وقتى نیویورک به زیر آب مى‌رود

جایگاه تحولات زیست محیطى از آغازین سالهاى دهه نود در امنیت و روابط بین الملل روز به روز افزایش پیدا کرد و اکنون مى رود تا مناسبات داخلى دولتها را هم تحت تاثیر قرار دهد. چند روز پیش دولت انگلیس با انتشار گزارشى هشدار داد در صورتى که براى مقابله با فرایند گرم شدن زمین اقدامى صورت نگیرد زمین با فاجعه اقتصادى در ابعاد جنگهاى جهانى و «رکود بزرگ» دهه سوم قرن بیستم روبرو خواهد شد. این گزارش که در آستانه انتخابات میان دوره اى کنگره آمریکا منتشر شد احتمالا بر رقابت دموکراتهایى که از امضاى پروتکل کیوتو حمایت مى کنند با جمهورى خواهان تاثیر خواهد گذاشت. گزارش جدیدى که نیکلاس استرن اقتصاددان سابق بانک جهانى اخیرا منتشر کرده است نشان مى دهد تغییر اوضاع اقلیمى 5 تا 20درصد تولید ناخالص ملى کشورها را نابود مى کند. بر اساس این گزارش چنانچه هیچ اقدامى نشود بالا آمدن سطح آب دریاها، وقوع سیل هاى سهمگین تر و خشکسالى هاى شدیدتر مى تواند 200میلیون نفر را تا اواسط قرن کنونى آواره کند.
استرن اقتصاددان برجسته دولت انگلیس مى گوید باید یک درصد تولید ناخالص ملى جهان هر سال صرف کاهش انتشار گازهاى گلخانه اى شود. طبق آمار ارایه شده در این گزارش با روند کنونى میانگین دماى زمین طى 50سال آینده 2 تا 3 درجه سانتیگراد افزایش خواهد یافت و اگر میزان انتشار این گازها افزایش یابد دماى زمین نیز بازهم بالاتر خواهد رفت. ذوب یخچالهاى طبیعى، بالا آمدن سطح آب دریاها، کاهش تولید محصولات کشاورزى، کمبود آب آشامیدنى، افزایش مرگ و میر ناشى از سوء تغذیه و گرمازدگى، شیوع گسترده تر مالاریا و تب دانگ از آثار گرم شدن زمین خواهد بود.
این گزارش همچنین نشان مى دهد بسیارى از شهرهاى بزرگ جهان از جمله نیویورک، میامى، لندن، شانگهاى، بمبئى، بوئنوس آیرس و سنت پطرزبورگ در معرض خطر وقوع سیل قرار خواهند گرفت. تاکنون بزرگترین کشورهاى تولیدکننده گازهاى گلخانه اى نسبت به گزارش استرن واکنشى نشان نداده اند. دولت انگلیس با استقبال از توصیه هاى «ال گور» معاون رییس جمهور سابق آمریکا در مورد تغییر اوضاع اقلیمى نارضایتى روزافزون خود را از سیاستهاى زیست محیطى آمریکا به روشنى نشان داده است. شاید انگلیسى ها به همین دلیل مقطع فعلى را براى انتشار گزارش انتخاب کرده اند. ال گور از زمان شکست در انتخابات ریاست جمهورى آمریکا در سال 2000به عنوان یک سخنگوى قدرتمند محیط زیست به فعالیت پرداخته است. تونى بلر خواستار اقدام قاطع و مشخص براى کاهش انتشار گاز کربن و جلوگیرى از افزایش بیشتر دماى هوا شده است.
آمریکا تاکنون بزرگترین تولیدکننده دى اکسیدکربن و سایر گازهاى عامل گرم شدن زمین شناخته شده است و با اعلام اینکه پیمان بین المللى کیوتو به اقتصاد این کشور لطمه مى زند تاکنون به این پیمان نپیوسته است. توافقنامه کیوتو که در سال 1997امضاء شد در سال 2012به پایان مى رسد. طرفداران محیط زیست از گزارش استرن به عنوان یک بیدارباش ضرورى استقبال کرده اند و معتقدند تعهد الزام آورترى باید جایگزین پیمان کیوتو شود. بلر که مهمترین متحد جورج بوش در جنگ عراق بود سیاستهاى بوش را در قبال تغییر اوضاع اقلیمى غیرقابل قبول مى داند. از نظر استرن همکارى آمریکا در مبارزه با گرم شدن زمین ضرورى است. این گزارش همچنین بیانگر آن است که صرف نظر از اقدامات انگلیس، آمریکا و ژاپن مبارزه با گرم شدن زمین بدون همکارى کشورهاى بزرگى مانند چین و هند که به سرعت در حال صنعتى شدن هستند موفق نخواهد شد. فعالیتهاى انسانى طى دهه هاى آینده مى تواند در فعالیتهاى اجتماعى و اقتصادى طى این قرن یا قرن آینده اختلال جدى ایجاد کند که ابعاد آن مشابه جنگهاى بزرگ و رکود اقتصادى در نیمه اول قرن بیستم خواهد بود.
این گزارش با استفاده از نتایج الگوهاى اقتصادى رسمى برآورد کرده است چنانچه چاره اى اندیشیده نشود هزینه ها و خطرهاى ناشى از تغییر اوضاع اقلیمى معادل نابودى 5 درصد تولید ناخالص ملى سالانه جهان خواهد بود و این خسارات همچنان تداوم خواهد داشت. چنانچه خطرها و آثار بیشترى از گرم شدن زمین را نیز محاسبه کنیم میزان خسارت به دستکم 2 درصد تولید ناخالص ملى مى رسد. استرن با بیان اینکه فواید اقدام قوى و زودهنگام بر هزینه هاى آن مى چربد معتقد است رشد اقتصادى و حفظ محیط زیست در کنار هم امکان پذیر است.
وى مى افزاید: جهان باید با انجام اقداماتى شامل وضع مالیات، تعیین مقرراتى براى انتشار گازهاى گلخانه اى و تجارت کربن به سوى اقتصاد جهانى کم کربن حرکت کند. در دنیایى که سوختهاى فسیلى 80درصد منابع انرژى را تامین مى کند وى جلوگیرى از نابودى جنگلها، تشویق هرچه بیشتر ابداع فناورى با هدف تامین حمل و نقل گرما و انرژى سالم و پاک، طرحهایى براى کاهش شدید در بخش حمل ونقل و تهیه راههایى براى مهار و ذخیره گازهاى گلخانه اى را توصیه کرده است. دولت انگلیس مالیاتهاى جدید «سبز» را براى پروازهاى ارزان قیمت و خودروهاى آلاینده در نظر گرفته است. این قانونى تصویب کرده است که هدف کاهش 60درصدى انتشار دى اکسید کربن تا 2050نسبت به 1990را دنبال مى کند. براساس پیمان 1997کیوتو 25کشور صنعتى متعهد شده اند تا سال 2012میزان انتشار گازهاى گلخانه اى را به 5 درصد کمتر از میزان این گازها در سال 1990برسانند. در دهه 1990میزان انتشار این گازها در رکود اقتصادى این کشورها کاهش یافت و طى دوره چهار ساله اخیر 1/4 درصد افزایش یافته است.
استرن قرار است گزارش خود را هفته جارى در کنفرانس سالیانه تغییر اوضاع اقلیمى سازمان ملل در نایروبى ارایه کند. امتناع آمریکا از پیوستن به پیمان کیوتو این پیمان را بى اثر کرده است. تونى بلر گفت موافقتنامه جدید که باید سریعتر از پیمان کیوتو اجرا شود نمى تواند دچار همان سرنوشت شود. این درحالى است که استرالیا روز سه شنبه انگشت اتهام را به سوى چین و هند نشانه رفت. جان هوارد نخست وزیر استرالیا فشار جدید براى امضاى پیمان کیوتو را رد کرد. وى گفت علت نپیوستن ما این است که این پیمان بطور جامع تمام کشورهاى مهم آلاینده را در بر نمى گیرد و تعهداتى را که بر استرالیا اعمال مى شود بر چین و هند اعمال نمى کند. استرالیا و آمریکا تنها کشورهایى هستند که تاکنون به پیمان کیوتو نپیوسته اند. تاکنون واکنشى از طرف مقامهاى بلندپایه واشنگتن، درمورد گزارش ابراز نشده است. در صورت راى دوباره به جمهورى خواهان در انتخابات روز سه شنبه این سوال مطرح خواهد شد که آیا آمریکایى ها مى خواهند نیویورک را زیر آب ببینند.