در روزهای گذشته بخش اعظم مطالب سایتهای خبر ی و روزنامههای سراسری به نقد عملکرد دولت گذشت و در این میان اظهارات نمایندگان جای ویژه داشت.
نقد عملکرد دولت، موضوعی بود که مورد علاقه خود نمایندگان هم بود. چرا که آنها برای بحث در این زمینه گفتنی زیاد داشتند و موضوع مصاحبه را بلافاصله میپذیرفتند. هر یک از نمانیدگان مجلس در هفته گذشته کوشیدند عملکرد دولت را از زاویهای ارزیابی کنند. به عنوان مثال برخی در نقد سیاستهای دولت، بدون وارد شدن به مصادیق، تنها به صورت کلی از دولت تعریف و تمجید کرده یا آن را مورد انتقاد قرار دادند. در مقابل طیفی هم بودند که کوشیدند به صورت تخصصی دولت را ارزیابی و نقاط قوت و ضعف آن را بیان کنند. جالب این جاست که در برخی اظهارنظرها گاه همان مواردی که به عنوان نقطه قوت کار دولت بر شمرده میشد در تحلیلی دیگر به عنوان نقطه ضعف قلمداد میشد؛ چنان که در بررسی سفرهای استانی برخی آن را ویژگی ممتاز دولت نهم دانستند و در مقابل برخی نیز آن را نامناسب و تبلیغاتی عنوان کردند.
همچنین میزان نقدپذیری دولت از دیگر مواردی بود که مورد اختلاف صاحب نظران قرار داشت؛ آنگونه که برخی با استناد به نامه اخیر غلامحسین الهام و پدید آمدن برخی محدودیتها برای اصحاب قلم، تعامل دولت با رسانهای ارتباط جمعی را مطلوب ارزیابی نکردند، ولی در مقابل برخی بر این نکته میکردند که هیچ دولتی تا به حال با این حجم از نقد روبهرو نبوده و میزان نقدپذیری دولتمردان قابل ستایش است.
بررسی عملکرد در حوزه سیاست خارجی هم از دیگر موضوعات مورد مناقشه بود. چرا که برخی از صاحبنظران مواضع یک سال گذشته دستگاه سیاست خارجی در عرصه دیپلماسی را تامین کننده عزت و شرف ایران دانسته و ادامه آن را خواستار بودند. در مقابل، طیفی دیگر از نمایندگان ضمن انتقاد از ادبیات پرخاشجویانه در عرصه دیپلماسی و از دست رفتن فرصتهای مناسب برای برقراری روابط منطقی با کشورهای مطرح جهانی را از نقاط ضعف سیاست خارجی دولت احمدینژاد عنوان میکردند.
همزمان با اینگونه تحلیلها بازار نقد اقتصادی دولت بسیار داغ بود. دولت احمدینژاد با شعارهای اقتصادی و با جمله آوردن پول نفت سر سفرههای مردم و بهبود وضع معیشتی مردم بر سر کار آمد. پس طبیعی بود بیشترین اظهارنظرها در حوزه اقتصادی صورت گرفته و دستاوردهای اقتصادی دولت در بوته نقد قرار میگیرد. جالب اینجا که در این عرصه میشد بیشترین همزبانی را میان نمایندگان مجلس مشاهده کرد. چرا که بیشتر اظهارنظرکنندگان به آن نقد داشته و توصیههایی برای ادامه کار دولت ارائه میدادند. گرچه بودند نمایندگانی که عملکرد اقتصادی دولت را قابل تحسین میدانستند، با این حال در میان منتقدان اقتصادی دولت میشد بیشترین مشابهتها را یافت. همچنان که در این جمع هم اصلاح طلبان حضور داشتند و هم محافظهکاران و انتقاد از روش اقتصادی دولت محدود به جریان خاصی نبود.
وضعیت به گونهای بود که موسی قربانی، عضو برجسته هیات رئیسه مجلس و از مدافعان دولت احمدینژاد، در گفتوگو با کارگزاران به صراحت اذعان کرد که برخی از وزیران دولت احمدینژاد در حد و اندازههای دولت نیستند و نمیتوانند خود را همگام با مجموعه دولت پیش برند.
کارهای متفاوت
هفته گذشته در حالی عملکرد دولت مورد ارزیابی نمایندگان مجلس قرار گرفت که اکثر وزیران نیز با برگزاری کنفرانس خبری کارنامه عملکرد یک ساله خود را ارائه کردند و برخی نیز با حضور در پارلمان به صورت رودررو با مجلس نشینان به تبادلنظر پرداختند. همزمان معاون پارلمانی رئیس جمهوری که نحوه فعالیت وی حرف و حدیثهای بسیاری را موجب شده بود حضور پررنگتری از خود در مجلس نشان داد تا رابطه مجلس و دولت در هفته دولت، گرمتر از گذشته شود. این در حالی که برخی از نمایندگان برخلاف همکارانشان ترجیح دادند از اظهار نظر خودداری کرده و به احترام هفته دولت، نقد را به زمانی دیگر موکول کنند.
در میان اظهارنظرهای صورت گرفت احمد بزرگیان نماینده سبزوار در گفتوگو با کارگزاران، عملکرد دولت را قابل قبول ارزیابی کرده و اظهار میدارد: دولت در طول این یک سال توانمندی خوبی از خود نشان داده است. وی با مثبت ارزیابی کردن سفرهای استانی هیات دولت میگوید: سفرهای استانی و تشکیل هیات دولت در مراکز استانها در جهت تحقق اهداف بودجه، ایجاد شور و نشاط در میان مردم و تحرک مدیران استانها و بالاتر بودن توان اجرای آنها تاثیر بسیاری دارد. وی برخلاف برخی دیگر از نمایندگان مجلس معتقد است که وزیران طی یک سال گذشته پاسخگویی خوبی به مجلس داشتهاند. این در حالی است که عدم پاسخگویی خوبی به مجلس داشتهاند. این در حالی است که عدم پاسخگویی وزیران از دید تعدادی از نمایندگان نقطه ضعف دولت عنوان میشود. با این وجود بزرگیان اظهار میدارد: پاسخگو بودن وزرا به مجلس نشان از یک ارتباط منطقی دولت و مجلس است. وی با بیان اینکه در سال 85 برای نخستین بار تمام آئیننامههای بودجه سال 85 تهیه شده است این اقدام دولت را ارزشمند دانست و تصریح میکند: در ارتباط با امضای موافقتنامههای با سازمان مدیریت برنامهریزی میتوان به جرات گفت که در همان چهار ماه اول نزدیک به صددرصد موافقتنامهها امضا شد که همین مسئله زمینه را برای انجام کار تخصصی فراهم کرد. از سوی دیگر، یکی از نمایندگان تهران در مجلس شورای اسلامی در ارزیابی از خود عملکرد سیاست خارجی اظهار میدارد: مجموعا در سال گذشته در این بخش گامهایی رو به جلو توسط دولت برداشته شد و دولت به نوعی بازگشت به اول انقلاب داشته و از حقوق ملت با اقتدار در صحنههای بینالمللی حمایت کرده است. پرویز سروری، با بیان اینکه دولت تحرک دیپلماسی خوبی در عرصه سیاست خارجی داشته است، اضافه میکند: اگر چه نمیتوان به طور مطلق گفت که در سیاست خارجی، روند مثبتتری را نسبت به گذشته داشتهایم، اما میتوان گفت در این بخش از حالت فرسودگی و منجمد شدن به ویژه در برنامه هستهای، خارج شدهایم. دبیر مجمع نمایندگان استان تهران با وجود حمایت از دیپلماسی دولت احمدینژاد، ارتباط دولت با نخبگان را دارای ضعف دانسته و با اشاره به شعار مهرورزی دولت، خاطرنشان میکند: این اشکال در بحث مهرورزی وجود دارد که دولت تلاش زیادی برای مهرورزی با بدنه اجتماعی میکند، اما در سطح نخبگان فاصله دولت و نخبگان نه تنها کمتر نشده بلکه بیشتر نیز شده است. به گفته وی، دولت حتما باید برای این بخش فکری کرده و این واگرایی را تبدیل به هم گرایی کند، چرا که مهرورزی باید همه جانبه باشد. گفته سروری، اگر ارتباط دولت و ملت با حمایت نخبگان باشد، این ارتباط تاثیرگذار، درازمدت و پایدار خواهد شد، اما اگر ارتباط دولت و نخبگان واگرا شود این خطر وجود دارد که ارتباط دولت با ملت ناپایدار و کوتاه مدت شود و به جای اینکه یک ارتباط عمقی باشد به ارتباطی سطحی و عاطفی تبدیل شود.
عضو کمیسیون فرهنگی مجلس با تاکید بر لزوم مشورت جویی دولت از همه آحاد ملت خصوصا نخبگان به عملکرد دولت در بخش فرهنگ اشاره کرد و با بیان اینکه در این بخش کاستیهای جدیای داشتیم، میگوید:با وجود سرمایههای گرانقدری که به بخش فرهنگ تزریق شده و این توقع را ایجاد کرد که گامهای جدیتر در عرصه فرهنگ بداریم، اما متناسب با توقعاتی که از بخش فرهنگ و از مسئولان فرهنگی که اکثرا از فرهیختگان هستند، داشتیم احساس میشود که حرکت فرهنگ بسیار کند بوده است. وی با بیان اینکه طی یک سال گذشته رویکرد تحول آفرینی را در عرصه فرهنگی شاهد نبودیم، در عین حال افزود: اقدامات مثبتی را در جهت جلوگیری از موج تخریبی که بعضا در سیاستهای گذشته وجود داشت، شاهد بودیم که مثبت تلقی میشود. به اعتقاد وی، اگر این روند با اقدامات مثبت فرهنگی و حرکتهای ایجابی فرهنگی تلفیق شود شاید در سالهای آینده شاهد حرکتهای بهتری در این بخش باشیم. این در حالی است که سطح انتظارات با اقدامات هنوز فاصله زیادی دارد. سروری با اشاره به بخش اقتصاد، اظهار میدارد: اقدامات در این عرصه به گونهای بوده که نمیتوان یک تحلیل واحد ارائه کرد، چرا که دولت در برخی بخشها فعالانه برخورد کرده اما در برخی بخشها نتوانسته سیاست روشنی را اتخاذ کند. وی با بیان اینکه دولت از برنامه بودجه 85 فاصله گرفته است، به تبصره 13 و احساس نگرانی نسبت به عدم آمادگی دولت در جهت اجرای این تبصره اشاره و خاطرنشان میکند: اجرای این تبصره میتواند تحولات زیربناییای را در بخش اقتصاد ایجاد کند و پیامآور امید و شادابی در سالهای آینده برای این بخش باشد ولی متاسفانه شاهدیم که در حال رجعت به سابق هستیم و دولت امید به آینده را مطرح میکند. وی همچنین با اشاره به شعار مبارزه با مفاسد و رانتجویی و ویژهخواری توسط دولت، صرف دادن این شعار را مثبت دانست و با تاکید بر اینکه در این زمینه نیازمند اقدامات جدی هستیم، به شعار سادهزیستی دولت اشاره کرد و میافزاید: دولت در زمینه نهادینه کردن سادهزیستی هنوز اقدام جدی انجام نداده است.
به اعتقاد این نماینده مجلس، در سال گذشته بحث نظارت درمان و تعرفهها و بیمارستانها، نظارت نسبتا خوب بود هر چند که کامل نبود. اما با این حساب در برخی زمینهها واقعا از برنامه توسعه فاصله گرفتیم و دقیقا اتفاقاتی که رخ داد، متاسفانه برخلاف قوانین برنامه توسعه و قوانین مصرح مجلس بود و متاسفانه آثار منفی آن به مردم سرایت کرد. از سوی دیگر، یک عضو فراکسیون اصولگرایان مجلس عملکرد دولت در بخش فرهنگی را موفق ندانست و با اشاره به فعالیت دولت نهم در بخش فرهنگی، اظهار میدارد: دولت نهم در عرصه فرهنگ موفقیتی نداشته یعنی دولت نشان داده که در این عرصه برنامه ندارد و کاملا بدون استراتژی و برنامههای بلندمدت و کوتاه مدت با موضوعات فرهنگی و هنری برخورد میکند.
سعید ابوطالب بیبرنامهبودن دولت در عرصه فرهنگ را شامل دستگاههای مختلف فرهنگی اعم از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی دانست و ادامه میدهد: اگر دولت نتواند این مشکل را حل کرده و جبران مافات کند خیل عظیمی از کسانی که به خاطر شعارهای رئیس جمهوری طرفدار او بودند، ممکن است از دولت نهم ناامید شوند. این عضو کمیسیون فرهنگی در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه دولت فاقد طرح و نقشه مهندسی فرهنگی است در خصوص میزان تحقق شعار مهرورزی دولت گفت: اگر مهرورزی را در سفرهای استانی و نوع ادبیات و گفتمان آقای احمدینژاد تعریف کنیم، مهرورزی محقق شده، اما معتقدیم که شاخصهایی برای بررسی میزان تحقق مهرورزی محقق شده، اما معتقدم که شاخصهایی برای بررسی میزان تحقق مهرورزی نداریم. وی میافزاید: از آنها که این شعار را دادهاند باید پرسید که منظورتان از این شعار چیست، آن گاه آن را تحلیل کرد. البته باید گفت که صحبتهای آقای الهام و برخوردشان با مطبوعات و منتقدان، قطعا واجد شعار مهرورزی نیست.
دفاع از نوعی دیگر
این فقه اصولگرایان نیستند که از عملکرد دولت دفاع میکنند. همانطور که در بین محافظهکاران چهرههایی هستند که انتقادهایی به دولت دارند در میان اصلاحطلبان مجلس هم افرادی پیدا میشوند که اقدامهای صورت گرفته توسط دولت را مثبت میدانند؛ غلامحسین مظفری معتقد است: تمام کسانی که علاقهمند به توسعه، آبادانی و پیشرفت کشور هستند، به شعارهای مطرح شده از سوی دولت اعتقاد داشته و تحقق آنها را آرمان خود میدانند.
نماینده نیشابور در مجلس مباحث مدیریتی و فراجناحی بودن دولت را نیز مثبت تلقی کرد و گفت: استفاده از افراد توانمند در دولت مغایر با فراجناحی بودن نیست و دولت میتواند در بررسی عملکرد وزرا و مسئولان اجرایی اشخاص توانمند را مد نظر گیرد.
این عضو کمیته اقتصادی کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در عین حال گزارش عملکرد اقتصادی دولت را به نقد کشید و گفت: گزارش اقتصادی دولت یک طرفه و غیر کارشناسانه بود و با توجه به فرصت آمده باید در جهت جلب اعتماد عمومی با نقد و بررسی بیان میشد. وی در گفتوگو با ایسنا اعلام کاهش 15 در صدی تورم 10 درصد را غیرواقعی و گرانیهای اخیر را دلیلی بر این مدعا عنوان کرد و گفت: مردم قطعا از بیان اینگونه مسائل عصبانی میشوند، لذا بهتر است که در جهت نشان دادن اقدامات صورت گرفته، مباحث اقتصادی را اقتصادی نگریست چرا که عملی غیر از این برای کشور هزینهساز خواهد بود.
مظفری عملکرد دولت در مباحث اشتغال را مثبت و در عین حال کار انجام شده در این خصوص را کند دانست و گفت: تصمیماتی همانند مهر امام رضا (ع) از جمله مواردی بود که دولت قصد داشت تا با شتاب فزاینده به پیش برد، اما مجلس انتظار کار کارشناسی بیشتر داشت، لذا نباید احساس شود که شتاب و عجله به معنای سرعت انجام کار است، زیرا با عجله نه تنها جلوی کار گرفته میشود، بلکه سیستم را هم با عقب گرد و هزینه مواجه میکند.
همچنین دکتر باغبانیان در ازیابی از عملکرد دولت نهم در بخش بهداشت و درمان در یک سال گذشته معتقد است: دولت در این بخش توفیقات زیادی داشته که لازم است بیشتر به این مسائل توجه شود. نماینده نطنز و قمصر در مجلس شورای اسلامی میافزاید: در بخش بهداشت و درمان، وزارت بهداشت در یک سال گذشته با کمک موفقیتهای خوبی داشته است. سال گذشته نسبت به سال گذشته 1383 حدود 55 درصد بودجه در فصل بهداشت و درمان داشتهایم و خرید 2 هزار آمبولانس، ساخت 50 پایگاه اورژانس و بیمه 23 میلیون روستایی از توفیقاتی که حاصل شده است.
وی در ادامه خاطر نشان میکند: با بودجهای که دولت فراهم کرد، وزارت بهداشت و درمان توانست در برخی زمینهها از جمله بیمه روستاییان توفیق به دست آورد یا در بحث اوژانسها نسبتا موفق بوده و تقریبا همه پایگاههای اوژانس مقداری شتاب خوبی پیدا کرد.
به اعتقاد این نماینده مجلس، سال گذشته بحث نظارت، درمان و تعرفهها و بیمارستانها، نظارت نسبتا خوب بود هر چه که کامل نبود.اما با این حساب در برخی زمینهها واقعا از برنامه توسعه فاصله گرفتیم و دقیقا اتفاقاتی که رخ داد، متاسفانه بر خلاف قوانین برنامه توسعه و قوانین مصرع مجلس بود و متاسفانه آثار منفی آن به مردم سرایت کرد. از سوی دیگر، یک عضو فراکسیون اصولگرایان مجلس عملکرد دولت در بخش فرهنگی را موفق ندانست و با اشاره به فعالیت نهم در بخش فرهنگ، اظهار میدارد: دولت نهم در عرصه فرهنگ موفقیتی نداشته یعنی دولت نشان داده که در این عرصه برنامه ندارد و کاملا بدون استراتژی و برنامههای بلند مدت و کوتاهمدت با موضوعات فرهنگی و هنری برخورد میکند.
سعید ابوطالب بیبرنامه بودن دولت در عرصه فرهنگ را شامل دستگاههای مختلف فرهنگی اعم از وزارت فرهگ و ارشاد اسلامی، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی دانست و ادامه میدهد: اگر دولت نتواند این مشکل را حل کرده و جبران مافات کند خیل عظیمی از کسانی که به خاطر شعارهای رئیس جمهوری طرفدار او بودند، ممکن است از دولت نهم ناامید شوند. این عضو کمیسیون فرهنگی در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه دولت فاقد طرح و نقشه مهندسی فرهنگی است در خصوص میزان تحقق شعار مهرورزی دولت گفت: اگر مهرورزی را در سفرهای استانی و نوع ادبیات و گفتمان آقای احمدینژاد تعریف کنیم، مهرورزی محقق شده، اما معتقدم که شاخصهایی برای بررسی میزان تحقق مهرورزی نداریم. وی میافزاید: از آنها که این شعار را دادهاند باید پرسید که منظورتان از این شعار چیست، آنگاه آن را تحلیل کرد. البته باید گفت که صحبتهای آقای الهام و برخوردشان با مطبوعات و منتقدان، قطعا واجد شعار مهرورزی نیست.
جراحی اقتصاد
رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی معتقد است که دولت اقدام شجاعانهای را مبنی بر عمل حراجی اقتصادی شروع کرده است که تحول در بازار پولی، اقدامات در بازار بورس، اصلاح قانون کار، حرکتهایی درباره خصوصی سازی و سهام عدالت از جمله آنهاست. حجت الاسلام محمد شاهی عربلو، نماینده رباط کریم با اشاره به هفته دولت به بیان اقدامات و عملکرد دولت نهم در یک سال سال گذشته پرداخته و میگوید: دولت نهم اقدامات جدی را برای تحولات اقتصادی شروع کرده است چرا که نامه دکتر احمدینژاد به مقام معظم رهبری در خصوص در خواست مجوز بند (ج) سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی، سهام عدالت و سرعت در خصوصیسازی از جمله اقدامات دولت نهم در یک سال گذشته بود. وی این اقدامات دولت را به عمل حراجی بزرگی در پیکره اقتصاد تشبیه کرده و میافزاید: تحولات اخیر اقدامات شجاعانهای بود که از طرف دولت انجام شد. اما این اقدامات نیازمند کاری وسیع یا در عین حال عمل جراحی بزرگتر است که هنوز به مرحله خونریزی و درد نرسیده است تا صحت و سلامت را در پی داشته باشد. چرا که اگر این عمل درست انجام نشود، باید منتظر تشدید بیماری یا مرگ را داشت، سرانجام آن که نماینده تبریز در مجلس معتقد است: در بررسی عملکرد دولت طی یک سال گذشته باید هم موارد مثبت را دید و هم از مواردی منفی سخن گفت. رضا رحمانی نسبت به حذف مدیرانی در طی یک سال گذشته هشدار داده و تصریح میکند: چنین برخوردی لطمه بزرگی در آینده به نظام وارد خواهد کرد.
عضو کمیسیون صنایع و معادن، همچنین از اقدام شتابزده دولت در بعضی موارد انتقاد کرد و با تاکید بر برنامهریزی دقیق، میافزاید: حرکت بدون برنامهریزی هدر دادن منابع است.
این نماینده مجلس در ادامه از سفرهای استانی دولت نهم به شرط انجام اصلاحاتی به عنوان نقطه قوت و مثبت این دولت در طی یک سال گذشته یاد کرد و میگوید: با انجام این سفرها انتظارات مردم بالا رفته است و در صورت عدم تحقق توقعات آنان، مشکل اساسی دامنگیر دولت خواهد شد.
وی ادامه میدهد: به عنوان مثال شهروندی با نگارش نامهای انتظار دارد مشکلش توسط رئیس جمهوری بر طرف شود و اگر این حادثه، اتفاق نیفتد ملت به دولت بدبین میشود.
با وجود همه این اظهارنظرها باید منتظر ماند و دین دولت در دومین سال کاری خویش چگونه عمل میکند، چرا که به گفته صاحبنظران دومین سال کاری دولت وقت به ثمر نشستن بسیاری از برنامهها است و در آن مقطع میتوان ارزیابی بهتری از عملکرد دولت داشت.