پاکستان صحنه جنگ سرد بین چین و آمریکا

این روزها پاکستان صحنهء جدی جنگ سرد بین چینی‌ها و آمریکایی‌ها شده است.
جنگی که در آن پاکستان اتحادی استراتژیک با آمریکایی‌ها دارد، اما استقبالی استراتژیکی از چینی‌ها به عمل آورد.
پاکستان که پس از وقایع ‌ 11‌سپتامبر ‌ 2001‌میلادی با یک چرخش ‌ 180‌درجه‌ای از متحد و حامی طالبان در افغانستان به کشوری معارض با این گروه تبدیل شد، در راستای مبارزه با تروریسم خدمات بی‌شائبه‌ای را در اختیار نیروهای نظامی آمریکا و متحدانش قرار داد. تعاملات پاکستان با آمریکا پس از ‌ 11‌سپتامبر منجر به انتصاب این کشور به عنوان «متحد استراتژیک» از سوی واشنگتن شد.پاکستان به امید رفع چالش‌های موجود با آمریکا از هیچ اقدامی فرو گذار نکرد، اما عدم اطمینان مقام‌های آمریکایی به پاکستان مساله‌ای نبود که یک شبه بتوان آن را حل کرد. اوج بی‌اعتمادی در سفر شش ماه پیش بوش (اسفندماه ‌ 84‌) به اسلام‌آباد رخ داد. در این سفر که از آن به عنوان «تحقیر تاریخی» مردم و مقام‌های پاکستان نام می‌برند، ژنرال «پرویز مشرف» رییس جمهوری این کشور امیدوار بود که همان توافقاتی که بوش با مقام‌های هندی داشته است، با پاکستانی‌ها نیز امضا کند که این موضوع محقق نشد. جورج بوش و همکارانش در مصاحبه با خبرنگاران در اسلام‌آباد این موضوع را به نوعی توجیه و تاکید کردند که مشکلات پاکستان را به خوبی می‌شناسند و برای رفع آن تلاش خواهند کرد.وی در این دیدار گفت: «مشکل تامین انرژی پاکستان را حل خواهیم کرد.» برای پاکستانی‌ها بسیار مهم بود که آمریکا با کشور همسایه آن‌ها (هند) قرارداد همکاری‌های اتمی امضا کند، اما به خواسته‌های متحد خودش بی‌تفاوت باشد.
از سوی دیگر هند که متحد جدی با روسیه است، توقع دلتمردان پاکستانی این بود که نگاه واشنگتن به اسلام‌آباد جدی‌تر باشد.پس از سفر بوش رایزنی‌های گسترده و فراوانی بین مقام‌های پاکستان و چین که از قبل نیز وجود داشت ادامه یافت تا جایی‌که مقام‌های چینی به‌صورت ضمنی موضوع ساخت شش نیروگاه هسته‌ای را در پاکستان قابل طرح و تبادل نظر دانستند. در همین راستا ژنرال مشرف در سفر به چین و دیدار با مقام‌های ارشد این کشور خواستار همکاری در بخش انرژی و دفاعی با پاکستان شد.
سفر مشرف زمینه‌ساز ساخت شش نیروگاه اتمی برای تولید برق بود که چینی‌ها آمادگی برای همکاری در این زمینه را اعلام کردند.
از سوی دیگر مشرف با بازدید از تولید نظامی و هوایی شرکت‌های چینی بر ساخت هواپیماهای «تندر» و دیگر تسلیحات مشترک نظامی توافق کرد.
خرید چند ناو با تجهیزات از دیگر برنامه‌های پاکستان از چین بود که سال آینده تحقق خواهد یافت.همجواری اژدهای بیدار شده شرق به پاکستان به لحاظ استراتژیکی و قرار گرفتن آن در منطقهء ژئوپلتیک، استفاده از فرصت و یک تقابل با آمریکایی‌ها را فراهم کرد که در جنگ سردی وارد شود که سود آن متوجه پاکستان در حال توسعه خواهد شد.
چینی‌ها با گرایش به سرمایه‌گذاری تا سقف ‌ 15‌میلیارد دلار تاپنج سال آینده کاری عظیم در قبال متحد و هم‌پیمان آمریکا در منطقه خواهند کرد.
از سوی دیگر پاکستانی‌ها زمینهء پیروزی برای چینی‌ها در این جنگ سرد را فراهم کرده‌اند. چینی‌ها با حضور و سرمایه‌گذاری در بندر گوادر که الگویی از بندر دوبی است، تصمیم دارند با بیش از سه هزار مهندس و کارشناس چینی در قالب ‌ 60‌شرکت در این بندر با تاسیس پالایشگاه نفت، ساخت سکوهای بارگیری، ایجاد اسکله و دیگر تجهیزات آن، ساخت بزرگراه، هتل، فضاهای اقتصادی شمال به جنوب آسیا از بزرگراه «قراقروم» را متصل کنند. تکمیل بزرگراه قراقروم از جنوب چین و شمال پاکستان تا بندر کراچی و گوادر تنها مسیری خواهد بود که چینی‌ها می‌توانند صادرات کالاهای خود را در کوتاه‌ترین زمان به دیگر کشورها انتقال دهند.
به نظر می‌رسد مقام‌های پاکستانی با درک درست از موقعیت جغرافیایی و استراتژیکی کشورشان و علاقه‌مندی خود به گسترش روابط در تمامی زمینه‌ها با چین، به چالش سرد بین واشنگتن و پکن کمک می‌کنند.
از این رو استقبال گرم و پرشکوهی از «هو جین تائو» در این کشور به عمل می‌آید تا جایی‌که رییس جمهوری، نخست وزیر، وزرای کابینه فدرال، رییس مجلس ملی، تعدادی از سفرای کشورهای مقیم در اسلام‌آباد، مقام‌های ارشد نظامی به استقبال وی در فرودگاه «چک لاله» می‌روند. شواهد نشان از این دارد که مقامات پاکستانی یک دهم این استقبال را از آمریکا (متحد استراتژیکی خود) در سفر اسفند ماه ‌ 1384‌خورشیدی از جورج بوش به عمل نیاوردند.
به نظر می‌رسد که جغرافیای پاکستان بین چین و آمریکا به یک چانه‌زنی تبدیل شده و مقام‌های ارشد پاکستانی با زیرکی از این فضای به‌وجود آمده نهایت بهره را می‌برند و کشوری که با کمبودهای جدی در تمامی بخش‌ها مواجه است در حال تبدیل شدن به یک اقتصاد پویا است. از سوی دیگر، ‌ 164‌میلیون جمعیت پاکستان بازار بسیار مناسب و نزدیک برای تولیدات چینی‌ها است و برخی از معادن و منابع کانی این کشور نیاز صنایع چین را تامین کند.وجود کالاهای ارزان قیمت چین به راحتی جذب بازار مصرف پاکستان شده و مردم نیازمند و کم درآمد این کشور را مجذوب خود کرده است.
آنچه بیش از هر چیز جلوه می‌کند این است که سفر «هو جین تائو» پس از هند به پاکستان انجام شده و هندی‌ها که متحد روس‌ها بوده و هستند، وجه تعارض با پاکستان در بخش‌هایی از سیاست خارجی و تعاملات مرزی می‌باشند.
چینی‌ها به‌خوبی دریافتند که با همکاری‌های اقتصادی، تامین انرژی و سرمایه گذاری و حضور فعال در این دو کشور (هند و پاکستان) بازار اقتصادی را از دست ندهند و نگاهی به دراز مدت دارند.از سوی دیگر چینی‌ها با حضور فعال در بندر گوادر به عنوان رقیب جدی آمریکایی‌ها، همکاری‌های نظامی و قراردادن پاکستان به عنوان «دالان» صادرات خود به بخش دیگری از جهان به خصوص کشورهای حاشیهء خلیج فارس در صحنهء جنگ سرد با غرب به خصوص آمریکا رودررو شده‌اند.بخشی از این تبادلات و تاثیر آن به ایران نیز بازمی‌گردد و آن این‌که قرار گرفتن پاکستان در منطقهء استراتژیکی می‌تواند در آینده برای اقتصاد ایران مشکل و چالش‌ساز باشد و یا تحولات اقتصادی ایران را تحت‌الشعاع خود قرار دهد.جدی بودن بندر گوادر و حجم عظیمی از سرمایه‌گذاری، ساخت هتل، اسکله‌های متعدد، ساخت پالایشگاه، ایجاد دالان صادرات، صادرات نفت در منطقهء جنوب شرقی پاکستان به رقابت جدی با بنادر ایران و همجوار آن با منطقهء آزاد چابهار تبدیل خواهد شد.
اعتقاد براین است با تدبیر درست و تعامل برنامه‌ریزی شده می‌توان از یک چالش پیش رو به یک فرصت تبدیل کرد. از سوی دیگر حضور پررنگ آمریکایی‌ها، نیروهای ناتو و امروز هم چین شاید فکر و اندیشهء دولتمردان ما به شرق کشور نسبت به غرب بیش‌تر مشغول کند.
باید به این نکته توجه کرد که اژدهای زرد با بیدارشدن تنها به این می‌اندیشد که به اقتصاد جهانی تسلط کافی داشته باشد و سر از کشورهایی در بیاورد که تسهیلات بهتری برای او فراهم می‌کنند که این اتفاق در سفر چهار روزهء رییس جمهوری چین و هیات همراهش به پاکستان رخ داد. فراهم بودن شرایط سرمایه‌گذاری، دریافت زمین برای فعالیت‌های اقتصادی و صنعتی به طور رایگان، بستر مناسب برای همکارهای دوجانبه، دست و پاگیر نبودن شرایط اداری، همسایگی و تردد بین مردم از ویژگی‌هایی است که شرایط مناسبی برای پکن فراهم کرده است. به راحتی می‌توان حدس زد که در این جنگ سرد برنده چینی‌ها خواهند بود چون ساکنند و آمریکایی‌ها با بیش از ‌ 710‌میلیون دلار سرمایه‌گذاری در این کشور باید روزی از منطقه خارج شوند چون مهمان و یا به عبارت روشن‌تر متجاوزند.