خاورمیانه جدید

عزیز شاه‌محمدی
در خاورمیانه جنگ مهمی در جریان است. این جنگ وسعت زیادی ندارد و بین نیروهای در جنگ نیز تناسبی وجود ندارد. یک طرف جنگ رژیم صهیونیستی اسرائیل است که ادعا می‌شد به لحاظ نظامی از جمع ارتش‌های کشورهای عربی قوی‌تر است. به لحاظ سیاسی و اقتصادی و تجهیزات نیز اسرائیل همواره از کمک‌های بی‌دریغ آمریکا برخوردار است. چنانکه اغراق نیست اگر گفته شود زرادخانه آمریکا در کلیه عرصه‌ها در خدمت اسرائیل است. طرف دیگر جنگ یک گروه چریکی کوچک اما مصمم است که عزم خود را برای مقابله با دشمن متجاوز جزم کرده است. در هفته سوم جنگ به جهت حجم نیروهای به کار گرفته شده، از سوی اسرائیل در مقابل توان رزمی حزب‌الله، بی‌تردید از لحاظ نظامی اسرائیل شکست خورده است. حزب‌الله برای اولین‌بار در تاریخ خاورمیانه، رژیم اسرائیل را از منابع احتمالی اقدام نظامی تجاوزکارانه بر ضد لبنان محروم کرده است.
حزب‌الله به قوت خود باقی است. توان نظامی و موشکی خود را در دست دارد و ملت لبنان را پشتیبان خود می‌بیند. در این مدت حزب‌الله نه تنها موقعیت خود را از دست نداده، بلکه افق‌های جدیدی از محبوبیت و مقبولیت را تجریه می‌کند.
دولت و ملت گرچه متحمل خسارات مالی و جانی جبران ناپذیری شدند اما فتنه عظیم تجاوز اسرائیل و آمریکا را سربلند پشت‌سر گذاشتند. گرچه جنگ در لبنان همچنان ادامه دارد اما نتایج آن به گونه‌ای رقم خورده است که بعید است، اسرائیل در آینده حاضر شود چنین بی‌مهابا به لنبان و یا هرجای دیگری حمله کند.
در اسرائیل، ارتش بی‌اعتبار شده است و بی‌شک در استراتژی و تاکتیک شاهد تغییرات سیاسی خواهد بود و به تبع آن تفکر سیاسی در اسرائیل نیز دستخوش دگرگونی خواهد شد. در صحنه عربی خاورمیانه، سنگین وزن‌های جهان عرب، که مدتهاست نقشی در رهبری جهان عرب ندارند، حضیض بیشتری را تجربه می‌کنند.
اما مهم‌ترین و عمیق‌ترین تأثیر جنگ لبنان آن است که پس از حمله آمریکا به عراق، بار دیگر ثابت شد که تأثیر در تحولات خاورمیانه، هرگز با قدرت آتش و با سخت‌افزار میسر نیست و به نوشته گاردین به گلوله بستن مردم برای دمکراسی فکر خوبی نیست.
خاورمیانه جدیدی شکل خواهد گرفت. بی‌شک، اما خاورمیانه جدید در حالی شکل می‌گیرد که اعتبار آمریکا و کشورهای بزرگ عربی به عنوان کشورهای مسئول و بی‌طرف خدشه‌دار شده است. اسرائیل به لحاظ سیاسی و نظامی شخم خورده است و ایده‌های جدید و بومی منطقه‌ای خواهان بیشتری یافته است.
خاورمیانه بزرگ آمریکایی چیزی جز جنگ، هرج‌ومرج و کشتار به ارمغان نیاورد. خاورمیانه جدیدی هم که خانمرایس وزیر امور خارجه آمرکا از آن یاد می کند، نوعی پیروزی رؤیایی است. جنگ لبنان کمی تا قسمتی عنان تحولات خاورمیانه را به دست اهالی خاورمیانه داده است. این روند در سال‌های آینده تحولات مهمی را رقم خواهد زد.