شکستی دیگر برای آژانس اتمی

علی تتماج
نشست سالیانه آژانس انرژی اتمی در حالی به کار خود پایان داد که تحولات آن ضمن تاکید دوباره بر حقوق هسته‌ای ایران، چهره دیگری از وابستگی آژانس به غرب و عدم کارایی آن در اجرای آیین نامه‌هایش، برای تحقق جهان عاری از سلاح هسته ای را به نمایش گذارد تا گامی دیگر برای انحطاط و زوال بردارد.
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با حضور 140کشور عضو، نشست سالیانه خود را در وین برگزار نمود. در این نشست که اعضاء به بررسی راهکارها برای تقویت آژانس و ایجاد راهکارهایی برای دست یابی تمام اعضاء به حقوق هسته‌ای پرداختند چند نکته قابل تامل می‌باشد که همچون گذشته عدم استقلال این سازمان در تصمیم‌گیری و وابستگی کامل آن به غرب را نشان داد چنانکه بسیاری از اعضاء از تصمیمات اتخاذ شده در این اجلاس ابراز نارضایتی نموده‌اند. در جمع بندی کلی تحولات این نشست برچند محور قابل بررسی می‌باشند.
1- دگرگونی در ترکیب اعضاء شورای حکام از محورهای این نشست بود. در کنار 15 عضو دائم و 10 عضو که سال گذشته انتخاب گردیدند، کشورهای اتریش، بولیوی، شیلی، کرواسی، اتیوپی، فنلاند، مغرب، نیجریه، پاکستان و تایلند، جایگزین الجزایر، آرژانتین، الکوادور، غنا، پرتغال، سنگاپور، اسلواکی، سریلانکا، ونزوئلا و یمن شدند، 35 عضو جدید شورای حکام را تشکیل دادند تا در کنار اروپا غیر متعهدها نیز 16عضو خود را حفظ نمایند تا به روند رو به توسعه خود در آژانس انرژی اتمی ادامه دهند.
2- از نکات قابل توجه در نشست آژانس انرژی اتمی، حمایت دوباره غیر متعهدها از فعالیت‌های هسته‌ای ایران و لزوم ادامه گفتگو بدون پیش شرط می‌باشد. این اقدام در حالی صورت گرفت که در نشست شورای حکام نیز این کشورها با انتقاد شدید از مواضع غرب و آمریکا، خواستار بررسی پرونده ایران در آژانس و پذیرش حقوق هسته‌ای ایران شدند. این حمایت‌ها که در فاصله کوتاهی از یکدیگر صورت گرفت، سبب شده تا غرب و آمریکا شکستی دیگر را در برابر ایران متحمل شوند. که نتیجه آن عقب نشینی مقامات این کشورها در برخورد با ایران می‌باشد. چنانکه ژاک شیراک رئیس جمهور فرانسه و حتی مقامات آمریکایی در عقب نشینی محسوب بر اصل گفتگو تاکید و هرگونه اقدام خصمانه را مردود دانستند.
3- از دیگر محورهای مطرح در نشست سالیانه آژانس، تکرار طرح‌های اعراب برای مهار زرادخانه‌های هسته‌ای رژیم صهیونیستی و عدم پذیرش این طرح از سوی آژانس می‌باشد. از سال 1991 تاکنون کشورهای عربی در نشست سالیانه آژانس و جلسات شورای حکام طرح‌هایی را برای مقابله با فعالیت‌های غیر صلح آمیز رژیم صهیونیستی که هم اکنون بین 200 تا 400 کلاهک هسته‌ای در اختیار دارد، ارائه می‌کنند که به دلیل مخالفت‌های آمریکا و غرب ابطال می‌گردد. در نشست اخیر نیز اعراب برای اجرای این مهم فعالیت‌هایی انجام دادند که بار دیگر به دلیل مخالفت غرب به آن توجهی نگردید. این اقدام به صراحت آشکار ساخت که اولا نگاه غرب و آمریکا به برنامه‌های هسته‌ای اجرا شده در اقصی نقاط جهان نه براساس اجرای شعار صلح جهانی بلکه صرفا اقدامی گزینشی می باشد که سبب می‌گردد تا آنها به دلیل خصوصیت های دیرینه با ملت ایران، فعالیت‌های هسته‌ای ایران را غیر صلح آمیز معرفی و در برابر آن جبهه گیری خصمانه نمایند در حالی که در نقطه مقابل در قبال برنامه‌های غیر صلح آمیز رژیم صهیونیستی راه سکوت در پیش گرفته و آشکارا از آن حمایت می‌کنند. ثانیا آژانس بار دیگر اثبات نمود که در اجرای سیاست هایش از هیچ گونه استقلال و آزادی عملی برخوردار نموده و صرفا در چارچوب منافع غرب و متحدان آن گام بردارد چنانکه تاکنون هیچ اقدامی برای مقابله با توسعه هسته‌ای غیر صلح آمیز رژیم صهیونیستی انجام نداده است.
4- اصلی‌ترین نکته در اجلاس اخیر پذیرش طرح تاسیس بانک سوخت هسته‌ای با محوریت دارندگان اصلی این صنعت می‌باشد این طرح که از سوی آمریکا، روسیه، فرانسه مطرح گردیده سبب می‌گردد تا مرکزهایی برای تولید سوخته هسته‌ای در کشورهای دارنده اصلی این صنعت ایجاد و در اختیار سایر کشورها قرار گیرد. این طرح که با مخالفت بسیار از کشورها مواجه گردید، و آن را اقدامی خصمانه می دانند با چند هدف صورت می‌گیرد.
اولا این طرح، سوخت هسته‌ای را به طور انحصاری در اختیار برخی کشورها قرار می‌دهد که در این صورت سایر کشورها از انجام تولید سوخت منع می‌گردند که می‌تواند به عنوان ابزاری سیاسی برای تحت فشار قراردادن کشورها برای پذیرش خواسته‌های آنها از سوی قدرت‌های بزرگ مورد بهره‌برداری قرار گیرد. بسیاری از ناظران سیاسی بر این عقیده‌اند که قدرت‌های بزرگ تلاش دارند تا با ایجاد بانک سوخت هسته‌ای و با عنایت به گرایش کشورها برای دست‌یابی به انرژی هسته‌ای، انحصار نفتی را که در دستان دارندگان ذخایر نفت می‌باشد به انحصار سوخت هسته‌ای با محوریت خود تبدیل نمایند. ثانیا تاسیس بانک سوخت هسته‌ای راهکاری خواهد بود بر دست یابی بانیان این طرح بر اورانیوم بدون حد و مرز که راه آنها را برای اجرای طرح‌های تولید نسل‌های جدید سلاح‌های هسته‌ای هموار می‌سازد در حالی که سایر کشورها حتی از داشتن چرخه سوخت هسته‌ای بوی منع می‌شوند.
ثالثا از دیگر اهداف ارائه طرح بانک سوخت هسته‌ای را می‌توان تشدید سیاست‌های خصمانه غرب و آمریکا علیه ایران، کره شمال و کشورهایی دانست که خواستار استقلال در اجرای طرح‌های مربوط به فن‌آوری هسته‌ای می‌باشند. زمانی که غرب دریافت توانایی مقابله با استقلال خواهی این کشورها را ندارد با ارائه طرح بانک سوخت هسته‌ای برای مقابله با این کشورها فعال گردیده است.
براین اساس می‌توان گفت که نشست سالیانه مجمع عمومی آژانس انرژی اتمی هرچند که فعالیتی عملی ندارد اما در نهایت بار دیگر عدم استقلال آژانس و ناتوانی آن در مقابله با زیاده خواهی‌های غرب و احقاق اعضاء را آشکار ساخت که پذیرش طرح تاسیس بانک سوخت هسته‌ای با انحصار غرب و عدم رسیدگی به پرونده رژیم صهیونیستی گواهی زنده بر این شکست می‌باشد. البته حمایت قاطع غیر متعهدها از فعالیت‌های هسته‌ای ایران شکستی دیگر را بر زیاده خواهی‌های غرب و نیز سیاست‌های جانب دارانه آژانس تحمیل نمود.