اصولگرایان تغییر مسیر داده‌اند

*مشارکت مردم را در این انتخابات چگونه ارزیابی می‌کنید؟
**مشارکت مردم بسیار قابل ستایش و خوب بود و همه را متعجب ساخت. هیچ‌کس از کاندیداها و لیدر‌های سیاسی پیش‌بینی چنین استقبالی را نداشتند.
*اهمیت این انتخابات با چنین رویکردی در آرای مردم چیست؟
**اهمیتش این است که اگرچه مشارکت سازمان یافته‌ای دیده نمی‌شد، اما مشارکتی همدلانه وجود داشت. بیشتر افراد بیشتر براساس دید خودشان به برخی از افراد، و نه لیست سیاسی‌ها، رأی دادند. به یک معنی، گزینشی به افراد رأی دادند. چنین امری برای همه بی‌سابقه بود.
*این دید ویژه و همدلانه چه معنایی دارد؟
** می‌توان آنرا به عنوان نوعی نمود عقلانیت در میان مردم و نحوه نگاهشان و همچنین پرهیز از بی‌تفاوتی‌ها تحلیل کرد. از سوی دیگر در این انتخابات مردم افراطی‌گری را محکوم کردند. این محکومیت را می‌توان از جهت‌گیری آرای مردم تشخیص داد. مثلاً همفکران آقای مصباح گمان می‌کردند لااقل 50 نفرشان به مجلس خبرگان راه خواهند یافت اما در نهایت دیدیم که اینطور نشد و میانه‌روها وارد مجلس خبرگان شدند.
*منظورتان رویگردانی مردم از دولت است؟
** بله، مردم به این نتیجه رسیدند که شاید خاتمی در کارها و برنامه‌هایش موفق نشده باشد اما راه او درست بود و می‌خواهند این راه را ادامه دهند. همچنین افراط آقای احمدی نژاد در بیان مواضع خود، طبقه متوسط تحصیلکرده را جریحه‌دار کرده است. در دولت نهم به تخصص و دانش بی‌توجهی شده. انتصابات آقای احمدی نژاد به خوبی چنین بی‌تفاوتی و بی‌توجهی را نشان می‌دهد. انتصاب استانداران، رؤسای دانشگاه و... نشان از نوعی بی‌توجهی دارد که منجر به جریحه‌دار شدن احساسات مردم شده است. مردم این مسائل را نپسندیدند و نتیجه انتخابات پاسخ آنان به این وضع است.
*یعنی همان اتفاقی که از انتخابات دور دوم شوراها برای اصلاح‌طلبان به وقوع پیوست؟
** بله، اصلاح‌طلبان خودشان مسؤول آن برخوردها بودند و اکنون در این انتخابات هم ‌رأی مردم نشانه کردن سیاست‌های این دولت است. آنها خواستند لزوم توجه به تخصص و همچنین رفتن راه میانه و معقول را به تندروها گوشزد کنند.
*موضع‌گیری دانشجویان در این انتخابات چگونه بود؟
**دانشجویان در این دوره تحریم را فراموش کردند. در واقع آنان به اهمیت رأی دادن توجه کردند. یعنی از این سو وقتی دانشجویان تحریم را مثل دوره‌های قبل مطرح نکردند در عوض تیپ‌هایی همچون طیف مصباح یزدی کاملاً به عقب رانده شدند و این در اثر عدم دنباله‌روی طلاب بود.
*درونمایه و پی رنگ اصلی این انتخابات چه بود؟
** اینکه تا حدودی به سمت دموکراسی حرکت کردیم. شرکت مردم در این انتخابات و نوع رأی دادن آنها هم کاملاً در راستای دموکراسی بود.
*پیامد این مسأله چه خواهد بود؟
** می توان گفت دیوار ضخیم بی‌تفاوتی که در چند سال اخیر بوجود آمده بود ترک برداشت. همچنین در این دوره مردم در انتخابات نمایندگان زن زیادی را برگزیدند که این انتخاب در نهایت اثرگذاری آنان را بیشتر خواهد کرد. همچنین این انتخابات سبب شد خط‌بندی‌های سیاسی، وضعیتی مشهودتر به خود بگیرد و خط اصولگرایی مشخص شود. مشخص شدن این خط می‌تواند راه تعامل اصلاح‌طلبان و اصولگرایان را هموارتر سازد. این تغییرها و تبیین مواضع تا جایی بود که عماد افروغ در مجلس اعلام کرد: "مردم یک نه بزرگ به خرافه‌گرایی، احساس‌گرایی، انتظارگرایی‌های نامعقول، اوهامات و تفکراتی که عقلانیت و تجربه و تخصص را برنمی‌تابد گفتند. "
*درس این انتخابات چه بود؟
** اینکه مردم به لیست خودشان و نه به لیست سیاسیون توجه کردند. همچنین اصولگرایان میانه‌رو و اصلاح‌طلبان به یکدیگر نزدیک‌تر شدند. اصولگرایان در این انتخابات به این نتیجه رسیدند که نباید در اندیشه‌های خود افراط کنند و در عوض باید به همگرایی بیشتر توجه داشته باشند. یعنی اصولگرایان که همیشه گرایش به راست داشتند اکنون تغییر مسیر داده و راه میانه را در پیش گرفته‌اند.
*می‌خواهید بگویید شوراهای دور سوم عرصه تعامل این دو طیف است.
**بله، اما این دوره در اصل دوره مشق دموکراسی اصلاح‌طلبان و اصولگرایان معقول است. اصولگرایان راه‌یافته به شورا با طیف احمدی نژاد تفاوت دارند. به نظرم آنها سعی خواهند کرد با اصلاح‌طلبان در اداره شهر تشریک مساعی کنند.
*بر چه اساسی این پیش‌بینی را دارید؟
**برای اینکه از نظر تئوری اداره شهر، اصلاح‌طلبان چندان با این طیف اصولگرایان تفاوت ندارند. این اصولگرایان یقیناً سعی می‌کنند اقلیت اصلاح‌طلب را به خود نزدیک و با آنها تعامل کنند. این اصلاح‌طلبان افراد شناخته شده‌ای هستند که مخالفتشان در شوراها برای اصولگرایان قابل نادیده گرفتن نخواهد بود. همچنین کار در شورا هم سیاسی نیست. اصلاح‌طلبان هم با درس گرفتن از گذشته باید در رفتار خود با اصولگرایان میانه‌رو، راه تعامل و دوستی را در پیش گیرند.
*پیام این انتخابات برای گروههای سیاسی چیست؟
**اینکه اعتدال و عقلانیت خواست اساسی مردم است. این راه باید ادامه یابد. آنان باید به شیوه دموکراتیک با هم تعامل کنند.
*فکر می‌کنید این انتخابات بازگشت اقبال به اصلاح‌طلبان را نشان می‌دهد؟
**این احتمال وجود دارد. در سایه این اقبال ممکن است برخی از اصولگرایان میانه‌رو نیز به سمت اصلاح‌طلبان روی آورند. اما انتخابات آینده بستگی به رفتار اصولگرایان، اصلاح‌طلبان و حاکمیت با مردم دارد. ما در شرایط بین المللی بدی قرار داریم از این جهت مشارکت مردم برای حاکمیت و دفع این خطر بسیار حیاتی است. با ادامه این شرایط فشار، محدود کردن مطبوعات و کاستن از آزادی‌های اجتماعی به هیچ‌ وجه نمی‌توان انتظار روی‌آوری مردم به انتخابات و حاکمیت را داشت. اگر دیر بجنبیم نمی‌توانیم این خطرات را دفع کنیم.
*آینده را چگونه می‌بینید؟ حرف شما با این طیف‌ها و حاکمیت برای فردا چیست؟
** همگرایی و تعامل راه هرج و مرج در آینده را مسدود خواهد کرد. همچنین نتایج این انتخابات راه روشن و امید بخشی را پیش روی اصلاح‌طلبان و اصولگرایان گذاشته است. آن دیوار بی‌اعتنایی و بی‌اعتمادی که بین مردم و حاکمیت وجود داشت و اکنون ترک برداشته باید تحت همکاری متقابل و عاقلانه از میان برداشته شود. آینده آزادی‌های مدنی باید روشن باشد. این مسأله می‌تواند فردای خوبی را برای کشور ما رقم بزند. مِی‌توان گفت با این انتخابات در آغاز خوبی قرار داریم و اگر این آغاز را برای آینده‌ای خوب اداره کنیم، می‌توانیم امیدوار باشیم. نباید دیر بجنبیم، دیر جنبیدن وضعیت بدی را در مقابل قرار خواهد داد.