لبنان، گام پیش‌رو

سعدالله زارعی
دیروز اعتراض جریان اکثریت لبنان علیه استمرار حاکمیت متحدان آمریکا و اسرائیل در جنگ 33 روزه تابستان وارد مرحله جدیدی شد. هرچند حجت الاسلام سیدحسن نصرالله رهبر حزب الله لبنان بارها -و از جمله دیروز- تاکید کرد که در برابر رفتار خشونت آمیز جناح آمریکایی- عربستانی لبنان واکنش نشان نمی دهد- و نشان نداده است- اما مخالفان جریان اکثریت -یعنی مخالفان حزب الله، حزب آزاد ملی میشل عون، جنبش امل نبیه بری و...- با توسل به خشونت نزدیک به 30 نفر از هواداران مقاومت لبنان را مجروح کردند.
54 روز پیش رهبران مقاومت پیروز لبنان به منظور خنثی کردن توطئه های جناح عربستانی- آمریکایی علیه مقاومت لبنان ابتدا وزرای خود را از دولت بیرون کشیدند و سپس مردم لبنان را برای تجمع در دو میدان اصلی بیروت -ریاض الصلح و ساحت الشهدا- فراخواندند. این فراخوان به تجمع بیش از یک میلیون لبنانی در اولین جمعه منجر شد و ارکان دولت فؤاد سینیوره را به لرزه درآورد تا جایی که او از طریق رئیس مجلس لبنان به حزب الله پیغام داد که آماده گفتگو در مورد خواسته های مقاومت می باشد اما خبرهای موثق و شواهد و قرائن نشان می دهد که دولت آمریکا و دولت عربستان -و بعضی دیگر از دولت های غربی و عربی- به فؤاد سینیوره تذکر دادند که حق عقب نشینی ندارد. از این رو قرار گفتگو لغو شد و سینیوره از قانونی بودن دولت خود حرف زد.
حامیان داخلی و خارجی فؤاد سینیوره از آن پس روی اختلاف افکنی میان شیعه و سنی لبنان حساب ویژه ای باز کردند، نطق های آتشین بعضی از روحانیون اهل سنت و پخش فراوان آن از تلویزیون های وابسته به گروه های حامی دولت نشان می داد که آنان می خواهند حزب الله و گروه های همسو با آن را از پیگیری خواسته های خود بازدارند. در مقابل این توطئه ابتدا چهره های سنی هواخواه مقاومت -نظیر فتحی یکن روحانی سنی سرشناس طرابلس، عمر کرامی و سلیم الحص دو نخست وزیر سنی پیشین لبنان- به میدان آمدند. اقامه نماز مشترک جمعه بین اهل سنت و شیعیان بیروت در دومین جمعه و امامت دکتر فتحی یکن ضربه مهمی به طرح تفرقه افکنانه محور آمریکا- عربستان در لبنان وارد کرد. در گام دیگر، جریان مقاومت لبنان- و گروه های سنی، دروز و مسیحی هوادار مقاومت- در یک ابتکار عمل تظاهرات دومین یکشنبه «اعتصام مفتوح» را تدارک دیدند. در این تظاهرات نزدیک به دو میلیون نفر از هواداران مسلمان، دروز و مسیحی مقاومت شرکت کردند تا جایی که رسانه های هواخواه دولت سینیوره -از جمله C.B.L- اعتراف کردند که «بیروت هیچگاه چنین جمعیت عظیمی را به خویش ندیده است.» وقتی این تظاهرات برگزار شد، فؤاد سینیوره رسما اعتراف کرد که اکثریت مردم لبنان با مقاومت و در مقابل دولت او هستند. از این رو باردیگر نغمه گفتگو برای پایان دادن به بحران بالا گرفت و فؤاد سینیوره اعلام کرد «ثلث ضامن» یعنی 1+8 وزیر -که حزب الله و هواداران آن برای خنثی کردن توطئه های جریان آمریکایی، سعودی لازم می دانست- را می دهد ولی بلافاصله سفیر آمریکا و سفیر عربستان وارد ماجرا شدند و باردیگر فؤاد سینیوره را به مقاومت فراخواندند.
فرصت عید کریسمس و عید قربان برای دولت فؤاد سینیوره که در زیر ضربات خردکننده مقاومت قرار داشت، یک فرجه به حساب می آمد. هواداران سینیوره معتقد بودند پس از تعطیلات یک هفته ای کریسمس ماجرا تمام می شود و مقاومت زانو می زند اما روند حوادث به گونه دیگری رقم خورد.
حزب الله و گروه های مسیحی و مسلمان و دروز هوادار آن از عید به عنوان پایان یک مرحله و آغاز مرحله دیگر استفاده کردند و خود را برای وارد کردن ضربات سنگین تر مهیا نمودند. این ضربات مثل همیشه یک مقدمه توجیهی و توضیحی داشت و آن مصاحبه مفصل حجت الاسلام سیدحسن نصرالله با شبکه تلویزیونی المنار بود. سید در این گفتگو که نزدیک به 3 ساعت به درازا کشید -که این در لبنان کاملا طبیعی است- با حوصله به تشریح روند اوضاع، دیدگاه های خود و چشم انداز حرکت مقاومت در برابر دولت آمریکایی- سعودی لبنان پرداخت و اعلام کرد که فصل جدید با شدت و تاثیرگذاری بیشتر آغاز می شود که دو روز پیش دوره جدید با اعتصاب گسترده و اعمال روش های محدودکننده علیه دولت سینیوره آغاز شد.
تاثیر جریان مقاومت بر تحولات منطقه کاملا بدیهی است. پنجاه روز مقاومت خیابانی که احتمالا در هفته های آینده نیز استمرار می یابد به اندازه مقاومت 33 روزه حزب الله در برابر ارتش رژیم صهیونیستی اهمیت دارد و برای مسلمانان منطقه درس آموز است. از این رو هرچند روند سقوط دولت آمریکایی- سعودی سینیوره کند شده است ولی سقوط او در هفته های آتی به معنای سقوط سیاسی جریان آمریکایی- سعودی در لبنان است و این همان چیزی است که قرار بود خلاف آن اتفاق بیفتد!
جریان آمریکایی، صهیونیستی و سعودی درصدد بود با به شکست کشاندن مقاومت لبنان در میدان سیاسی، اولین شکست جریان اسلامی در خاورمیانه را از منتهی الیه جبهه غربی خاورمیانه آغاز کند و پس از آن به سراغ دولت حماس در فلسطین برود و دولت محمود عباس -با همان مختصات دولت سینیوره در لبنان- را بر سر کار آورد و سپس سراغ سوریه برود و با خنثی کردن مقاومت سوری ها وارد عراق شود و در نهایت جمهوری اسلامی ایران را وادار به تسلیم نماید. اینک ماجرا شکل معکوسی به خود گرفته است. پیروزی سیاسی مقاومت در لبنان و شکسته شدن توطئه اختلاف افکنی میان شیعیان و اهل سنت در لبنان انرژی تازه ای به پیکره جریان اصیل اسلامی منطقه تزریق می کند به گونه ای که دولت بشار اسد در سوریه، دولت نوری مالکی در عراق و دولت احمدی نژاد در ایران را با فرصت های جدیدی مواجه می نماید. از این رو بلافاصله پس از آنکه، اعتصابات سنگین جریان مقاومت آغاز شد، اتحادیه اروپا و مقامات دولت سعودی که شدیدا از سقوط سینیوره احساس خطر کردند، در بیانیه رسمی و اظهارات رسمی از لزوم گفتگو میان طرف های لبنانی سخن به میان آوردند. این درحالی است که آنان پیش از این در طول 50 روز گذشته همواره سینیوره را از گفتگو با جریان مقاومت برحذر داشته اند.
اعتصاب روز سه شنبه که سراسر لبنان را فلج کرد نشان داد که دولت فؤاد سینیوره توانایی کنترل هیچ نقطه ای را در لبنان ندارد و اگر مخالفان او بخواهند، می توانند دولت را به راحتی از صحنه سیاسی حذف نمایند. از همین رو سینیوره، سمیر جعجع و بعضی دیگر از چهره های سیاسی جناح آمریکا و عربستان از اعتصاب دیروز به «انتفاضه» و «انقلاب» یاد کرده اند. اعتصاب دیروز برای آن بود که دولت قدرت اداری مخالفان خود را درک کند. این چیزی بود که درک شد. اظهارات سمیر جعجع تندروترین مخالف حزب الله -که رابطه آن با رژیم صهیونیستی کاملا مشخص می باشد- نشان داد که دولت سینیوره در حساس ترین لایه های اداری نیز فاقد اقتدار می باشد. جعجع فاش کرد که در جریان اعتصاب روز سه شنبه نیروهای امنیتی لبنان حاضر نشده اند با سینیوره همکاری کنند و ترجیح داده اند که در کنار حزب الله باشند. این یعنی همان طور که فارس سعید نماینده سابق مجلس و هوادار سینیوره گفت، اعتصاب سه شنبه یک «انقلاب کامل» بوده نه یک اعتصاب عمومی. اما چرا این یک انقلاب کامل است؟ به این دلیل که اعتصاب روز سه شنبه فاش کرد در روند کنونی لبنان، مردم، احزاب و ادارات در مقابل جریان آمریکایی- عربستانی لبنان قرار دارند.
جناح آمریکایی- سعودی در لبنان در مقابل موج اعتصاب گسترده مردم لبنان به خشونت متوسل شد و در جریان درگیری هایی که با مردم لبنان به وجود آورد، 7 نفر از آنان را شهید و 70 نفر را نیز زخمی کرد چرا که از نظر سینیوره و حامیان خارجی او پرهیز حزب الله از درگیری داخلی یک نقطه ضعف مهم به حساب می آید که از طریق تحمیل درگیری محدود به او می توان جریان مقاومت را وادار به عقب نشینی کرد. دقیقا از همین رو بود که مروان حماده وزیر ارتباطات سینیوره -که اسناد ارتباط ویژه او با اسرائیلی ها در جریان جنگ 33 روزه فاش گردید- حزب الله را تهدید به درگیری شدید کرد.
اما در فاصله آغاز اعتصام مفتوح در 53 روز قبل تا اعتصاب گسترده روز سه شنبه گذشته اتفاق مهمی افتاده است که روند را به ضرر جناح آمریکایی- سعودی لبنان و به نفع جریان مقاومت در این کشور تغییر داده است. در روزی که حزب الله حضور در خیابان را بعنوان یک استراتژی اعلام کرد، سینیوره و حامیان او مطمئن بودند که تبدیل بحران دولت به درگیری سنی و شیعه، ماجرا را به نفع جناح آمریکا- عربستان تمام می کند و این همان موضوعی بود که حزب الله را بشدت نگران می کرد. پس از آن که سینیوره و هواداران او از این برگ طی یک ماه اول ماجرا استفاده کردند، امروز دیگر برگ اختلاف سنی و شیعه با درایت حزب الله و رو کردن برگ های مقابل از کار افتاده است. با این وصف همان گونه که چهره های شاخص مقاومت لبنان و هواداران دروز، سنی و مسیحی آن نیز بیان کردند، دولت سینیوره به پایان خود رسیده است.
اما حزب الله و هواداران آن اینک به دنبال چه هستند؟ به این سؤال مهم پاسخ های متعددی داده شده است. اما آنچه از اظهارات اخیر رهبر حزب الله و گروه های همسو با آن برمی آید، این است که جریان مقاومت باردیگر به موضوع تشکیل دولت وحدت ملی- که ده روز پس از آغاز اعتصام مفتوح به تشکیل دولت موقت که متضمن نفی گروه های 14 مارس بود، تبدیل شده بود- بازگشته است با این وصف جریان مقاومت در پی نفی گروه های موجود نیست بلکه می خواهد روند موجود در کشور را اصلاح کند به گونه ای که یک دولت لبنانی- با ترکیب سنی ها، شیعیان، مسیحی ها و دروزها- بر سر کار آید و آمریکایی ها و اسرائیلی ها نتوانند این دولت را در طرح های ضدملی به دنبال خود بکشانند. این آن چیزی است که هم طوایف مختلف لبنانی و هم ملت های منطقه از آن پشتیبانی می نمایند همانگونه که از دفاع 33روزه حزب الله در برابر آمریکا و اسرائیل حمایت کردند.