گزارش خبری- تحلیلی کیهان از بررسی بسته پیشنهادی گروه 1+5

بر فضای مباحثات مربوط به پرونده هسته ای ایران هاله ای از سکوت سایه افکنده است. مقامات مسئول در ایران به دلیل توافقی که با طرف غربی درباره محرمانه ماندن متن پیشنهادی گروه 1+5 انجام داده اند، از هرگونه اظهارنظر صریح در این باره خودداری می کنند و همه آنچه در مدت حدود دو هفته اخیر از آنها شنیده شده این است که می گویند در حال بررسی پیشنهاد غرب هستند. در غرب نیز هم دیپلمات ها و هم محافل رسانه ای از ارائه تحلیل های روشن خودداری می کنند و سیره چندساله خود را درباره استفاده حداکثری از کوچکترین بهانه ممکن برای سمپاشی علیه ایران و افزایش فشارها بر آن، تا حدودی تعدیل کرده اند. حتی مقامات غربی هم نسبت به چند ماه اخیر لحن ملایم تری به خود گرفته اند و از تهدید مستقیم ایران خودداری می کنند. بنا به اخبار و گزارش هایی که کیهان دریافت کرده یکی از توافق های وزرای خارجه کشورهای عضو گروه 6 درباره ایران در آخرین جلسه خود که در وین برگزار کردند، همین بوده است که فعلا تا زمانی که ایران درحال بررسی پیشنهادهای دریافتی است از ابراز هرگونه تهدید علنی از طریق رسانه ها خودداری شود تا تهران در فضایی آرام و به دور از تنش قادر به تامل و اظهارنظر باشد. منابعی که در این باره با کیهان سخن گفته اند علت اصلی گنجانده نشدن تهدیدها در متن بسته پیشنهادی به ایران را نیز همین تلاش برای آرام و مثبت ساختن فضا از جانب طرف غربی می دانند. بنا به گزارش های دریافتی آمریکایی ها خواهان آن بوده اند که اولا در متن پیشنهاد تحریم های مشخصی جهت اعمال در صورت عدم پذیرش آن از جانب ایران گنجانده شود و ثانیا همزمان با ارایه پیشنهادها به ایران قطعنامه ای بر مبنای فصل 7 منشور ملل متحد در شورای امنیت به تصویب برسد و درخواست های شورای حکام آژانس از ایران مانند تعلیق، اجرای پروتکل و شفاف سازی کامل را به صورت الزامی درآورد. روسیه، چین و آلمان (فقط در مورد صدور قطعنامه) با جناح آمریکا، فرانسه و انگلستان به مخالفت برخاسته اند و نهایتا هیچ یک از این دو درخواست آمریکایی ها تحقق نیافت. بحث بر سر یک قطعنامه علیه ایران کاملا به محاق رفت و در متن بسته پیشنهادی نیز هیچ تهدیدی گنجانده نشد. به گفته این منابع تنها سولانا ماموریت یافت که در سفر خود به تهران برخی عواقب عدم پذیرش طرح اروپا را به مقامات ایرانی گوشزد کند.
از سوی دیگر اطلاعات خبرنگار کیهان حاکی از آن است که بسته پیشنهادی گروه 6 با پیشنهادهای قبلی اروپایی ها به تهران تفاوت های مهمی دارد و به روشی هوشمندانه نوشته شده است تا همانطور که مقامات اروپایی پیش از ارائه بسته به ایران گفته بودند به آسانی قابل رد کردن نباشد. این بسته برخلاف پیشنهادهای قبلی از فرمول «مشوق در ازای توقف» تبعیت نمی کند بلکه اساس آن بر الگوی «تعلیق در ازای مذاکره» استوار شده است. غربی ها در پیشنهاد خود برای نخستین بار تصریح کرده اند که حق غنی سازی در ایران را از اساس نفی نمی کنند بلکه آن را به دو شرط، مشروط ساخته اند. اول، تعلیق کامل و قابل راستی آزمایی تمامی فعالیت های مرتبط با غنی سازی و بازفرآوری به عنوان پیش شرط آغاز مذاکرات و دوم، رفع تمامی ابهامات و پرسش های آژانس بین المللی انرژی اتمی و ابراز «اعتماد» این آژانس نسبت به صلح آمیز بودن ماهیت فعالیت های هسته ای ایران. منابع آگاه می گویند در تهران این بحث مطرح است که در صورت پذیرش این شرط ها از جانب ایران چه تضمینی وجود دارد که دوباره دور جدیدی از گفت وگوهای کش دار و طولانی آغاز نشود که معلوم نیست چه زمانی به سرانجام خواهد رسید و بالاتر از این مقامات عالی تصمیم گیرنده در ایران معتقدند غرب در این سخن خود که به دنبال حصول اطمینان از ماهیت صلح آمیز برنامه های ایران است، صداقت ندارد و هدفی که در واقع تعقیب می کند استفاده از انبوهی از اهرم های تشویقی و تنبیهی برای خلع ید کامل ایران از فناوری هسته ای است. لذا هر میزان هم که همکاری ها با آژانس فعالانه باشد و اقدامات اعتمادساز سخاوتمندانه تری انجام شود، باز هم امیدی به حصول نتیجه مثبت از این پروسه که تامین کننده حقوق ایران باشد، نیست. علاوه بر این بسته پیشنهادی به ایران، جملات فراوانی وجود دارد که عمداً کاملا دو پهلو و مبهم نوشته شده و راز زدایی از این ابهامات ضروری ترین گام پیش از هر اقدام دیگری است. به گفته یک دیپلمات در تهران که به متن پیشنهاد گروه 1+5 به ایران دسترسی دارد، مقامات مسئول در تهران در همین مدت زمان چند هفته ای که به بررسی بسته پیشنهادی مشغول بوده اند ابهامات متعددی در آن یافته اند که باید هرچه زودتر از جانب پیشنهاددهندگان برطرف شود. این مقام رسمی اظهار داشت: قطعا طرف غربی از ما انتظار ندارد بسته ای را بپذیریم که برخی جمله های آن می تواند لااقل به 10 شکل ممکن تفسیر شود. آنها باید دقیقا برای ما روشن کنند که از ما تحت چه شرایطی و به چه دلایلی چه چیزهایی می خواهند و ما هم دقیقا باید بدانیم چه چیزهایی دریافت خواهیم کرد. تا زمانی که غربی ها از پیشنهاد خود به طور کامل ابهام زدایی نکنند، هیچ مذاکره ای آغاز نخواهد شد. ما تجربه توافقنامه پاریس را داریم که چگونه با یک تفسیر مثبت از آن ما را پای میز مذاکره نشاندند و چند ماه بعد با یک تفسیر کاملا منفی از آن ما را به نقض توافقنامه متهم کردند.» این دیپلمات در ادامه افزود: «به همین دلیل فرایند بررسی پیشنهادهای دریافتی طولانی خواهد بود و این احتمال هم منتفی نیست که چند مقام غربی برای رفع ابهام از بسته پیشنهادی به تهران سفر کنند.»
یک منبع دیگر که با تیم اداره کننده پرونده هسته ای ایران مرتبط است، در مورد اتفاقاتی که در آینده نزدیک باید انتظار وقوع آنها را داشته باشیم به خبرنگار کیهان گفت: «ما در هر حال فعالیت های خود در زمینه تحقیق و توسعه را به حال تعلیق درنخواهیم آورد. غربی ها باید این پیش شرط را حذف کنند. آنها به خوبی می دانند با وجود این پیش شرط هیچ مذاکره ای شکل نخواهد گرفت و تهران به لحاظ سیاسی اساسا در موقعیتی قرار ندارد که بتواند تعلیق را بپذیرد.» وی ضمناً از وجود اختلاف نظرهای حاد در میان اعضای گروه 1+5 درباره اصرار بر انجام تعلیق به عنوان پیش شرط آغاز گفت وگوها خبر داد و گفت: «همانطور که در رسانه ها هم اخباری منتشر شده آلمان، چین و روسیه با تداوم فعالیت های RD ایران در حین انجام مذاکرات مخالفتی ندارند و اصرار آنها باعث شده جناح مخالف در گروه 6 هم خود را در موقعیتی ببیند که چاره ای جز پذیرش این فعالیت ها در ایران نداشته باشد.» با این وجود وی هشدار داد، این اتفاق وابسته به آن است که اولا غربی ها در اراده مسئولان در داخل خلل و نقصانی مشاهده نکنند و عزم آنها را برای پافشاری و مقاومت و پرداخت هزینه در صورت لزوم جزم ببینند و ثانیا آدرس های غلط از داخل به خارج نرود.»
بحث و گفت وگوها در محافل مختلف در تهران همچنان ادامه دارد. اگرچه کلیت تصمیم نهایی ایران چندان پوشیده و پنهان نیست اما جزئیات آن بدون تردید باید با دقت بیشتری بررسی شود.