شش در یک

مهدی قمصریان
مجلس خبرگان رهبری برای عمل به وظایف و مأموریت‌های تعیین و تعریف شده خود در قانون اساسی، اقدام به تشکیل کمیسیون‌های تخصصی و دائمی نمود. این کمیسیون‌های شش‌گانه مأموریت‌ دارند تا با بررسی‌های کارشناسی و تهیه گزارش جهت طرح در جلسات رسمی، با حضور اعضای خبرگان تشکیل جلسه داده و موضوعات را پیگیری نماید. ماده 17 آیین‌نامه این مجلس، کمیسیون شش‌گانه خبرگان را این گونه فهرست می‌کند:
1-کمیسیون تحقیق، موضوع اهل یکصدو یازدهم قانون اساسی2- کمیسیون اصل یکصدو هشتم قانون اساسی 3- کمیسیون امور مالی و اداری 4- کمیسیون اصل یکصدو هفتم و یکصدو نهم قانون اساسی 5- کمیسیون بررسی راه‌های پاسداری و حراست از ولایت فقیه 6- کمیسیون سیاسی- اجتماعی
کمیسیون تحقیق
به منظور اجرای اصل یکصدو یازدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، کمیسیونی مرکب از یازده نفر عضو اصلی و چهار نفر عضو علی البدل، برای مدت دو سال با نام کمیسیون تحقیق تشکیل می‌شود. اعضای این کمیسیون باید فراغت کافی برای انجام دادن وظایف خود داشته باشند. بستگان نزدیک سببی و نسبی رهبر نمی‌تواند عضو کمیسیون تحقیق باشند. تحقیقات و مذاکرات کمیسیون تحقیق، محرمانه است و کمیسیون، مجاز به انتشار آنها جز به روش بیان شده در آیین‌نامه داخلی خبرگان نیست. همچنین این کمیسیون موظف است هرگونه اطلاع لازم را درباره اصل یکصدو یازدهم در محدوده قوانین و موازین شرعی، به دست آورده، درباره صحت و سقم گزارش‌های رسیده در این باره، تحقیق و بررسی کند و در صورتی که لازم بداند با رهبر در این زمینه ملاقات می‌کند. دبیرخانه خبرگان باید این گونه گزارش‌ها را به کمیسیون تحقیق تسلیم کند و اگر دیگر اعضای خبرگان نیز در این باره اطلاعاتی را در اختیار دارند باید آنها را اختیار کمیسیون قرار دهند. اگر کمیسیون تحقیق، پس از بررسی و تحقق، مطالب مذکور را برای تشکیل اجلاس خبرگان کافی دانست، تشکیل جلسه فوق‌العاده را از هیأت رئیسه خواستار می‌شود و اگر کافی ندانست، موضوع را با عضو یا اعضای خبرگانی که اطلاعات را ارائه داده بودند، در میان گذاشته و درباره آنها توضیح می‌دهد. اگر آنان قانع شدند، موضوع مسکوت می‌ماند و اگر قانع نشدند، در صورتی که اکثر نمایندگان منتخب از هیأت رئیسه مجلس، تقاضای تشکیل جلسه فوق‌العاده کنند، هیأت رئیسه باید جلسه را تشکیل دهد. البته رهبر هم می‌تواند به هر نحوی که مقتضی بداند نظریات خود را درباره اصل یکصدو یازدهم، در مجلس خبرگان مطرح کند. همچنین نصاب لازم در تشخیص ناتوانی یا فقدان یکی از شرایط مصرح در اصل پنجم و یکصدو نهم قانون اساسی، موضوع اصل یکصدو یازدهم، آرای دو، سوم نمایندگان مجلس خبرگان است. کمیسیون تحقیق موظف است آمادگی خود را برای مشاوره در امور مربوطه به رهبری به مقام معظم رهبری اعلام کند و با هماهنگ معظم له، در جلوگیری از نفوذ و دخالت عناصر نامطلوب در تشکیلات نهاد رهبری مساعدت کند.
این کمیسیون، بررسی و تدوین قوانین مربوط به انتخابات و آیین نامه داخلی مجلس خبرگان را بر عهده دارد. تفسیر قانون انتخابات و آیین‌نامه داخلی مجلس خبرگان، در موارد ابهام با خود خبرگان است؛ بدین ترتیب که در موارد اختلاف، طرح استفساریه از سوی هیأت رئیسه یا دست کم ده نفر از اعضا تهیه و تقدیم مجلس خبرگان می‌شود. اگر طرح، فوریت نداشته باشد عینا برای بررسی و ارائه گزارش به کمیسیون اصل یکصدو هشتم ارجاع می‌گردد.
اهم وظایف این کمیسیون عبارتند از: 1) بررسی و پیشنهاد هزینه‌های مجلس خبرگان و تقدیم آن به هیأت رئیسه برای تصویب و ارائه آن به دولت و درج در بودجه سالانه کشور 2) تنظیم نمودار تشکیلاتی و ضوابط استخدامی کارمندان، با هماهنگی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و نظارت بر حسن جریان امور اداری و ارائه آن به هیأت رئیسه 3) بررسی و پیشنهاد هزینه‌های ناشی از امور نمایندگان و ارائه آن به هیأت رئیسه 4) بازرسی و رسیدگی به همه دارایی‌های منقول و غیرمنقول مجلس خبرگان و تحقیق و تسویه حساب‌ها و رسیدگی به هزینه شدن بودجه سالانه مجلس خبرگان و تقدیم گزارش آن به مجلس خبرگان
کمیسیون اصل 107 و 109
وظیفه اصلی این کمیسیون، تحقیق و بررسی درباره همه موارد مربوط به شرایط و صفات رهبر، موضوع اصل‌های یاد شده در ماه فوق همه کسانی که در موقعیت رهبری قرار دارند و ارائه نتایج به دست آمده به هیأت رئیسه برای استفاده و بررسی در مجلس خبرگان است.
بررسی راه‌های پاسداری از ولایت فقیه
این کمیسیون موظف است نسبت به ارائه پیشنهاد درباره سیاستگذاری و برنامه‌‌ریزی در برخی امور اقدام کند. از جمله این موارد: تألیف و نشر مطالب درباره ولایت فقیه به صور مناسب و پاسخ به شبهات، معرفی ولایت فقیه در مجامع داخلی و خارجی کشور در سطح عموم مردم، بررسی‌ شیوه‌های مناسب تدریس و ترویج اندیشه حکومت اسلامی و ولایت فقیه در سطوح مختلف تحصیل دانش‌آموزان و دانشجویان و نیز رسانه‌های عمومی به ویژه صدا و سیما و ارائه راهکارهای مناسب به هیأت رئیسه مجلس خبرگان، گردآوری آمار و اطلاعات میدانی درباره آسیب‌شناسی و آفت‌های فکری و عملی حکومت اسلامی و ولایت فقیه و ارائه راهکار مناسب رویارویی با آنها.
کمیسیون سیاسی- اجتماعی
این کمیسیون موظف است با تشکیل جلسه‌هایی با حضور نخبگان و مسئولان امور سیاسی، فرهنگی، امنیتی، اقتصادی و اجتماعی، مسائل مهم داخلی و جهانی را که به گونه‌ای به انجام وظایف خبرگان مربوط می‌شوند، بررسی کرده، گزارش آن را به هیأت رئیسه تقدیم کند تا در نخستین اجلاسیه خبرگان به آگاهی اعضا برسد.