نظارت خبرگان باید نهادینه شود

* در حال حاضر ترکیب مجلس خبرگان تقریبا یکدست است. همه کسانی که در این مجلس حضور دارند عمدتا متعلق به یک جناح هستند و در دوره‌های گذشته هم این‌چنین بوده است. فکر می‌کنید در دوره آتی تغییری در ترکیب مجلس خبرگان ایجاد شود؟ و اکثریت و اقلیت در آن شکل بگیرد؟
** پاسخ این سوال را الان نمی‌توان داد. البته عالَمِ ما عالَم ممکنات است. باید منتظر آینده بود و باز هم در اینجا «میزان رای ملت است.»
* به نظر شما در شرایط فعلی زمینه حضور حداکثری مردم فراهم است؟
** به نظر من از افراط و تفریط باید پرهیز کرد و راه اعتدال را پیشه کرد و از قضاوت‌های تند و عجولانه پرهیز باید نمود. من فکر می‌کنم به طور نسبی زمینه‌های مشارکت و حضور برای مردم فراهم است.
* معیار مردم برای انتخاب خبرگان شایسته چگونه باید باشد؟
** همان معیارهایی که در قانون اساسی و کلمات حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری (دام عزه) آمده است، اگر به درستی مورد مداقه و ملاحظه قرار گیرند، معیارهای خوبی برای انتخاب هستند مثل علم، تقوی، بینش سیاسی، روشنفکری به معنای درست کلمه.
* آیا لازم نیست جهت تشخیص سایر ویژگی‌های رهبر غیر از اجتهاد، تخصص‌های دیگر نیز در مجلس خبرگان حضور یابند؟
** به نظر می‌رسد اولا بایستی بحث شود در این که رهبر غیر از اجتهاد، چه ویژگی‌های دیگری دارد و ثانیا بحث شود که آیا خبرگان فعلی می‌توانند آن ویژگی‌های دیگر را هم تشخیص دهند یا نه؟ به نظر من تا این بحثها روشن نشود، به نتیجه نمی‌رسیم. جا دارد این سوالات در کمیسیون‌های داخلی مجلس خبرگان مطرح شود .
* در ارتباط با نظارت بر رهبری دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد، برخی معتقدند نظارت تحت‌الشعاع رهبری است، برخی استمرار شرایط رهبری را نظارت می‌دانند، برخی آن را مراقبت می‌خوانند و حتی می‌گویند مراقبت شدیدتر از نظارت است. اصولا نهادینه کردن نظارت بر رهبری چقدر می‌تواند در توانمند کردن مجلس خبرگان موثر باشد؟ آیا به نظر شما مجالس خبرگان رهبری طی دوره‌های گذشته چقدر در تحقق این وظیفه خود کوشا و موفق بوده‌اند؟
** هیچکس بی‌نیاز از نظارت نیست و تنها معصوم (ع) است که نیاز به نظارت ندارد و البته روی مبانی کلامی می‌توان گفت که آنها هم به نظارت الهی نیازمندند. البته نظارت حقیقی و باطنی در رهبر، از عدالت و تقوای او نشاءت میگیرد ولی در عین حال نهادینه کردن نظارت بیرونی هم می‌تواند در توانمند کردن مجلس خبرگان نقش به‌سزایی داشته باشد. در این زمینه اگر شفاف‌سازی بیشتری توسط کمیسیون‌های خبرگان صورت گیرد بهتر است.
* وظیفه مجلس خبرگان در خصوص اطلاع‌رسانی به مردم ضعیف بوده نظر شما در این زمینه چیست؟
** از آن‌جا که مردم ما غالبا به خبرگان خودشان اعتماد دارند، کمتر در این زمینه دغدغه و سئوال دارند ولی از سویی توقع دارند که شفافیت اطلاع‌رسانی، بیشتر شود.
* آیا مجلس خبرگان می‌تواند در تصمیمات رهبری دخالت کند؟ آیا در این زمینه ابزار قانونی هم دارد؟
** فکر می‌کنم که این معنا در مفهوم نظارت بر رهبری توسط خبرگان، ملحوظ است و البته جا دارد که ابزار قانونی آن تبیین گردد.
* چه لزومی دارد که اکثر جلسات مجلس خبرگان و مذاکرات آنها غیر علنی است؟ نظر خود را در این زمینه بیان کنید.
** البته هر کشور نظامی، مصالحی سرّی دارد که فاش کردن آنها را به مصلحت عامه نمی‌بیند و چه‌بسا در مجلس خبرگان هم این‌گونه مباحث، ضرورتا مطرح شود.
* اگر معلوم شود خبرگان در تشخیص فرد اصلح اشتباه کرده‌اند، تکلیف چیست؟
** اگر برای خود خبرگان معلوم شود باید بر طبق علم و تشخیص خود عمل کنند و اگر برای دیگران ثابت شود، باید با دلیل و منطق آن را اثبات کنند.
* آیا مقبولیت مردمی نمایندگان مجلس خبرگان نقشی در حجیت قول آنان دارد؟ به تعبیر دیگر آیا قول خبرگان مقبول در تعیین حاکم حجیت دارد، یا مقبولیت در حجیت نظر آنان دخالتی ندارد؟
** به نظر من در این‌جا حجیت به معنای قانونیت است و لذا مقبولیت مردمی نمایندگان در حجیت قول آنان نقش دارد.
* برنامه شما در صورت حضور در مجلس خبرگان چیست؟ و در این زمینه پیشنهادات خود را برای فعال‌تر شدن مجلس خبرگان بیان نمایید.
** ثبت‌نام بنده در انتخابات خبرگان اولا: به خاطر لبیک گفتن به فرمایش مقام معظم رهبری (دام عزه) بود که گفتند هرکس آمادگی دارد ثبت‌نام کند. ثانیا: نمی‌توان نسبت به امور سیاسی- اجتماعی بی‌تفاوت بود باید در صحنه حاضر شد. ثالثا: مجلس خبرگان نیز- مثل هر مجلس دیگری- به تدریج نیاز به نیروهای شاداب‌تر و جوان‌تر دارد تا تحرک بیشتری ایجاد کنند و البته باید نیروهای جوان‌تر، از تجربیات مسن‌ترهای باتجربه، استفاده کنند.
پیشنهاد من این است 1- کمیسیون‌های مجلس خبرگان فعال‌تر و پر تحرک‌تر شود. 2- نشریه‌ای برای گزارش مباحث و کمیسیون‌های مجلس خبرگان منتشر شود. 3- همایش‌ها و نشست‌های علمی- تخصصی خبرگان بیشتر گردد. 4- الان امتحان شورای نگهبان برای خبرگان یک شور و تحرکت علمی برای فضلای حوزه ایجاد کرده است. چه خوب است توسط شورای نگهبان، موسسه‌ای عالی در قم تاسیس شود تا افرادی که برای آینده می‌خواهند در امتحان شورای نگهبان شرکت کنند و به مجلس خبرگان راه یابند، در آن موسسه عالی آموزش‌ها و پژوهش‌های لازم را طی کنند و برای حضور در مجلس خبرگان آماده شوند.
* اخیرا برخی شاگردان آیت‌الله مصباح یزدی لیستی تحت عنوان «نخبگان حوزه و دانشگاه» برای مجلس خبرگان قرار است ارائه دهند که به گفته یکی از نزدیکان ایشان، این لیست منهای «هاشمی و روحانی» است. جنابعالی به عنوان یکی از اساتید موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) که ارتباط نزدیکی با دیدگاه‌های آقای مصباح دارید؟ نظر آقای مصباح و نظر خودتان را در این خصوص توضیح دهید.
** همانطور که مقام معظم رهبری (دام ظله‌العالی) فرموده‌اند، باید از تخریب شخصیت‌هایی که مورد تایید شورای نگهبان قرار گرفته‌اند پرهیز کرد و این‌گونه تخریب‌ها می‌تواند مصداق غیبت، تهمت و افترا و بهتان باشد و همه اینها چنانکه در مکاسب شیخ انصاری (ره) باب‌الغیبه آمده است، حرام است. گذشته از اینها چه خوب است که گروهها با بیان مثبتات خود بالا بروند، نه با نفی دیگران!
* آقای مصباح معتقد است که به غیر از انتخابات خبرگان، انتخابات دیگر مکانیزم لازم اسلامی ندارد، نظر شما چیست؟
** البته- بنده در سطحی نیستم که در این زمینه نظر بدهم و بایستی نظر ایشان با موشکافی بیشتری مورد بررسی قرار گیرد ولی به نظر می‌رسد که در تلقی عموم مردم، نظارت استصوابی فقهای شورای نگهبان که مورد تایید حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری (دام ظله) واقع شده و در تمام انتخاب‌ها اعمال می‌شود، برای اسلامیت انتخابات‌ها کافی است.
* به نظر شما حضور لیست نخبگان حوزه و دانشگاه تحت عنوان حامیان آیت‌الله مصباح چه اثراتی در انتخابات خواهد داشت؟
** به هرحال هریک از علما و شخصیت‌های برجسته ما حامیانی دارند و در نهایت همانطور که امام خمینی (ره) فرمودند: «میزان رای ملت است.»