ترکیه، خارج از ایستگاه اتحادیه اروپا

مرتضی مکی
قطار اتحادیه اروپا به ترکیه نرسیده متوقف شد. بحران تقسیم جزیره قبرس بار دیگر روابط ترکیه با اتحادیه اروپا را به چالش کشیده است.
مذاکرات عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا به دلیل عدم اجرای کامل توافقنامه گمرکی توسط آنکارا با خطر تعلیق مواجه است. دولت اردوغان گشایش فرودگاه‌ها و بنادر ترکیه به روی هواپیماها و کشتی‌های بخش یونانی‌نشین قبرس را به لغو تحریم‌های بخش ترک‌نشین قبرس مشروط کرده است. این پیش‌شرط آنکارا مذاکرات یکساله ترکیه با اتحادیه اروپا را تحت‌الشعاع خود قرار داد. کمیسیون اروپا در گزارشی از نتایج این مذاکرات پیشنهاد تعلیق نسبی مذاکرات با ترکیه را در 8 سرفصل از 35 سرفصل معیارهای اتحادیه اروپا برای پذیرش ترکیه مطرح کرد. بلافاصله پس از انتشار این پیشنهاد مخالفان ورود ترکیه به اتحادیه اروپا از تعلیق کامل مذاکرات با آنکارا سخن گفتند. آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان تصمیم‌گیری مجدد برای مذاکره با ترکیه طی 12 تا 18 ماه آینده را پیشنهاد کرد. ژاک شیراک، رئیس‌جمهوری فرانسه از این پیشنهاد حمایت و نیکولاس سارکوزی اصلی‌ترین نامزد راستگراها در انتخابات ریاست جمهوری آتی فرانسه به صراحت گفت: ترکیه در اتحادیه اروپا جایی ندارد اما در میان اعضای اتحادیه اروپا اختلاف‌نظر عمیقی در مورد روند مذاکرات ترکیه با این اتحادیه وجود دارد.
حتی در داخل دولت‌های اروپایی نیز در این زمینه اختلاف است. فرانک والتر اشتان مایر، وزیر خارجه سوسیال دموکرات آلمان با دیدگاه آنگلا مرکل برای تعلیق کامل مذاکرات ترکیه مخالف است. کشورهایی مثل انگلیس که اتحادیه اروپایی نامنسجم و پراکنده را در جهت سیاست‌های فرا آتلانتیکی خود می‌دانند همچنان خواستار تداوم مذاکرات با ترکیه هستند. برخی کشورهای کوچک اتحادیه اروپا نیز که نگران نفوذ سیاسی و اقتصادی آلمان و فرانسه هستند حامی عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا می‌باشند، تصمیم‌گیری در این زمینه به عهده سران اتحادیه اروپا در اجلاس 10 روز آینده در فنلاند است. به احتمال زیاد اتحادیه اروپا چارچوب‌های سخت‌گیرانه‌تری را برای تداوم مذاکرات با ترکیه مطرح خواهد کرد. ترکیه بدون حمایت آلمان و فرانسه نمی‌تواند امیدی به پیشرفت مذاکراتش برای ورود به اتحادیه اروپا داشته باشد. آلمان از اول ژانویه 2007 ریاست شش ماهه اتحادیه اروپا را به دست خواهد گرفت. آنگلا مرکل از مخالفان سرسخت ورود ترکیه به این اتحادیه است. در فرانسه نیز روند تحولات داخلی این کشور به سمت مخالفت جدی‌تر و گسترده‌تر با الحاق ترکیه به اتحادیه اروپاست. دولت اردوغان هم‌اکنون در شرایط بسیار دشواری قرار دارد. ترکیه طی چند ماه آینده انتخابات پارلمانی را پیش‌رو دارد، هرگونه عقب‌نشینی از مواضع خود در مورد قبرس می‌تواند برای حزب حاکم عدالت و توسعه زیانبار باشد.