همکاری‌های نظامی قزاقستان و آمریکا

خبرنگار هفته‌نامه سیاسی ـ اقتصادی "دلووایا ندلیا" چاپ آلماتی پایتخت سابق قزاقستان در واشنگتن وضعیت همکاریهای نظامی قزاقستان و آمریکا را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است.
در این تحلیل آمده است: واشنگتن سفر اخیر "جان ابی زید" رییس فرماندهی مرکزی نیروهای مسلح آمریکا به آستانه را که بعد از سفر هیاتهای انرژی، نفت و کشاورزی آمریکا به قزاقستان انجام گرفت، به عنوان مرحله جدیدی از گسترش همکاری‌های نظامی فیمابین ارزیابی می‌کند.
به گزارش خبرنگار ایرنا در آلماتی، در این تحلیل آمده است، در سال 2003 میلادی، آستانه و واشنگتن برنامه همکاریهای نظامی منعقد کردند که تا سال 2008 یعنی تا پایان دوره ریاست جمهوری بوش را در بر می‌گیرد.
بر کسی پوشیده نیست که جرج بوش و دونالد رامسفلد وزیر دفاع آمریکا ابتدا در مورد تحکیم همکاریهای نظامی با قزاقستان طرف احتیاط را مراعات می‌کردند ولی پس از آن که روابط واشنگتن با ازبکستان و قرقیزستان محدود و یا به سردی گرائید، رهبری کاخ سفید به توسعه روابط همه جانبه با قزاقستان روی آورد.
بر اساس قرارداد همکاریهای نظامی آمریکا و قزاقستان وزارت دفاع آمریکا متعهد شده است برخی از انواع سلاح را به قزاقستان تحویل دهد و در امر تجدید و مدرنیزه کردن برخی از انواع دیگر سلاح به این کشور کمک کند.
هم اکنون بعضی افسران نظامی قزاقستان در دانشگاه های نظامی آمریکا مشغول تحصیل هستند و متخصصان آمریکایی در امور آمادگی بخشهای ضد تروریستی ارتش قزاقستان را آموزش می‌دهند.
به گفته این خبرنگار قزاقی، همان طوری که تحلیل گران آمریکایی می گویند، سفر ابی زید به آستانه همه در راستای تحقق این هدف صورت گرفته است.
وزارت دفاع آمریکا با تحکیم روابط با این سه کشور آسیای مرکزی قصد دارد تهدید نیروهای تندرو اسلامی در اطراف افغانستان را که مهمترین طرح واشنگتن در آسیای مرکزی است کاهش داده و راه انتقال مواد مخدر از این کشور به شمال را حدالامکان مسدود کند.
برای آمریکا منطقه خزر نیز از نظر سیاسی و اقتصادی حایز اهمیت است، پس از افتتاح خط لوله انتقال نفت "باکو ـ تفلیس ـ جیهان" و پیوستن قزاقستان به این خط لوله، آمریکا درصدد است با قصد تحویل منظم و بدون فاصله نفت و در آینده گاز از این منطقه به بازار جهانی، از نیروی دوستان و متحدان خود در منطقه نهایت استفاده را ببرد.
به این دلیل است که در مذاکرات ژنرال ابی زید در آستانه موضوع حفظ ثبات و امنیت در منطقه خزر مورد بررسی قرار گرفت.
پوشیده نیست که آمریکا نه تنها علاقمند به ذخایر نفت و گاز خزر است بلکه از فعالتر شدن ایران در خزر نیز نگران است.
آمریکا با در نظر داشت ادامه برنامه هسته ای ایران که بعید است تا 31 اگوست طرح غنی سازی اورانیوم را متوقف سازد، می خواهد از هر لحاظ مطمئن شود که در صورت بروز اختلاف گسترده با ایران از پشتیبانی کشورهای ساحلی خزر برخوردار خواهد شد.
در مرحله کنونی آمریکا به قزاقستان در ایجاد نیروی دریایی و سازماندهی فعالیت انستیتوی نظامی دریایی در ساحل خزر کمک می‌کند.
در این حال ژنرال ابی‌زید شایعات مربوط به امضای قرارداد اجاره احتمالی دو تا سه پایگاه نظامی در قزاقستان از سوی آمریکا را تکذیب کرد.
وی گفته است هدف ما تحکیم نیروی دفاعی قزاقستان در خزر است، نه ایجاد پایگاه در ساحل این دریا در مطبوعات آمرکیا در ارتباط با این موضوع بارها تاکید شده است که ایجاد پایگاه های نظامی در کشورهای همسایه ایران یکی از وظایف مهم وزارت دفاع آمریکاست.
قزاقستان و جمهوری آذربایجان در ساحل دریای خزر از این نظر کشورهای خیلی مهم برای آمریکا تلقی می‌شوند.
گذشته از این، قزاقستان برخلاف آذربایجان قرارداد ویژه با ایران امضا نکرده است که سد راه ایجاد و استقرار پایگاه های خارجی باشد که در صورت ضرورت علیه ایران مورد استفاده قرارگیرد، ولی مقامات رسمی آمریکا تاکید می‌کنند توسعه همکاری های نظامی با سه کشور آسیای مرکزی اساسا برای نیل به ثبات در افغانستان است.
روشن است که بوش برای سرپوش گذاشتن به ناکامی عراق می خواهد به موفقتی های سیاسی و نظامی در افغانستان اتکا کند.
آمریکا نیروی فراوان اقتصادی، مالی و نظامی به افغانستان گسیل داشته و می خواهد به کشورهای منطقه نشان دهد که چه طور در وضع ناامید کننده نیز می توان به موفقیت دست یافت.
آمریکا در "طرح افغانستان" برای قزاقستان جایگاه ویژه ای قایل شده است و تلاش دارد قزاقستان را نه تنها به سرمایه گذاری در طرحهای ایجاد جاده وسایر زیربناهای خراب شده از جنگ در افغانستان جذب کند بلکه دانشجویان نظامی افغان را نیز برای تحصیل به قزاقستان اعزام نماید.
در این تحلیل که بدون نتیجه گیری پایان یافته است به دوگانگی و دو پهلو بودن سیاستهای آمریکا در گرجستان، قرقیزستان، اوکراین، عراق و حتی کشورهای همسایه آمریکا اشاره نشده است.
این خبرنگار قزاقی در آمریکا به بیانیه 14 تیر 1384 سران کشورهای عضو شانگهای در قزاقستان مبنی بر لزوم خروج نیروهای نظامی آمریکا از منطقه و بویژه آسیای مرکزی اشاره نکرده است.
سران شش کشور روسیه، چین، قزاقستان، ازبکستان، قرقیزستان و تاجیکستان به عنوان اعضای اصلی سازمان همکاریهای اقتصادی و امنیتی شانگهای در این بیانیه از ادامه حضور نظامیان آمریکا در منطقه ابراز نگرانی کرده و خواستار خروج آنها از منطقه و برچیده شدن پایگاههای نظامی آمریکا در این گستره شده بودند.
در این تحلیل به موضع دولت قزاقستان در قبال ایجاد پایگاه نظامی آمریکا در این کشور اشاره نشده است هرچند مسئولان قزاقستان پیش از این با ایجاد هرگونه پایگاه نظامی آمریکا در این کشور مخالفت کرده بودند و "نور سلطان نظربایف" رییس جمهوری این کشور به عنوان میزبان سران سازمان شانگهای و از امضا کنندگان بیانیه، لزوم خروج نیروهای نظامی آمریکا از منطقه و برچیده شدن پایگاههای واشنگتن در منطقه بود.
مطبوعات قزاقستان و تحلیلگران این کشور بارها به عواقب ناشی از همکاری دولت قزاقستان با آمریکا علیه ایران هشدار داده و تاکید کرده اند که منافع قزاقستان در ادامه همکاری و حسن همجواری با ایران است.