تجربه‌ای گرانقدر برای دولت جدید

حسین رهنورد
ده ماه پس از تحویل هواپیمای تشریفاتی جدید دولت فرانسه، اخبار رسیده حاکی از آن این که بالاخره این هواپیما در معرض استفاده قرار گرفته است و البته اگر غیر از این بود- که 10 ماه بود!- جای سوال داشت. داستان عدم استفاده و استفاده از این هواپیما نمونه کوچکی است از نحوه تصمیم گیری، مدیریت و اجرا در روزگار فعلی و بررسی آن می تواند بازگو کننده شرایط و همچنین تجربه‌ای برای آینده باشد.
زمانی که در آذر ماه سال گذشته این هواپیما تحویل دولت ایران شد، کمتر از 4 ماه از عمر دولت فعلی می گذشت ولی تمایل زیادی برای مقایسه دولت فعلی و دولت قبلی وجود داشت؛ ناگفته پیداست که در چنان شرایطی هنوز دولت کار ویژه‌ای را به نتیجه نرسانده بود که آن را معیار مقایسه قرار دهد و همین بهترین دلیل برای آن بود که چنین مقایسه‌ای بیشتر به دلیل تخریب دولت خاتمی صورت می‌‌گرفت. ضمن اینکه اظهارنظرهای دولتمردان درباره نحوه مدیریت در 16 سال قبل بیشتر به این موضوع دامن می زد. از طرف دیگر پخش فیلمی از دیدار احمدی نژاد با آیت ا... جوادی آملی باعث انتقاداتی شدید به دولت جدید شده بود که حتی با تکذیب فیلم و فیلمبرداری هم چیزی از این انتقادات کم نشد. در چنین شرایطی هواپیمای تشریفاتی جدید موضوعی بود که می توانست مورد استفاده بهینه تبلیغاتی قرار گیرد.
در پوشش خبری تحویل این هواپیما سعی شد به چند نکته تاکید فراوان شود:ا ول آنکه دولت خاتمی یک هواپیمای تشریفاتی با تشریفات بیش از حد و مسرفانه خریداری کرده که با توجه به وضع اقتصادی نامطلوب مردم، این کار ناشایست و غیر متعهدانه است. دوم آنکه دولت خاتمی نتوانسته این هواپیما را در موقع مقرر از دولت فرانسه تحویل بگیرد و این هنر دولت جدید است که چنین کرده و آخر اینکه دولت جدید به لحاظ ساده زیستی هرگز از این هواپیما استفاده نمی‌کند. غلامحسین الهام در زمان تحویل این هواپیما هنوز سخنگوی دولت نشده بود و به عنوان رئیس دفتر رئیس جمهور در مراسم تحویل این هواپیما شرکت کرد به اطلاع مردم رساند که "من نمی دانم با توجه به تجهیزات به کار رفته و مبلغ صرف شده برای تشریفات این هواپیما، آیا آقای احمدی نژاد از این هواپیما استفاده خواهند کرد یا نه و این برای من جای سوال دارد."
طی این ده ماه دو بار هواپیمای مقامات نظام دچار نقص فنی شد (هواپیمای حامل حداد عادل در سفر به ترکیه و هواپیمای حامل هاشمی رفسنجانی )و همین موضوع، ضرورت استفاده از این هواپیما را بیشتر کرد تا اینکه نزدیک 20 روز قبل علاءالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس از این هواپیما بازدید کرد و صراحتاً از ضرورت استفاده از آن سخن گفت و حتی اعلام کرد که تجهیزات و تشریفات به کار رفته در آن بسیار کمتر از هواپیماهایی است که بازمانده رژیم گذشته است و هم اکنون توسط مقامات استفاده می شود!
حال الحمدلله خبر رسیده که بدون سروصدا استفاده از این هواپیما شروع شده و با توجه به سخنان بروجردی و این خبر می‌توان توضیحات زیر را – که البته توضیح واضحات است- یک بار دیگر داد تا مانع از تکرار چنین داستان‌ها شد:
1-خرید این هواپیما توسط دولت خاتمی در شرایطی صورت گرفت که ایران در تحریم قرار دارد. این تحریم به گفته بسیاری از صاحبنظران علت سقوط های پی در پی هواپیماها در ایران است، باعث شده طی سال های گذشته از هواپیماهای بی کیفیت روسیه و اکراین استفاده شود که ظاهراً چاره ای جز این نیست. حتی اعلام شده که چهار هواپیمای خریداری شده در دولت احمدی نژاد هم روسی است. طی سال های گذشته سقوط هواپیماها باعث جان باختن بسیاری از هموطنان از جمله وزیر راه و ترابری دولت خاتمی (مرحوم دادمان)، تعدادی از نمایندگان مجلس، تعدادی از فرماندهان سپاه از جمله مرحوم احمد کاظمی، خبرنگاران پرسنل ارتش (سقوط 130-C در 15 آذر 84) و... شده است. با چنین وضعی آیا نباید از این اقدام دولت قدردانی کرد؟ضمن اینکه تحویل دیرتر از موعد این هواپیما هم به دلیل تحریم و موانع ایجاد شده از طرف آمریکا بوده و پس از حل آن هواپیما تحویل شده که این موضوع کمتر به دولت احمدی نژاد مربوط بوده است.
2-در این مدت هیچ دولتمردی (از جمله وزیر راه و ترابری) هیچ اشاره ای به این نکرد که تشریفات این هواپیمای جدید بیشتر از هواپیماهای مورد استفاده نیست و مزیتش داشتن سالن کنفرانس و امکانات اینترنتی است و چرا باید به خاطر یک استفاده تبلیغاتی ناصحیح، این هواپیما خاک بخورد و مبلغ زیادی هزینه نگهداری آن شود؟!
3-طی این مدت شایعات بی پایه‌ای درباره اجاره دادن این هواپیما به مقامات کشورهای دیگر شده بود. راستی چرا دولتی که نمی خواست از این هواپیما استفاده کند، این کار را هم نکرد تا صحت ادعایش مشخص شود؟
با این حال استفاده از این هواپیما را باید به فال نیک گرفت و رهایی از گرفتاری خود ساخته‌ای که مانع از استفاده از این هواپیما می شد را میتوان مقدمه ای بر پرهیز از کارهایی از این دست دانست.