دیمونا دیگر افسانه نیست

لیلا جوادی
گروه بین‌الملل: از سال ها قبل، نه فقط همسایگان عرب که قاطبه ناظران غربى از آنچه در پژوهشگاه هاى هسته اى اسرائیل مى گذشت باخبر بودند. برنامه هاى هسته اى اسرائیل از پرهزینه ترین و در عین حال مهم ترین پروژه هاى این رژیم بود. نماد و نمونه اعلاى برنامه هاى اتمى اسرائیل مرکز دیمونا بوده است. مرکزى که در میان تأسیسات هسته اى جهان جایگاه و شهرت فراوان یافته است. از این روست که کارشناسان امنیتى، تأسیسات هسته اى اسرائیل را با نیروگاه مخوف دیمونا مى شناسند. درباره این نیروگاه سخنان و روایات بسیارى نقل شده است. هنوز پس ازگذشت چندین سال از فعالیت این مرکز دیده‌بانان هسته اى از چند وچون فعالیت آن آگاهى کافى ندارند. صهیونیست ها درهاى دیمونا وکل زرادخانه هاى خویش رابه روى مأموران و مسئولان امور هسته اى بسته نگه داشته‌اند.
آن چنان که محققان این عرصه گفته اند پایه ومبناى استراتژى هسته اى اسرائیل بر محور محرمانه بودن تدوین یافته و دقیقاً بر همین مبنا اسرائیل تاکنون حاضر به امضاى پیمان ان.پى.تى نشده است. تل آویو تاپیش از سخنان روز دوشنبه اولمرت همواره سیاست سکوت و پنهان کارى در مورد فعالیت هاى هسته اى خود پیش گرفته بود.
از هیاهویى که همزمان با اظهارات اولمرت به راه افتاد براحتى مى توان دریافت که حفظ اسرار هسته اى از خط قرمزها و اصول تغییرناپذیر رژیم صهیونیستى است و عدول کنندگان از این اصل با عقوبتى سخت روبه رو مى شوند حتى صهیونیست وفادارى چون ایهود اولمرت نیز درصورت نادیده گرفتن این پیمان نامه باید خود را آماده برخورد کند.
روز دوشنبه این واقعیت با وضوح تمام بر پیشانى جراید نشست وقتى که همه کهنه کاران سیاسى اسرائیل از لیکودى هاى دوآتشه گرفته تا جناح کارگرى هاى به اصطلاح میانه رو بر نخست وزیر تاختند و کمترین حرفشان در شماتت اولمرت این شد که تاوان این افشاگرى استعفا و خانه نشینى او است. در این تهاجم که رنگ تنبه و عبرت دهى داشت حتى رسانه ها و مطبوعات این رژیم نیزمشارکت جستند، هرچند برخورد آنها به جاى تهدید میل به تحقیر و تمسخر نخست وزیر داشت آنجا که سخنان اولمرت را «گاف بزرگ نخست وزیر» نام نهادند.
صداى راکتورها از صحراى نقب به گوش مى‌رسد
اکنون مى توانید حدس بزنید که چرا مردان قاهره از هسته اى شدن اسرائیل تشویش دارند و چرا پرچمدارى مخالفت با برنامه اتمى تل آویو در دست دولتى است که درمیان اعراب به نزدیک ترین دوستان منطقه اى اسرائیل شهرت دارد. درست است که مصرى ها در این ماجرا فکر برقرارى توازن قدرت را دارند و در میان اعراب خود را شایسته ترین کشور براى هسته اى شدن مى بینند، اما علت ناگفته ناراحتى سیاستمداران قاهره به اینجا برمى گردد که اسرائیل پایگاه هسته اى خود را درست در بیخ گوش آنها مستقر کرده است.
مرکز هسته اى اسرائیل در صحراى نقب در جنوب فلسطین اشغالى و نزدیکى مرز مصر قرار دارد.شنیدن این که در چند قدمى صحراى مرزى مصر صدها بمب هسته اى ذخیره شده است کافى است که قاهره خود را با تهدیدى افزون برهمه اعراب ومسلمانان مواجه ببیند.
به هرحال متواترین گزارش این است که درمرکزى که مصرى ها ازآن به عنوان قدرت اهریمنى همسایه ناخوانده خود یاد مى کنند یعنى دیمونا، دست کم بیش از 200 بمب هسته اى تولید شده است.به گفته کارشناسان این مقدار بمب براى ازمیان بردن کل حیات اعراب خاورمیانه کافى است و حتى با این سطح از توانایى هاى اتمى تل آویو مى تواند طرف هاى خارج از منطقه خاورمیانه رانیزدر شعاع تهدید خویش قرار دهد.
اما داستان 200 کلاهک هسته اى، از آمار کهنه اى است که سال ها پیش از اسرارخانه دیمونا درز کرده است. به باور عموم ناظران هسته اى قابلیت هاى اسرائیل بسى فراتر ازاین است بویژه آنکه پروژه هاى هسته اى این رژیم در دو بعد صنعتى و تحقیقاتى از فعال ترین برنامه هادر سطح جهانى برآوردشده است .برحسب آنچه در بولتن هاى آژانس انرژى اتمى منتشر شده سران اسرائیل بیشترین بودجه رابه برنامه هاى اتمى اختصاص داده اندوتل آویو جمع پرشمارى ازاندیشمندان اتمى را از کانون هاى تحقیقاتى و تکنولوژیکى خویش به کار گرفته است.
در طول جنگ 33 روزه لبنان، نخستین رشته ازاخبار مبنى بر استفاده اسرائیل ازفرآورده هاى مرکز دیمونا منتشر شد. خبرهایى که حاکى از آن بودکه تجهیزات جنگى آغشته به مواد مانند گلوله هاى اورانیومى به لوازم ارتش صهیونیستى افزوده شده است که البته این قضیه با سانسور شدید خبرى رسانه هاى غرب مواجه شد.تصاویر جدیدى که ماهواره هاى تحقیقاتى سازمان ایکونوس از این نیروگاه تهیه کرده اند، نشان مى دهد که «اسرائیل» براى ده ها کلاهک هسته اى، پلوتونیوم تولید کرده است.دراین میان برخى گزارش ها حاکى است اسرائیل از سال 1971 میلادى تاکنون برج هاى خنک کننده نیروگاه هاى دیمونا را تعویض نکرده است.این مسأله نشان مى دهد که حجم فعالیت این نیروگاه ها از آن سال تاکنون تغییر زیادى نکرده است. به نوشته نشریه داخلى انجمن دانشمندان علوم هسته اى آمریکا، سازمان هاى اطلاعاتى غربى در سال 1990 میلادى اعلام کردند که اسرائیل از 75 تا 130 کلاهک هسته اى در اختیار دارد. میانگین سالانه تولید پلوتونیوم در این نیروگاه ها 20 کیلوگرم است. این گزارش زمانى منتشر شدکه «اسرائیل» با هرگونه بازرسى و بازدید کارشناسان بین المللى از نیروگاه دیمونا مخالفت کرد.
دیمونا هم حاصل اراده مشترک اروپا و آمریکاست
اگر پیدایى رژیم سیاسى اسرائیل محصول توافق قدرت هاى دوسوى آتلانتیک بود، در هسته اى شدن این رژیم نیز این توافق باردیگر تکرار و تجدید شد. به این ترتیب نیروگاه هاى دیمونا در سال 1963 میلادى با همکارى فرانسه کلید خورد. سپس آمریکا با کمک مالى و کمک هاى فنى از جمله انتقال مقدارى پلوتونیوم، به ساخت این نیروگاه شتافت. برپایه اسناد منتشر شده این مرکز هسته اى از 9 ساختمان تشکیل شده که در هر یک از آنها نوع خاصى از موادى که در تولید سلاح هاى هسته اى کاربرد دارد، ساخته مى شود. پلوتونیوم، لتیوم و برلیوم که هرکدام در ساخت بمب هاى هسته اى کاربرد ویژه اى دارند، علاوه بر اینها اورانیوم غنى شده و تریتیوم نیز از مواد دیگرى است که در این نیروگاه تولید مى‌شود.
به هر حال توانمندى دیمونا در سطحى قرار دارد که نام آن در فهرست بزرگ ترین مراکز هسته اى سرى جهان ثبت است. به باور بسیارى ازمحققان امور اتمى، اسرائیل پنجمین قدرت هسته اى جهان محسوب مى شود تاحدى که این رژیم علاوه بر در اختیار داشتن بمب هاى هسته اى که قادر است آن را از طریق هواپیما پرتاب کند، کلاهک هاى هسته اى نیز در اختیار دارد که با موشک هاى اریحا شلیک مى شوند.برد این موشک 1500 کیلومتر برآورد شده است. برخى منابع غربى نیز تأکید مى کنند که اسرائیل علاوه بر این ها مقدار زیادى اورانیوم و پلوتونیوم در اختیار دارد که براى ساخت نسل تازه اى از بمب هاى هسته اى دیگر کافى است.حسب این گزارش ها، اسرائیل مى کوشد که قدرت تولید خود را در مرکز هسته اى دیمونا به سه برابر تولید کنونى اش یعنى از 28 مگاوات به 100 مگاوات برساند. ساخت نیروگاه هاى جدید هسته اى کماکان در دستور کار کابینه رژیم صهیونیستى قرار دارد.روزنامه یدیعوت آهارونوت در شماره 27 فوریه سال 2002 میلادى نوشت: ایوى ایتام وزیر امور زیربنایى اسرائیل فرمانى را به منظور ساخت نیروگاه جدیدى در صحراى نقب در جنوب فلسطین اشغالى براى اهداف غیر نظامى صادر کرده است.
مسئولان اسرائیل پیش بینى کرده اند که ساخت این نیروگاه هسته اى در 3 سال آینده (2009) آغاز شود و در سال 2020 میلادى این نیروگاه به بهره بردارى برسد. هزینه ساخت این نیروگاه دست کم نیم میلیارد دلار است.این نیروگاه پس از افتتاح نخستین نیروگاه هسته اى تولید برق در اسرائیل محسوب خواهد شد.صهیونیست ها مى گویند، علت اصلى تأخیر در ساخت این پروژه، طولانى شدن مسأله فراهم کردن فناورى هاى جدیدى است که امنیت و سلامت نیروگاه را حفظ مى کند.ایوى ایتام ازمقام هاى این رژیم مى گوید:ساخت پروژه نیروگاه هسته اى براى «اسرائیل» به مثابه پله اى دیگر براى تضمین استقلال در زمینه تولید برق محسوب مى شود. به نوشته این روزنامه، تحقیقات وزارت امور زیربنایى نشان مى دهد که فرانسه و روسیه ـ به عنوان تنها دولت هایى که نیروگاه هسته اى مى سازند ـ حق ندارند این فناورى را به اسرائیل بفروشند، زیرا این رژیم از امضاى معاهده بین المللى ممنوعیت استفاده از سلاح هاى هسته اى امتناع کرده است.فرانسوى ها بر اساس شواهد موجود توافقات پشت پرده اى را براى ساخت این نیروگاه با اسرائیلى ها انجام داده اند.
همه از یک فاجعه خبر مى‌دهند
این طرح ریزى هاى بلند مدت در حالى است که توسعه وشتاب فعالیت دیمونا موجب شده که محافل سیاسى و زیست محیطى از چهار گوشه جهان نگرانى خود را به انحاى مختلف ابراز کنند. در حال حاضر، چگونگى دفن زباله هاى نیروگاه دیمونا به صورت یک راز باقى مانده است. برخى بر این باورند که اسرائیل این زباله ها را در صحراى نقب دفن مى کند و عده اى مى گویندکه در دریاى سرخ مى ریزد اظهارنظرهاى تازه اى که ازسوى منابع بین المللى صورت گرفته نشان مى دهد انتشار تشعشعات و مواد پرتوزاى ناشى از مراحل پرشتاب فعالیت نیروگاه دیمونا مى تواند فاجعه دیگرى مانند آنچه در نیروگاه هسته اى چرنوبیل شوروى رخ داد، بیافریند.علاوه براین اسرائیل زباله ها و مواد خطرناک دیگر این نیروگاه را در مناطقى که هنوز فاش نشده است ـ احتمالاً در مناطق فلسطینى ـ دفن مى کند. روزنامه یدیعوت آهارونوت در سال 2001 میلادى با یک کارشناس مسائل هسته اى اسرائیل مصاحبه اى انجام داد. «اوزى ایپان» خود در مرکز هسته اى دیمونا به کار مشغول بوده است. اوزى ضمن بیان نکاتى هرچند کهنه در مورد تأسیسات هسته اى اسرائیل و نیروگاه دیمونا تأکید کرد که این مرکز هسته اى دیگر امن نیست.وى بر ضرورت تعطیل کردن این مرکز «پیش از آنکه فاجعه اى رخ دهد» تأکید کرد.گزارش هاى مختلف در مورد تأثیر فعالیت هاى هسته اى بر محیط زیست نشان مى دهد که نیروگاه هاى هسته اى اسرائیل در مدت 30 سال گذشته بیش از 1400 تن اورانیوم خام مصرف کرده‌اند.
حتى کارگران این نیروگاه نیز از اشعه هاى پرتوزاى این نیروگاه در امان نمانده اند. در گزارشى که کانال دوم تلویزیون اسرائیل آن را پخش کرد، آمده است که ده ها نفر از کارگران نیروگاه هسته اى دیمونا بر اثر ابتلا به سرطان مرده اند. این در حالى است که مسئولان این نیروگاه این اخبار را که ابتلا به سرطان و سپس مرگ این افراد بر اثر قرار گرفتن در معرض تشعشع رادیو اکتیو بوده است، انکار مى کنند. بنا بر این گزارش حوادث کارى زیادى در این نیروگاه رخ داده است.از جمله این اتفاقات آتش سوزى در مواد سمى بود که هیچ وسیله اى براى اطفاى حریق در اطراف آنها نصب نشده است.بر اثر این آتش سوزى تعداد زیادى از کارگران مجروح شدند که برخى از آنان جان سپردند.برخى مطبوعات اسرائیل این گمانه را مطرح ساخته اند که بسیارى از این آتش سوزى ها عمدى بوده و در جهت آلوده کردن کارگران دیمونا و در نهایت جلوگیرى از افشاى اسرار هسته اى اسرائیل به خارج از دیمونا انجام مى شود. عمر مفید این نیروگاه در زمان تأسیس 30 سال برآورد شد، اما براساس گزارش هاى مختلف، نزدیک به چهار دهه از زمان ساخت رآکتورهاى هسته اى دیمونا مى گذرد.از آن مدت اکنون نزدیک به ده سال دیگر نیز گذشته و تاکنون هیچ اقدامى براى بستن این نیروگاه صورت نگرفته است.نیروگاه هاى هسته اى اصولاً پس از پایان دوره کارایى خود به مثابه یک بمب اتم عمل مى کنند، زیرا ماده نیوترونیومى (کنترل این ماده بسیار مشکل است) که این نیروگاه ها تولید مى کند، موجب سست شدن سیمان و آهن مى شود.اگر چنین وضعیتى رخ دهد تشعشع مواد داخل رآکتورها به خارج نفوذ مى‌کند.
جهان این گونه بر زرادخانه اسرائیل چشم بست
به باور کارشناسان اسرائیل تنها باحمایت آمریکا به توان هسته اى دست نیافت که تحت چتر آمریکا توانست مسیر پرشتاب هسته اى شدن را آن هم در ناامن ترین منطقه طى کند. از نگاه این عده پس از وتوى قطعنامه هاى مربوط به فلسطین ،بیشترین لطف آمریکایى ها در عرصه هسته اى شامل حال تل آویو شده است، زیراواشنگتن با هژمونى نظامى خود توانست صداى مخالفت همسایگان عرب اسرائیل راخاموش کند ودرهمان حال بزرگ ترین مرجع هسته اى جهان یعنى سازمان آژانس اتمى را به پذیرش بدترین فرم تبعیض هسته اى وادار کند.با این امتیاز وبه اصطلاح حق ویژه بود که دارنده پنهانى ترین قدرت هسته اى از هرگونه نظارت وپاسخگویى مستثنى ماند وکاربه جایى رسیدکه حتى تل آویو درمقام مدعى العموم مجازات هسته اى کشورهایى چون ایران ظاهر شد.
افنیر کوهین یکى از نویسندگان اسرائیلى است که داستان این توافق نانوشته جهانى آزاد گذاشتن برنامه هسته اى اسرائیل را فاش مى کند. او که اکنون در تبعیدگاه اختیارى خود در آمریکا به سر مى برد در کتابش با عنوان «اسرائیل و بمب هسته اى» مى نویسد: اسرائیل و آمریکا توافق کرده اند واشنگتن دربرابر فعالیت هاى هسته اى این دولت سکوت اختیار کند و تل آویو آن را به صورت کاملاً سرى ادامه دهد.
پس از به جریان افتادن برنامه هسته اى ایران دولت هاى عربى منطقه و برخى محافل جهانى تحرک سیاسى تازه اى رابه امید شکستن حصار اسرار زرادخانه اتمى اسرائل آغاز کردند اما تلاش آنها به همان دیوار بلند مخالفتى برخورد کردکه قطعنامه محکومیت کشتار فلسطینیان. حتى شخص دبیر کل آژانس انرژى اتمى، محمد البرادعى در اقدامى پر سروصدا راهى تل آویو شد با این وعده که اسرائیل را در جرگه ان.پى.تى وارد کند یا آن که در بسته دیمونا و چندین مرکز هسته اى این رژیم را به روى بازرسان اتمى بگشاید، اما همانطور که پیش بینى مى شد البرادعى با دست خالى به وین برگشت. شکست سفر دیده بانان هسته اى به تل آویو که همگى در گرماگرم تلاش آمریکایى ها بر ضد برنامه هسته اى ایران انجام گرفت پیامى پرمعنا از این واقعیت بود که شالوده مناسبات عصر اتم با تبعیض سرشته شده است.