اکبر اعلمی ـ نماینده تبریز
در طول دو سالی که از عمر مجلس هفتم میگذرد برخلاف راهبردهای اعلام شده در کار گروههای تشکیل شده قبل از افتتاح مجلس و نقطه نظرات اعلامی از سوی رئیس محترم مجلس در حضور مقام معظم رهبری و نیز اولین نطق آقای باهنر نائب رئیس محترم مجلس در اولین سال مجلس هفتم متاسفانه ضعفها و آسیبهای جدی در روند اداره مجلس و وظایف و اختیارات مصرح در قانون اساسی و آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی این نهاد مهم تصمیمگیری و نظارتی و تاثیرگذار را از راس امور به حاشیه قدرت رانده و مجلس را گرفتار روزمرگی آزاردهندهای کرده است.
اعتراضات مکرر و مکتوب برخی از نمایندگان دلسوز مجلس و نیز بیش از هزار تذکر شفاهی علنی به هیات رئیسه که روسای جلسات ناگزیر بخش قابل توجهی از آن را وارد دانستهاند، موید این نقیصه جدی در نحوه اداره مجلس میباشد. نظر به اینکه به موجب ماده 17 آییننامه داخلی مجلس، اعضای هیات رئیسه در برابر قرآن مجید به خداوند قادر متعال سوگند یاد کردهاند که حداکثر توان خود را برای اجرای آییننامه داخلی مجلس با مراعات بیطرفی کامل در انجام وظایف بکار گرفته و از هر گونه اقدام مخالف آییننامه اجتناب ورزند، از این رو با عنایت به نقض مکرر مواد بنیادی اصول قانون اساسی و آییننامه داخلی مجلس که ناظر به مهمترین و کاربردیترین وظایف و اختیارات نمایندگان ملت در بعد قانونگذاری و نظارت است جمعی از نمایندگان (مرکب از 82 امضا) مشفقانه و به منظور بهبود روند امور و نهادینه کردن پاسخگویی در خانه ملت و تعمیم آن به سایر قوا تصمیم گرفتند مطابق و سازوکارهای پیشبینی شده در ماده 25 آییننامه داخلی که به استیضاح هیات رئیسه شهرت یافته است اقدام نمایند. هرچند تشکیل جلسه رسیدگی به اعتراضات نمایندگان با مقاومت و کارشکنیهای مداوم و فراز و فرودهایی همراه و برخلاف اصول اخلاقیاش تلاش فراوانی صورت گرفت تا آن را سیاسی جلوه دهند، لیکن به حول و قوه الهی و پافشاری نمایندگان معترض لاجرم این جلسه با ترکیب 26 نفر صاحب رای به شرح زیر برگزار شد:
الف: اعضای هیات رئیسه مرکب از آقایان: 1- نوعی اقدم 2- ناطق نوری 3- کوهکن 4- حاجی بابایی 5- قربانی 6- سبحانینیا 7- صادقی 8- نجابت
ب: اعضای کمیسیون تدوین آییننامه مرکب از آقایان: 1- رسولینژاد 2- مفتح 3- توکلی 4- کلهر 5- بهرامی 6- سلیمانی 7- دهقان 8- پورزمان 9- جلالی
ج: روسای کمیسیونهای تخصصی مرکب از آقایان 1- بروجردی 2- عبداللهی 3- شاهی عربلو 4- سید هاشمی 5- ساعدی 6- آقایی 7- عباسپور 8- محصل 9- افروغ در جلسه مذکور 3 نفر منتخبین نمایندگان معترض به اسامی آقایان: اعلمی، طلایینیک و احمدی بدون حق رای، اعتراضات و نقطه نظرات خود را به طور مستدل و متقن بیان کردند و سپس سه تن از اعضای هیات رئیسه که مورد اعتراض واقع شده بودند به اسامی آقایان حداد عادل، باهنر و ابوترابی بدون حق رای به دفاع از عملکرد خویش پرداختند.
این جلسه فارغ از ترکیب هیات رسیدگی کننده و خروجی آن و نتیجهای که برای استیضاح شوندگان به همراه داشت، در نوع خود در طول تاریخ مجالس قانونگذاری بیبدیل بوده و به دلیل نهادینه کردن پاسخگویی هیات رئیسه، نوعی موفقیت تلقی و نمایندگان معترض را به طور کامل به هدف از پیش تعیین شده خود نائل کرد. فضای حاکم بر جلسه علی رغم اکراه حاضرین جهت تشکیل و تداوم آن، حاکی از مستند و متقن بودن استدلال و اعتراضات منتخبین نمایندگان معترض بود، لیکن بنابر ملاحظاتی از جمله نزدیک بودن انتخابات هیات رئیسه و متنبه و متعهد شدن اعضای مورد اعتراض به اصلاح امور، رای به ابقای اعضای یاد شده دادند و مقرر گردید مخبر محترم هیات موصوف ضمن تاکید بر وارد بودن عمده اعتراضات که به صورت مستند بیان شده بود، صرفا به ابقای اعضای هیات رئیسه اکتفا نماید. از این رو منتخبین نمایندگان معترض نیز بنا به همان ملاحظات تصمیم گرفتند که از هرگونه موضع گیری جدید خودداری نمایند .
با کمال تعجب و تاسف مشاهده شد که مخبر محترم هیات یاد شده بدون توجه به اصول اخلاقی علاوه بر اینکه در بیان تعداد حاضرین غلو کرده و 26نفر را 30 نفر وانمود کرد، بدون اینکه به وارد بودن اعتراضات اشارهای نماید اعلام کرد که هیچ یک از اعتراضات وارد تشخیص داده نشده !؟ مفهوم ادعای مخبر این است که بیش ازهزار تذکر نمایندگان به هیات رئیسه در طول دو سال گذشته که شامل تذکرات بعضی از اعضای همین هیات نیز میباشد جملگی ناوارد بوده است! و پرواضح است که این جفای آشکاری در حق نمایندگان تذکر دهنده تلقی میشود. هر چند آقای بروجردی رئیس محترم هیات فردای آن روز تلاش کرد که مصاحبه مخبر را به نحوی اصلاح و جبران نماید لیکن نظر به همایش زودرس و تبلیغاتی یکصدمین سال قانونگذاری که در آستانه انتخابات هیات رئیسه برگزار میشود و با عنایت به اینکه به نظر میرسد اعضای مورد اعتراض به منظور فروکش کردن دامنه اعتراضات در مقام جابجایی چند تن از اعضای هیات رئیسهای که کمتر موضوع اعتراض بودهاند بر آمده و قصد جایگزین کردن افراد جدیدی را به جای آنها دارند تا بدینوسیله افکار را معطوف به تثبیت نهایی خود نمایند. و همچنین به منظور تنویر افکار عمومی ذیلا به برخی از محورهای کلی اعتراضات نمایندگان بسنده کرده و داوری نهایی در این خصوص را به مردم شریف ایران و همکاران محترم واگذار مینمائیم.
1- تضعیف و تحقیر مجلس به بهای تقویت و تجلیل از دولت و در مواردی به عنوان سخنگوی دولت عمل کردن در مجلس
2- مسلوب الاختیار کردن نمایندگان در بعد نظارتی و بیتوجهی به مهلت قانونی مقرر در قانون اساسی و آئیننامه داخلی مجلس برای طرح سوال (حداکثر 10 روز) و ماهها و سالها به تعویق انداختن آن به نحوی که سوالی موضوعیت خود را از دست میدهد، موضوع اصل 88 قانون اساسی و مواد 193 الی 195 آئیننامه داخلی مجلس.
3- اعمال سلیقه شخصی در اداره جلسات مجلس.
4- اعمال سلیقه شخصی در تصمیمگیریهایی که رئیس مجلس به نمایندگان از سوی مجلس در مجامع و نهادهایی نظیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، شورای عالی امنیت ملی، مجمع تشخیص مصلحت نظام و کمیته مبارزه با مقاصد اقتصادی حضور دارد و بیتوجهی به نظرات غالب نمایندگان در این مورد و عدم ارائه گزارش از عملکرد خود در نهادهای مذکور به مجلس.
5- عدم نظارت دقیق بر عملکرد آن دسته از اعضای هیات رئیسه که از موقعیت خود به صورت غیراصولی بهرهمند میشوند.
6- ارتکاب رفتارهای دوگانه و تبعیضآمیز در مواجهه با تذکرات و پیشنهادات و نطقهای نمایندگان
7- اعمال نظر در بودجه و برخی از رایگیریها و تصمیمگیریهای مهم مجلس.
8- بیتوجهی به آن دسته از تذکرات نمایندگان که روسای جلسه آن را وارد تشخیص میدهند
9-کم توجهی به رعایت دقیق مفاد سوگندنامه موضوع ماده 17 و سوگندشکنی مکرر.
10- اظهارنظرهای اضافی و مغایر آئین نامه پس از تذکرات یا در هنگام نطق بعضی از نمایندگان
11- عدم ارائه به موقع گزارش کامل از تصمیمات و اقدامات هیات رئیسه در رابطه با مسائل مختلف مربوط به مجلس و واحدهای تابعه آن هر سه ماه یکبار به نمایندگان (در طول این مدت باید 8 گزارش تقدیم نمایندگان میشد.)
12- عدم پاسخگویی در مورد نحوه توزیع اعتبارات در اختیار رئیس مجلس و نامشخص بودن نحوه توزیع آن.
13- تحدید حقوق نمایندگان و جیرهبندی تذکرات آئیننامهای نمایندگان برخلاف نص صریح آئیننامه داخلی موضوع مواد 181 و 182 آئیننامه داخلی مجلس.
14- ناتوانی در حفظ شان و منزلت و اقتدار مجلس و دفاع از حقوق و جایگاه قانون نمایندگان.
15- عدم نظارت بهینه و به موقع بر عملکرد نمایندگان منتخب مجلس در هیاتها و مجامع و شوراها و دریافت گزارش آنان
16- عدم اجرای بند 6 ماه 33 آئیننامه مبنی بر کسب اطلاع از کم و کیف اداره امور کشور، دریافت و بررسی گزارشهای عملکردی و نظارتی از دستگاههای مختلف ذیربط و تهیه گزارش جامع سالیانه که در برگیرنده مسیر تحولات و پیشرفتها و عملکرد بخشهای تخصصی کشور و گویای وضع اعمال حاکمیت و مدیریت در هر بخش میباشد و گزارش آنها به مجلس.
17- عدم رسیدگی کمیسیون برنامه و بودجه به عملکرد بودجه سالیانه مجلس و ارائه گزارش آن حداکثر تا پایان شهریور ماه سال بعد و چاپ آن جهت اطلاع نمایندگان موضوع بند 2 ماده 39 آئیننامه داخلی.
18- عدم بازرسی و رسیدگی دقیق و نظارتی در مورد کلیه اموال و اشیای منقول و غیرمنقول مجلس شورای اسلامی و عدم ارائه گزارش و چاپ آن جهت اطلاع نمایندگان موضوع بند 3 ماده 39 آئیننامه داخلی.
19-عدم ارسال گزارش عملکرد کمیسیونها هر ماه یکبار جهت اطلاع نمایندگان موضوع ماده 53 آئین نامه داخلی.
20- ناتوانی در جلوگیری از روابط و مناسبات ناصحیح تعداد انگشت شماری از نمایندگان و روسای کمیسیونها که منجر به تضعیف مجلس میشود.
21- فقدان هماهنگی و وحدت رویه در اخذ رای توسط روسای جلسات و برخورد سلیقهای آنها با موضوعات مختلف موضوع ماده 127 آئیننامه داخلی.
22- عدم نظارت دقیق در سفرها و ماموریتهای داخلی و خارجی نمایندگان و ضابطهمند نبودن این قبیل ماموریتها موضوع ماده 83 آئیننامه داخلی مجلس.
23- تحمیل هزینههای غیرضروری بر مجلس.
24- ضابطهمند نبودن تشخیص عده حضار در هنگام رایگیری و برخوردهای چندگانه در این مورد موضوع ماده 98 آئیننامه داخلی.
25-عدم رعایت ترتیب وصول طرح ها و لوایح در دستور هفتگی موضوع ماده 102 آئیننامه داخلی.
26-در مواردی تعطیل نطق نمایندگان برخلاف ماده 106 آئیننامه داخلی مجلس.
27-در مواردی ایراد غیرضروری نطق توسط رئیس جلسه برخلاف ماده 107 آئیننامه داخلی.
28- ایرادگیریهای شخصی و قطع کلام ناطق و عدم رعایت سکوت از طرف رئیس جلسه.
29- عدم اعلام وصول به موقع طرحهای نمایندگان در کمیسیونها، موضوع ماده 131 آئیننامه داخلی.
30- عدم ارائه گزارش مربوط به سوال نمایندگان در مهلت قانونی.
31-عدم اعلام وصول به موقع سوالهای نمایندگان و طرحها و گزارشها رد یا تصویب آن موضوع مواد 148 و 144 آئیننامه داخلی.
32- عدم طرح به موقع استیضاح و کارشکنی در آن موضوع اصل 89 قانون اساسی و ماده 228 آئین نامه داخلی.