محافظه‌کاران از اتحاد تا افتراق

استارت حامیان احمدی‌نژاد
در اواخر تابستان امسال، برای اولین بار علی ذبیحی مشاور نیروی انسانی رئیس جمهور احمدی نژاد در گفت‌وگویی با رسانه‌ها اعلام کرد، اعضای ستادهای مردمی احمدی نژاد در انتخابات ریاست جمهوری خرداد 84 قصد دارند تا با راه‌اندازی ستادهایی، وارد کارزار رقابت‌های انتخاباتی سومین دوره شوراها شوند.
این اظهارات ذبیحی از سوی بسیاری از فعالان سیاسی از جمله فعالان جناح موسوم به اصولگرا به دخالت دولت در انتخابات تعبیر شد و از همان آغازین لحظات مخابره خبر، اصولگرایان شاخص نسبت به این اظهارات واکنش جدی نشان دادند. هرچند از نحوه سخن گفتن آنان مشخص بود که در جریان چنین رخدادی نبوده‌اند و آنها نیز از طریق رسانه‌ها متوجه شده‌اند که بخشی از جریان اصولگرای تازه به قدرت رسیده قصد دارد ادامه بازی را تنهایی تا مقصد طی کند. از این‌رو می‌شد از سخنان آنان دریافت که بسیار شوکه هستند و حتی برخی از آنها هنوز امیدوارند که بتوانند جلوی چنین تحرکی را بگیرند.
انتقاد جبهه پیروان خط امام(ره) از احمدی نژاد
به دنبال اعلام آغاز فعالیت "ستادهای انتخاباتی حامی احمدی نژاد" به منظور شرکت در انتخابات شوراها توسط "علی ذبیحی" مشاور رئیس جمهور، مسوول کمیته سیاسی و ستاد انتخاباتی جبهه پیروان خط امام (ره) و رهبری که در انتخابات گذشته ریاست جمهوری از "علی لاریجانی" حمایت کرده بود، نسبت به این موضوع واکنش نشان داد.
"غلامحسین امیری" مسئول کمیته سیاسی این جبهه با انتقاد از احمدی نژاد در این‌باره اظهار داشت: "اگر نفر اول نظام اجرایی کشور اقدام به راه‌اندازی ستادهای انتخاباتی بکند، عمل اشتباهی را انجام می‌دهد".
وی در گفت‌وگویی، افزود: "این نوع حرکات از سوی دولت جای تأمل دارد، تشکیل ستادهای انتخاباتی باید از سوی احزاب و گروه‌های سیاسی صورت پذیرد نه اینکه رئیس دولت خود اقدام به تشکیل ستادهای انتخاباتی بنماید".
امیری گفت: "در این ماجرا هیچ هماهنگی با جبهه پیروان خط امام و رهبری صورت نگرفته است. اگر هم هماهنگی شده باشد بنده از آن اطلاعی ندارم".
وی افزود: "آقای ذبیحی هم باید مسئولیت خود را در این ستادها روشن کنند یعنی باید مشخص شود که ایشان به عنوان مشاور رئیس جمهور در ستادهای انتخاباتی احمدی نژاد فعالیت می‌کند یا به صورت یک فرد عادی".
در همین حال "مریم بهروزی" مسوول ستاد انتخاباتی جبهه پیروان خط امام و رهبری ضمن اشاره به این موضوع که "از تشکیل ستادهای انتخاباتی احمدی نژاد اطلاع داشته است"، تأکید کرد: تشکیل ستادهای انتخاباتی دولت را نمی‌پسندم، دولت نباید از بودجه دولتی، اقدام به راه‌اندازی ستاد انتخاباتی بکند".
بهروزی ادامه داد: "تشکیل ستادهای انتخاباتی توسط اشخاصی که گرایش‌های سیاسی خاصی دارند، منعی ندارد به شرط اینکه این ستادها دولتی نباشند و از بودجه دولت هم استفاده نکنند".
احمدی‌نژاد یاران گذشته را فراموش کرده است
اما انتقاد از حامیان دولت نهم به خاطر راه‌اندازی ستادهای انتخاباتی و کشاندن پای دولت به رقابت‌های انتخاباتی تنها محدود به سنتی‌ها نبود. شاید عده‌ای معتقد بودند سنتی‌ها در انتخابات ریاست جمهوری گذشته نیز از لاریجانی حمایت کرده بودند و اکنون نیز تمایلی به قدرت‌گیری بیشتر راست‌های جوان ندارند، اما در مورد اعضای ستاد انتخاباتی احمدی نژاد و حامیان جدی و مشهور او در انتخابات گذشته ریاست جمهوری نمی‌شد چنین ادعایی را مطرح کرد.
"حسن بیادی" نایب رئیس شورای شهر تهران و سخنگوی جمعیت آبادگران جوان و "محمد خوش چهره" عضو ائتلاف‌ آبادگران در مجلس که از حامیان ستادی و انتخاباتی "محمود احمدی نژاد" در انتخابات گذشته ریاست جمهوری بودند، از جمله یاران قدیمی احمدی نژاد بودند که اعلام کردند از آنها برای حضور در "ستادهای انتخاباتی حامی احمدی نژاد" دعوتی به عمل نیامده است. دعوت نشدن از حامیان بزرگ و شاخص رئیس جمهور، اسباب تعجب فعالان سیاسی را فراهم کرد. هرچند این موضوع نیز قابل پیش‌بینی بود. به هرحال این افراد از کسانی بودند که بعد از استقرار کابینه نهم از منتقدان درون گروهی این کابینه و برنامه‌هایش به شمار می‌آمدند و احتمالاً ستاد انتخاباتی حامیان و مشاوران و نزدیکان رئیس جمهور به این نتیجه رسیده بودند که باید این افراد را از لیست حامیان دولت خط زد.
اما حسن بیادی به شدت از این اقدام رئیس جمهور انتقاد کرد و اظهار داشت: "ورود دولت به این شکل به انتخابات به غیر از ایجاد تفرقه هیچ نتیجه‌ای ندارد". سخنگوی جمعیت آبادگران جوان تصریح کرد: "این اقدام دولت از لحاظ قانونی هم ایراد دارد و آقای ذبیحی هم نباید به عنوان مشاور رئیس جمهور این سخنان را بیان کند". او در مصاحبه‌ای دیگر نیز با تأکید مجدد بر "خلاف اخلاق و قانون" بودن تشکیل ستادهای انتخاباتی دولت، اظهار داشت: "مشخص نیست آقایانی که دنبال تشکیل این ستادها هستند به دنبال چه کاری هستند اما تشکیل ستادهای انتخاباتی دولت، هم خلاف اخلاق و هم خلاف قانون است".
در همین حال محمد خوش چهره عضو ائتلاف آبادگران جوان هم با بیان این مطلب که از وی برای حضور و همکاری در ستادهای انتخاباتی حامی احمدی نژاد، دعوتی نشده است، اظهار داشت: "فکر می‌کنم این دولت آنقدر کار برای انجام دادن داشته باشد که اگر وقت و توان خود را به این مسائل اختصاص ندهد بهتر باشد". عضو ائتلاف آبادگران افزود: "دولت باید از ظرفیت‌های خود جهت پیشبرد برنامه‌ها و وعده‌های خود استفاده کند و هرچه کمتر وارد این موضوعات شود به نفع خودش است". این اولین واکنش‌هایی بود که از سوی نزدیکان دولت نهم ابراز شد.
توصیه به دولت و امید به وحدت
اما راست‌هایی که فکر می‌کردند می‌توانند با رایزنی بزرگان خود و واسطه کردن ریش‌سفیدها و معتمدین، نظر حامیان دولت را تعدیل کنند در واکنش‌های بعدی خود جانب احتیاط را رعایت کردند. آنها سعی کردند تنها با توصیه و نصیحت، حامیان دولت را وادار به عقب‌نشینی کنند. آنان گمان می‌کردند که توصیه بزرگان نظام به رئیس جمهور و دولت مبنی بر دخالت نکردن در انتخابات موجب کند شدن روند حرکتی این جریان می‌شود و سرانجام سررشته امور به به دست ریش‌سفیدها می‌افتد. اظهارات غلامحسین امیری دبیر کمیته سیاسی جبهه پیروان خط امام و رهبری را در همین راستا می‌توان ارزیابی کرد.
به دنبال انتشار اخباری مبنی بر اینکه مسوولان عالی نظام، رئیس جمهور را از دخالت در انتخابات آینده شوراها منع کرده‌اند، "غلامحسین امیری" با تأیید این امر اظهار داشت: "من هم از این موضوع با خبر شده‌ام، انتخابات در نظام جمهوری اسلامی یک امر مردمی است و دولت و شخصیت‌های مربوط به آن نباید دخالتی ولو کمرنگ در آن داشته باشند".
وی در گفت‌وگو با خبرنگاران افزود: هرچند تشکیل ستادهای انتخاباتی دولت اختلالی در وحدت اصولگرایان ایجاد نمی‌کرد، اما مصلحت این است که دولت به جای دخالت در انتخابات وظیفه نظارت بر آن را داشته باشد."
سید کمال سجادی سخنگوی جبهه پیروان خط امام و رهبری نیز در اظهارنظری کوتاه درباره ستادهای حامیان دولت گفت: "ما همه اصولگرایان را به حمایت از لیست مشترک و فعالیت مشترک دعوت می‌کنیم".
نصیحت دولت به رعایت توصیه بزرگان نظام و پرهیز از ورود به عرصه انتخابات راهبرد جدید راست‌های سنتی بود. اما آنها هنوز باور نداشتند که تشکیل این ستادها می‌تواند موجب بروز اختلاف در اصولگرایان شود. آنان می‌پنداشتند به فرض که حامیان دولت از صحنه انتخابات کنار نکشند هم می‌توان با دادن چند سهم در فهرست نهایی ائتلاف اصولگرایان،‌ آنها را دعوت به ائتلاف و وحدت کرد.
اصولگرایان ناچارند به دنبال ما بیایند
با گذشت مدتی و اصرار حامیان دولت بر ماندن در عرصه رقابت، موضوع اصلی "غیر قانونی بودن" این فعالیت از دیدگاه اصولگرایان منتفی شد و بزرگان بنا را بر ائتلاف گذاشتند. شاید سیاستمداران کهنه‌کار جناح راست می‌اندیشیدند که فرصتی برای راضی کردن دولتی‌ها ندارند و بهترین و تنها راه همان رایزنی و ائتلاف است.
اما اظهارات بعدی برخی از اعضای اصلی ستاد حامیان دولت نشان داد که این گروه تنها به نقشی محوری در جریان راست اکتفا می‌کند و حاضر به پذیرفتن چند سهم نیست. برخی پایگاه‌های خبری به نقل از محمد رضا باهنر نایب رئیس جبهه پیروان خط امام و رهبری گزارش دادند که علت اصلی اختلاف میان این جبهه و حامیان دولت بر سر این است که دولتی‌ها تنها به داشتن نقشی محوری و برخورداری از حداکثر سهم، راضی به ائتلاف می‌شوند و در غیر این صورت مصمم به ارائه فهرست جداگانه هستند.
رضاخواه عضو ارشد ستاد حامیان دولت در گفت گویی با رسانه‌ها اعلام کرد که ما از پشتوانه سی میلیون رأیی برخورداریم و لذا این اصولگرایان هستند که ناچارند به دنبال ما بیایند. او معتقد بود تنها راه حضور موفق اصولگرایان در انتخابات پیوند خوردن با نام محمود احمدی نژاد رئیس جمهور است. به دنبال این اظهارات سایت‌های نزدیک به دولت نهم و حامیان آنها نیز چنین تبلیغ کردند که راست‌های سنتی به نفع حامیان دولت از انتخابات کنار کشیده‌اند.
به نفع احمدی نژاد کنار نمی‌رویم
اما اصولگرایان سنتی که چندین بازی گذشته را به نفع جوانهای خود کنار کشیده بودند این‌بار دیگر حاضر به کوتاه آمدن نبودند. چرا که در عمل سنتی‌ها از عرصه سیاسی ایران حذف شده بودند و انتخابات دومین دوره شوراها سرآغاز این خانه‌نشینی بود. آنان هنوز امیدوار بودند بتوانند از انتخابات سومین دوره شوراها گام جدیدی برای ورود مجدد به عرصه قدرت بردارند و عرصه را برای کسانی که آنانرا افراطی می‌خواندند تنگ کنند. از این‌رو اظهارات رضاخواه با واکنش شدید راست‌های سنتی مواجه شد.
"غلامحسین امیری" مسوول کمیته سیاسی جبهه پیروان خط امام و رهبری (ائتلاف گروه‌های راست سنتی)، اخبار مربوط به کنار کشیدن لیست این جبهه از انتخابات شوراها به نفع ستادهای حامی احمدی نژاد را قاطعانه تکذیب و اعلام کرد که جبهه پیروان خط امام و رهبری به نفع هیچ تشکل دیگری از انتخابات شوراها کناره‌گیری نمی‌کند. وی افزود که این مسائل واقعیت ندارد و جبهه پیروان که از 14 حزب و گروه تشکیل شده، نمی‌تواند چنین تصمیمی اتخاذ کند. امیری گفت: از وظایف اصلی یک تشکل سیاسی حضور در انتخابات است، شاید تشکلی مانند ایثارگران بتواند چنین تصمیمی اتخاذ کند اما اعضای جبهه پیروان خط امام و رهبری تصمیم دارد تا در انتخابات محکم بایستند.
قائم‌مقام جامعه اسلامی مهندسین، سیاست اصلی اصولگرایان در انتخابات شوراها را "ائتلاف" دانست و افزود: اصولگرایان در مقاطع زمانی مختلف با توجه به شرایط، تصمیم مقتضی را خواهند گرفت. امیری خاطرنشان ساخت: سیاست ما وحدت اصولگرایان است زیرا اعتقاد داریم که از تفرقه چیزی عاید اصولگرایان نمی‌شود اما جبهه پیروان به هیچ عنوان به نفع گروهی در انتخابات کوتاه نمی‌آید.
اما شاید دیگر توصیه دولتی‌ها به ائتلاف دیر شده بود. آنان عزم خود را برای حضور در انتخابات جزم کرده بودند و با حضور در همایش‌های متعددی اعلام می‌کردند که به هیچ عنوان حاضر نیستند از صحنه رقابت‌های انتخاباتی کنار بکشند.
راست‌های سنتی و خوش‌خیالی مفرط
به دنبال توصیه‌های اکید مقام معظم رهبری مبنی بر دخالت نکردن دولت در انتخابات، مهرداد بذرپاش از بانیان اولیه ستادهای حامیان دولت از سمت مشاور جوان رئیس جمهور استعفا داد تا کار هدایت ستادهای انتخاباتی را سروسامان دهد. این استعفا نیز البته با واکنش اصولگرایان مواجه شد.
سخنگوی جمعیت آبادگران جوان در واکنش به این استعفا گفت "استعفای مشاورین رئیس جمهور نه تنها شائبه دخالت دولت در انتخابات شوراها را کم نمی‌کند بلکه آن را تقویت هم می‌کند". حسن بیادی اظهار داشت: این استعفاها رافع شائبه قبلی دخالت دولت در انتخابات شوراها نیستند و نشان می‌دهد که برخی به دنبال سهم‌خواهی‌های دولتی هستند.
این در حالی بود که برخی راست‌های خوش خیال قصد نداشتند واقعیت حضور مستقل حامیان دولت در انتخابات را باور کنند. یکی از این خوش خیالها رئیس مرکز سیاسی حزب موتلفه اسلامی بود.
محمد کاظم انبارلویی در گفت گویی اظهار داشت: اصولگرایان طیف وسیعی را تشکیل می‌دهند و تمام ظرفیت‌های ممکن در این طیف مشغول گفت‌وگو برای رسیدن به همگرایی هستند. وی توضیح داد که ستادهایی که در جریان انتخابات ریاست جمهوری برای احمدی نژاد فعالیت می‌کردند و به عنوان یک جریان نیرومند مطرح بودند، اکنون هم بدون وابستگی به دولت در عرصه حضور دارند و دیدگاه‌های روشنی در مسائل مختلف دارند.
رئیس مرکز سیاسی حزب موتلفه اسلامی، از این ستادها به عنوان یک ضلع و جریان مطرح اصولگرایان نام برد که در حال ادامه گفت‌وگوهای مفید خود با دیگر اضلاع‌ اصولگرایان هستند. سخنان رئیس مرکز سیاسی حزب موتلفه در حالی بود که امید اصولگرایان برای ائتلاف روزبروز کمتر می‌شد و هیچ‌یک از دو گروه اصولگرایان سنتی و جدید حاضر به کناره‌گیری از عرصه انتخابات نبودند و حتی نمی‌توانستند در مورد سهم خود نیز به توافقی اصولی دست یابند.
چمران اصولگرایان را تهدید کرد
در همین حال مهدی چمران از نزدیکان انتخاباتی احمدی نژاد و نماد شورای دوم شهر تهران که در محل فرمانداری تهران برای ثبت‌نام در انتخابات حضور پیدا کرده بود با ابراز نگرانی از احتمال ادامه اختلافات اصولگرایان یادآور شد که امکان دارد در این صورت از کاندیداتوری استعفا کند. بنا بر این گزارش، وی درباره چشم‌انداز شکل‌گیری لیست واحد اصولگرایان، گفت: من این امید و آرزو و انتظار را دارم که روشن‌بینی و بینش درست در اصولگرایان باعث شود که آن‌ها به لیست واحد برسند تا مردم در انتخاب‌شان دچار تشتت و تفرق نشوند.
چمران در عین حال گفت: نگرانم که به لیست واحد نرسیم اما انتظارم از دوستان این است که با چشم باز به مسائل نگاه کنند. لیست‌های مختلف باعث افول اصولگرایان و پایین آمدن آرا و شکسته شدن آرایشان می‌شود. رییس دوره دوم شورای شهر تهران هرگونه صف‌بندی در میان اصولگرایان برای انتخابات شوراها را تکذیب کرد و ادامه داد: گروهی به نام حامیان شهردار وجود ندارد و در رأس حامیان دولت هم خود من قرار دارم و این موضوع کاملا روشن است، چنین تفاوتی کاذب است و همه اصولگرایان از دولت منتخب حمایت می‌کنند.
تهدید چمران مبنی بر کناره‌گیری از انتخابات و سخنان بعدی او مبنی بر اینکه اگر اصولگرایان ائتلاف نکنند، پس‌گردنی می‌خورند جدی‌ترین واکنش‌ها به اختلافات موجود در اصولگرایان بود. هرچند او قصد نداشت حساب شخص خودش را از حامیان دولت جدا کند. چرا که واقعاً هم او حامی شماره یک احمدی نژاد در ایام انتخابات بود و پس از آن نیز همراه همیشگی احمدی نژاد کسی نبود جز مهندس مهدی چمران. او گمان می‌کرد به فرض هم که ستادهای حامیان دولت فهرست جداگانه‌ای ارائه دهند نام او در صدر آن فهرست نیز قرار می‌گیرد اما واقعیت به گونه دیگری بود.
اصولگرایان و ماجرای پس‌گردنی
اما اظهارات "مهدی چمران" رئیس شورای شهر تهران مبنی بر اینکه در صورت به وحدت نرسیدن اصولگرایان در انتخابات شوراها، خدا به آنها پس‌گردنی خواهد زد، واکنش برخی از حامیان احمدی‌نژاد را به دنبال داشته است. شنیده شد یکی از مسئولان ستادهای حامی احمدی‌نژاد به چمران پیغام داده است که "پس‌گردنی" خداوند را کسانی خواهند خورد که با پدرسالاری و قیم‌مابی به دنبال انحصاری و تنگ کردن دایره اصولگرایی هستند".
این پیغام‌های شفاهی و درگوشی نشان می‌داد میان برخی از حامیان دوآتشه دولت و حامی اصلی آن یعنی مهدی چمران نیز اختلاف ایجاد شده است. چرا که حامیان دوآتشه، حمایت از تثبیت مدیریت شهری را خط قرمز خود می‌خواندند و چمران نیز، هم حامی قالیباف بود و هم حامی نامزدهای اکثریت شورای شهر تهران که حامی قالیباف مسحوب می‌شدند. از این‌رو اختلافات میان چمران و حامیان دولت نیز به اوج رسید.
چمران لیست اصولگرایان را اعلام کرد
به دنبال این اختلافات و ناامیدی چمران از ائتلاف همه اصولگرایان او در گفت‌وگو با رسانه‌ها فهرستی را تحت عنوان فهرست اصلی اصولگرایان به مردم معرفی کرد. فهرستی که اکثریت آنرا حامیان شهردار قالیباف تشکیل می‌دادند و در واقع رأی به این لیست رأی به تثبیت مدیریت شهری تهران بود. این موضوع به مذاق حامیان دولت خوش نیامد و آنان نیز واکنش نشان دادند.
لیست ائتلاف رایحه ‌خوش‌خدمت
سرانجام حامیان احمدی‌نژاد که از چمران و لیست اصولگرایان ناراضی بودند لیست اختصاصی خود را اعلام کردند. در این لیست که هیچ نام مشترکی با اصولگرایان نداشت اقلیت شورای شهر تهران بعلاوه چند چهره ناشناس و پروین احمدی‌نژاد خواهر رئیس‌جمهور حضور داشتند. انتشار این لیست و لیست منسوب به اصولگرایان اصلاح‌طلب سبب شد، جبهه پیروان خط امام و رهبری به عنوان جبهه اصلی و محوری اصولگرایان از ارائه فهرست جداگانه خودداری کند و در واقع این امکان را نیابد. چرا که ارائه این فهرست مساوی با شکست همه اصولگرایان حاضر در انتخابات بود و بدین‌ترتیب جبهه پیروان خط امام و رهبری بدون هیچ نامزد رسمی در انتخابات سومین دوره شوراها شرکت می‌کند.
هرچند هنوز هم واکنش‌ها به لیست حامیان دولت وجود دارد اما واقعیت این است که حامیان احمدی‌نژاد و حامیان قالیباف موفق شدند راست سنتی را خانه‌نشین کنند. این درحالی است که به نظر می‌رسد تمایل جدی و اصلی جبهه پیروان خط امام و رهبری به پیروزی فهرست حامیان قالیباف است که تحت عنوان "فهرست اصلی اصولگرایان" در صحنه رقابت‌ها حاضرند.
با این حال به نظر می‌رسد بزرگترین حاشیه انتخابات سومین دوره شوراها، حضور پر حرف‌وحدیث ستاد انتخاباتی حامیان دولت در عرصه انتخابات است. این ستاد از سوی برخی رسانه‌های نزدیک به خود جریان اصولگرا متهم به استفاده از رانت و امکانات دولتی شده است.
در روزهای گذشته اخبار متعددی از جانب سایت‌ها و حتی خبرگزاری‌های رسمی منتشر شده است که قابل تامل است. از جمله خبرگزاری رسمی ایلنا در گزارشی خبر داد که اولین میتینگ انتخاباتی حامیان دولت با حضور دانش‌آموزان مدارس و استفاده از خودروهای دولتی همراه بوده است. میتینگی که سایت‌های حامی قالیباف معتقدند برخی از غیر دانش‌آموزان نیز با دریافت وجه نقد در آن شرکت کرده بودند.
شاید چنین اخباری بود که سبب شد جبهه مردمی اصلاحات در بیانیه‌ای رسمی مراتب نگرانی عیمق خود را از سلامت انتخابات آتی اعلام کند و از مردم بخواهد برای پاسخگویی به رد صلاحیت‌های گسترده‌ هیات‌های اجرایی وابسته به دولت و هیات‌های نظارت وابسته به مجلس و حفظ سلامت انتخابات حضوری قاطعانه در پای صندوقها داشته باشند و به تداوم حرکت مردمی اصلاحات رأی دهند.