نادر ابراهیمزاده
انتخابات اخیر خبرگان رهبرى و شوراهاى شهر و روستا همانند سایر انتخابات گذشته شاهد حضور گسترده خبرنگاران خارجى در کشورمان بوده است. بنابر آمار اعلام شده براى پوشش خبرى این انتخابات 120 نفر خبرنگار از خارج وارد ایران شدند که با احتساب 180 نفر خبرنگار خارجى مقیم، رقمى را بالغ بر 300 نفر شامل مىشدند که در نوع خود قابل توجه بوده است.
سیاست جمهورى اسلامى ایران از همان ابتداى پیروزى انقلاب اسلامى به دلیل مردمى بودن انقلاب، حضور و مشارکت مردم در تمامى صحنهها، نزدیکى دولتها به مردم و شفاف بودن نظام در تمامى عرصههاى فعالیت سیاسی، اقتصادی، فرهنگى و حتى در دوره دفاع مقدس که یکى از حساسترین مقاطع انقلاب بوده است بر پذیرش خبرنگار از همه کشورها حتى کشورهایى چون آمریکا که داراى روابط دوستانه با کشورمان نبودهاند، بوده است.
این رویهاى است که حتى کشورهاى غربى که بوق دموکراسى و آزادى آنها گوش فلک را پر کرده، هیچگاه دنبال نکردهاند.
در آمریکا اوضاع بسیار بدتر از اینهاست. شاید بهترین مثال براى تشریح وضعیت حضور خبرنگاران خارجى در آن کشور و آزادى عمل خبرنگارانى که از فیلتر سفارتخانههاى آنها گذشته و در آن کشور اقدام به تهیه گزارش مىکنند مقایسه آن با کشورهاى بلوک شرق سابق باشد.
در طول این سالها خبرنگاران خارجى اعم از مسافر یا مقیم هزاران، هزار گزارش و خبر و تحلیل از اوضاع و تحولات سیاسى کشورمان منتشر کردند که سرفصل مشترک غالب این گزارشها، نداشتن واقعبینى و قضاوت غیرمنصفانه و مغرضانه از تحولات کشورمان بوده است.
سیاهنمایى اوضاع و تحولات اجتماعى ایران، پرداختن به موضوعاتى که ریشه در تفاوتهاى فرهنگى داشته و حتى براى مخاطبین غربى هم قابل هضم نبودهاند، بزرگنمایى برخى مسائل داخلى با هدف ایجاد اختلاف در داخل کشور، جعل خبر به منظور تاثیرگذارى بر روابط کشورمان با سایر کشورها و در ارتباط با مسائل و تحولات همکارىهاى منطقهاى و بینالمللى (نظیر آنچه خبرگزارى فرانسه انجام داد و ختم مذاکرات با سولانا از سوى ایران را به دروغ منتشر نمود)، انجام مصاحبه با هدف خاص و به صورت هدایتشده از مراکز دیگر، ترتیب مصاحبههاى ساختگى با برخى از به اصطلاح شهروندان ایرانى و سوء استفاده از آن به عنوان نظر مردم ایران بخشى از عملکرد آنان و نتیجه مهماننوازى ایرانیان بوده است.
متاسفانه در موارد متعددى شاهد بودیم برخى از این به اصطلاح خبرنگاران، پا را از حریم خود فراتر گذاشته و دست به اقدامات و فعالیتهایى زدهاند که نه تنها در چارچوب فعالیتهاى حرفهاى خبرنگارى نبوده بلکه شائبه همکارى آنان با برخى سازمانها را نیز به وضوح آشکار ساخته است که برقرارى ارتباط با عناصر مظنون و مشکوک، سفر به برخى نقاط ممنوعه، تلاش براى کسب برخى اطلاعات محرمانه، سوء استفاده از کارت فعالیت خبرنگارى و دهها مورد دیگر از آن جمله بوده است.
علىرغم این و در حالى که اکثر کشورها اینگونه اعمال را برنمىتابند، جمهورى اسلامى ایران در طول سالیان متمادى همواره سعى کرده است تا رسم مهماننوازى را به عمل آورده و با اغماض و گذشت از برخى خطاهاى آشکار، حمایت عینى خود از گردش آزاد خبر و اطلاعات را تا آنجا که مىتواند به منصه ظهور برساند.
این روند تا کجا مىتواند ادامه یابد؟
در مقابل خبرنگاران خارجى عازم ایران و تسهیلاتى که در اختیار آنان قرار مىگیرد، خبرنگاران کشورمان قرار دارند که با مشکلات عدیدهاى در فعالیتهاى خود در خارج از کشور مواجهند.
در آمریکاى متمدن آنها نه تنها در یک محدوده 25 مایلى زندانى هستند، بلکه براى تمدید کارت اقامت از محدودیتهاى شدیدى رنج مىبرند و از تهیه گزارش از عادىترین نقاط آن کشور نیز محرومند.
دسترسى به مقامات دولت آمریکا و حتى برخى مقامات دون پایه آن کشور براى خبرنگاران ایرانى همواره در زمره خواستههاى حرفهاى آنان بوده است. عدم اعطاى وقت مصاحبه به خبرنگاران ایرانى این ذهنیت را تقویت نموده است که آنان یا موظف به قرائت بیانیههایى هستند که صا حبان پشت پرده قدرت در اختیارشان قرار مىدهند و یا قدرت مداقه و ورود به برخى مباحث را ندارند که در هر دو صورت زیبنده رهبران کشورى که مدعى ابرقدرتى است، نمىباشد.
آیا این همه خبرنگار آمریکایى که درخواست انجام مصاحبه اختصاصى با ریاست جمهورى کشورمان را دارند، از خود پرسیدهاند که چرا همین امکان در اختیار همکاران ایرانى آنها در آمریکا قرار نمىگیرد؟
آیا امکان حضور و تهیه گزارش و فیلم از تاسیسات هستهاى آمریکا و کشورهاى اروپایى براى آنها متصور است که همکاران آمریکایى و اروپایى آنان درخواست بازدید از تاسیسات هستهاى ایران را مطرح مىکنند؟
آمریکا که هیچ اما در اروپا؛ رهبر کدام کشور اروپایى شجاعت دارد که حاضر باشد در مقابل خبرنگار ایرانى نشسته و به سوالات بىشمار او در زمینههاى مختلف سیاسی، اجتماعی، نظامی، اتمی، حقوق بشر و غیره پاسخ دهد!؟
خبرنگاران ایرانى بارها از طرق مختلف درخواست خود براى مصاحبه با آقاى شیراک، بلر و خانم مرکل را مطرح ساختهاند، امتناع آنها از انجام مصاحبه چه معنى و تفسیرى مىتواند داشته باشد؟! آیا آنان عاجز از پاسخگویى هستند یا اینکه خود را در محاصره عواملى مىبینند که سعى در دور نگاه داشتن خبرنگاران ایرانى از آنها دارد!؟
ما خبرنگاران تجدیدنظر در سیاستهاى وزارت ارشاد در زمینه فعالیت خبرنگاران خارجى را طلب نمىکنیم، چرا که معتقدیم کشور اسلامی، آزاد، دموکرات و سربلندى چون ایران که متکى بر حمایت تودههاى مردم از آن است نه ترسى از انتشار اخبار و تحولات خود دارد و نه از فعالیت غیرحرفهاى معدودى خبرنگار. اما حق داریم این سوال را مطرح نمائیم که آیا لازمه عزت و پیشرفت کار خبرنگاران ایرانی، ارائه تسهیلات بیشتر براى آن دسته از خبرنگاران خارجى باید باشد که کشور متبوع آنان هیچ حقى براى خبرنگاران ایرانى قائلند، نیست؟ آیا مقابله به مثل نباید در دستور کار باشد؟ آیا خبرنگار خارجى عازم ایران نباید در مقابل این پرسش قرار گیرد که دولت شما چه امکاناتى را در اختیار خبرنگاران ایرانى قرار مىدهد که شما بیشتر از آن را از ما طلب مىکنید؟