقاضی پیوستن به شورای امنیت نیز واهمه دارند.چینی ها نیز به ژاپنی ها به عنوان یک رقیب جدی نگاه می کنند؛ رقیبی که مانع فعالیت بسیاری از فعالیت های آنها بخصوص در زمینه های اقتصادی و سیاسی است.دو دلیل عمده برای ممانعت چینی ها از پیوستن ژاپن به شورای امنیت وجود دارد.دلیل نخست به مسائل سیاست جهانی بازمی گردد. چین خود را کشوری مستقل از سیاست های ایالات متحده می داند. در بیشتر فعالیت های سیاسی چینی ها از سیاستی مستقل در برابر ایالات متحده بهره برده اند. در مقابل ژاپنی ها از سیاست های ایالات متحده به طور کامل حمایت کرده و در بیشتر عرصه های سیاسی بین المللی خود را به عنوان متحد آن معرفی کرده اند. این موضوع را در چارچوب نگاه ایدئولوژی کمونیستی که چینی ها طرفدار آن هستند با ایدئولوژی لیبرالیستی که آمریکایی ها خود را الگوی آن می دانند، بهتر می توان بررسی کرد. در طول تاریخ سیاسی لیبرال ها و کمونیست ها هیچ نقطه صلحی نداشته اند.دلیل دوم به قدرت سیاسی- نظامی چین بازمی گردد.  چینی ها خود را قدرت اول نظامی آسیا می دانند و معتقدند، می توانند به دلیل قدرت نخست سیاسی، اقتصادی و نظامیشان از حقوق مردم آسیا دفاع کرده و تنها نماینده مردم این قاره باشند. به همین دلیل هیچ تمایلی ندارند کشورهای دیگری از این قاره در این زمینه به عنوان رقیب به عضویت شورای امنیت درآیند.وزیر امور خارجه چین در این باره گفته است، تا زمانی که ما هستیم نیازی به حضور کشور دیگری نیست. ما به تنهایی می توانیم از حقوق آسیایی ها دفاع کنیم.