هنوز برای توافق دیر نشده است
محمدجواد ظریف ـ سفیر دائم ایران در سازمان ملل
هنگامی که شورای امنیت تحت فشار قرار گرفت تا قبل از کریسمس قطعنامه تحریمها علیه ایران را به رایگیری بگذارد سوالی که در اذهان ایجاد میشد دلیل این تعجیل بود. ایران به هیچیک از اعضای شورای امنیت حمله و آنها را تهدید نکرده است. در واقع بیش از دو قرن است که ایران به هیچ کشوری حمله نکرده و در آستانه ساخت سلاح هستهای نیز نمیباشد؛ در واقع طبق گزارشی که در هفته جاری توسط آکادمی ملی علوم منتشر شد، ایران علیرغم وجود ذخایر نفت و گازش به انرژی هستهای نیاز دارد.
همه تجهیزات هستهای ایران مورد بازرسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار گرفته است؛ ایران حتی تمایل خود را برای پذیرش بازرسیهای بیشتر نیز اعلام کرده است؛ کاری که از دسامبر 2003 تا فوریه 2006 انجام گرفت و بازدید بیش از 2000 نفر ـ روز به بیانیههای مداوم آژانس مبنی بر عدم وجود برنامههای تسلیحات هستهای در ایران منجر شد؛ همانطور که محمد البرادعی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اخیرا گفت: "خیلی از چیزهایی که اکنون درباره ایران میبینید حاصل ارزیابیهای حاصل از نیابت و مقاصد خاصی است." بسیاری از این ارزیابیها توسط نهادهای جاسوسی کشورهایی که با ایران خصومت دارند تولیده شده است و در نتیجه گمراهکنندهاند ـ مثلا پیشنویس ارزیابی اطلاعات ملی که در سال 1992 توسط سازمان سیا منتشر شد ادعا کرد که ایران میتواند تا سال 2000 سلاح اتمی تولید کند. چندین سال است که اسراییل مدعی است که ایران ظرف شش ماه کمتر به "نقطه بیبازگشت" خواهد رسید. اما حتی این ارزیابیهای جنجالبرانگیز نیز اذعان میدارند که شواهدی مبنی بر اینکه ایران قصد تولید سلاح هستهای دارد وجود نداشته و حتی اگر ایران بخواهد چنین کاری کند تا قبل از سال 2010 یا 2015 قادر به انجام این کار نخواهد بود.
بنابراین هیچگونه عجله یا تهدید قریبالوقوعی وجود ندارد؛ دلیل اصلی دیدار اعضای شورای امنیت قبل از کریسمس این بود که قبل از رسیدن اعضای جدید در اول ژانویه سال 2007 از ترکیب مطلوب و مساعد آنها سوءاستفاده کرده و این تحریمها را علیه ایران اعمال کنند. هدف از این تحریمها تنبیه ایران به خاطر خودداری از تعلیق فعالیتهای صلحآمیز و قانونی هستهایاش میباشد.
تعلیق این فعالیتها چاره کار نیست و تنها زمانی را برای یافتن راهحل مناسب فراهم میکند. طی دو سالی که ایران مشغول انجام مذاکرا بود این فعالیتها به طور موقتی به حالت تعلیق درآمد، اما در طول سه سال گذشته آمریکا و کشورهای اروپایی جز اینکه بر تعلیق نامحدود فعالیتهای هستهای ایران اصرار ورزند هیچ راهحلی درازمدتی را ارایه نکردهاند. برخلاف آنها کشور من گزینههای خوبی ارایه داد که تضمین میکند فعالیتهای هستهای ایران همچنان صلحآمیز باقی خواهد ماند.
ـ ایران در 23 مارس سال 2005 یک مجموعه پیشنهادی جامع و گسترده را به فرانسه، آلمان و انگلیس ارایه کرد که شامل یک قانون ملی برای منع توسعه یا استفاده از سلاحهای هستهای، ضمانتنامههای فنی جهت منع توسعه تسلیحات هستهای، بازرسی بیست و چهار ساعته و مداوم آژانس بینالمللی انرژی هستهای بود. این مجموعه روابط گسترده اقتصادی، سیاسی و ضدتروریسم را بر مبنای همکاری و احترام متقابل به تصویر میکشید. اروپاییها علیرغم شوق اولیهشان از انجام مذاکرات درباره این مجموعه پیشنهادات خودداری کرده و به جای آن بر تعلیق نامحدود فعالیتهای ایران اصرار ورزیدند که دلیل این امر ظاهرا اعتراضات آمریکا بود.
ـ در 18 ژوییه سال 2005 ایران پیشنهاد داد که اجازه توسعه ترتیبات بهینهای در خصوص تعداد مکانیزم نظارتی و دیگر مسایل جزیی برای انجام عملیاتی مقدماتی و محدود در تاسیسات غنیسازی اورانیوم نطنز به آژانس داده شود؛ این پیشنهاد حتی مورد بررسی قرار نگرفت.
ـ در 17 سپتامبر سال 2005 ایران برای شراکتهای جدی با بخشهای دولتی و خصوصی سایر کشورها به منظور غنیسازی اورانیوم در ایران اعلام آمادگی کرد تا "بیشترین میزان شفافیت" را ایجاد کند. این پیشنهاد نیز مورد بیتوجهی قرار گرفت.
ـ در 30 مارس سال 2006 ایران پیشنهاد داد که به همراه کشورهای داخل و خارج منطقه با مالکیت مشترک و مستقیم کار براساس مهارتهای شرکتکنندگان کنسرسیومهایی را برای توسعه چرخه سوخت تشکیل دهد. هیچکس به این پیشنهاد پاسخی نداد.
ـ در طول مذاکرات بین مذاکرهکنندگان ایران و اتحادیه اروپا در ماههای سپتامبر و اکتبر سال 2006 ایران پیشنهاد ایجاد یک کنسرسیوم بینالمللی را داد؛ پیشنهادی که در ابتدا مورد استقبال اروپاییها قرار گرفت، ولی اندکی بعد ناکافی خوانده شده و بلافاصله رد شد. آمریکا و کشورهای اروپایی بار دیگر روی تعلیق فعالیتهای هستهای اصرار ورزیدند.
این پیشنهادات همانند پیشنهادات اصلی آژانس درباره فعالیتهای چند ملیتی مربوط به سوخت از جمله غنیسازی بود که در 22 فوریه سال 2005 منتشر شد. آمادگی ایران برای اجرای آنها علاوه بر اینکه فرصتی برای رفع نگرانیهای مربوط به فعالیتهای چرخه سوخت ایران ارایه میداشت با ارایه مدلی برای کشورهایی که برنامههای هستهای مشابه ایران دارند معاهده منع تسلیحات هستهای را نیز تقویت میکرد.
نه تعلیق و نه تحریمها نمیتوانند مقصود موردنظر کشورهای خارجی یعنی تضمین عدم گسترش تسلیحات هستهای را برآورده کند؛ زیرا ایران هم اکنون مجبور شده که به تنهایی به توسعه فناوری هستهای خود بپردازد. همانطور که بسیاری از کارشناسان عدم گسترش تسلیحات هستهیی اشاره کردهاند در کشورهایی که توسعه فناوریشان در سطح ایران است تنها مشارکت، شفافیت و بازرسی بینالمللی میتواند عدم توسعه تسلیحات هستهای را تضمین کند. ایران هم چنان مشتاق است که تردیدها را برطرف کند. هنوز برای توافق درباره اقدامات مناسب و منطقی که میتواند هدف مشترکمان یعنی منع گسترش تسلیحات هستهای را برآورده کند، دیر نشده است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
