جناح سومی می‌آید؟

در آستانه انتخابات دوره چهارم مجلس خبرگان در پاییز سال آینده و در کنار همه تلاش‌های دو جناح چپ و راست برای وارد کردن کاندیداهایشان به این مجلس برخی از تحلیلگران پیروز این انتخابات را نه دو جناح سنتی کشور بلکه جریان سومی دانسته‌اند که با وجود دارا بودن سوابقی در حد این جناح هیچگاه بصورت کامل با آنها همراه نشده است اما این بار ممکن است مستقل بیاید گرچه این دیدگاه مخالفان جدی نیز دارد.
اسدالله بادامچیان قائم مقام دبیرکل حزب موتلفه اسلامی با یادآوری سوابق جناح سوم در نظام جمهوری اسلامی به مقطعی پس از پیروزی انقلاب اسلامی که در آن زمان عده‌ای در منزل پوران شریعتی جمع می‌شدند و عنوان می‌کردند که جریان سوم هستند اما به جایی نرسیدند اشاره می‌کند می‌گوید: بعدها آقای محسن رضایی عنوان کردند که جریان سوم تشکیل می‌دهند و نشریه‌ای هم به همین نام منتشر کردند اکنون نیز آبادگران تشکیل شده و گروهی با عنوان آبادگران جوان و گروهی با عنوان آبادگران اعتدال خود را جریان سوم می‌دانند. همه این گروه‌ها و افراد می‌خواستند جریان سوم را به وجود آورند اما هیچ‌وقت چنین جریانی تشکیل نشد. در همین ارتباط موسوی لاری وزیر سابق کشور با بیان این که فعالیت‌هایی که امروز در برخی نهادهای قدرت صورت می‌گیرد و یا بعضی از شخصیت‌های روحانی آغاز کرده‌اند به مفهوم شکل گرفتن یک جناح سوم با تعریف‌های مشخصی که از جناح‌ها داریم نیست معتقد است: جریانی که در 10 تا 15 سال اخیر نسبتا ابزارها و امکانات حضور در عرصه سیاسی کشور را از طریق رای مردم از دست داده طبیعتا به خلق برخی عناوین جدید می‌پردازد. "ظهور جریان سوم بستگی به شرایط زمان و مکان دارد" حاجی بابایی از اعضا هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی با اعتقاد به این مساله می‌گوید: روزی کارگزاران تحت عنوان جریان سوم در زمان مجلس پنجم وارد عرصه شد ولی پس از مدتی وابستگی آنها به یکی از جریان‌ها مشخص شد. در مجلس هفتم نیز جریانی تحت عنوان آبادگران وارد عرصه شد که این جریان با یکی از جناح‌های سیاسی کشور اشتراکاتی داشت. محمدرضا تابش رئیس فراکسیون خط امام (ره) مجلس شورای اسلامی در واکنش نسبت به ظهور جریان سوم در کشور تصریح می‌کند: با توجه به محدودیت‌ها شرایط جهانی و اوضاع حاکم بر کشور همین دو جناح اصلی در عرصه سیاسی فعال خواهند بود. در همین زمینه مجتبی شاکری از اعضاء شورای مرکزی جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی درباره ظهور این جریان معتقد است: تشکیل یک چریان یا جناح سوم حرف جدیدی نیست و در عین حال واقعیت ندارد.
"امکان ظهور جناح سوم بعید است"
دبیرکل سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی با اعتقاد به این مساله می‌گوید: در شرایطی که دو جناح اصلی طیف گسترده‌ای دارند هر جریان ظهوری در ذیل یکی از دو جناح قرار خواهد گرفت. "در یک فضای مبهم غیرشفاف و مبتنی بر شعار هیچ اندیشه متعالی شکل نخواهد گرفت" یدالله اسلامی دبیر مجمع نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی با بیان این مطلب نسبت به خبر تشکل جریان سوم واکنش نشان می‌دهد و اضافه می‌کند: شکل‌گیری چنین اندیشه‌ای نیازمند فضای باز با امکان گفت‌وگو و بیان دیدگاههای گوناگون است.
بعید دانستن امکان ظهور جریان سوم محدود به فعالان سیاسی در دو جناح موجود کشور نمی‌شود زیرا چهره‌هایی نظیر مهر علیزاده که نامزد انتخابات ریاست جمهوری نهم بود نیز معتقد است: در شرایط فعلی و براساس تقسیم‌بندی موجود بین گروهها و جناح‌های مختلف سیاسی به نظر نمی‌رسد جناح سومی بتواند در فاصله کم تا انتخابات شوراها و خبرگان تشکیل شود.
البته مجتبی واحدی سردبیر روزنامه آفتاب یزد در مقابل همه این اظهارنظرها معتقد است: امروز علائم خبر از جناح سومی می‌دهد که رقابتش با دو جناح دیگر تنها تلاش برای حذف نیروهای سنتی است. این جناح چپ و راست را کنار گذاشته و قصد دارد تنها نیروهای سابقه‌داری که بسیاری از آن‌ها در انقلاب هم سوابق خوبی داشتند و بعد از سعی و خطاهای فراوان و تحمیل هزینه‌های غیرعمدی به کشور به تجربیات خوبی رسیده‌اند را از صحنه حذف کنند و به نظر می‌رسد برنامه‌ای جز این برای امور کشور ندارند. در میان همه ابهامات و سوالهایی که درباره جریان سوم وجود دارد عدم شفافیت در خاستگاه و رهبری این جریان از مواردی است که ظهور این جریان را در هاله ابهام قرار می‌دهد.
در فاصله کمتر از شش ماه تا برگزاری انتخابات دوره چهارم مجلس خبرگان که برخی منتظر ظهور جریان سوم در قالب رقابتهای این انتخابات هستند هنوز خاستگاه این جریان که برخی آنرا به مصباح یزدی و تعدادی نیز حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی نسبت می‌دهند مشخص نیست. در این زمینه حجت‌الاسلام رسول منتجب‌نیا قائم مقام دبیرکل حزب اعتماد ملی معتقد است: جناح سوم که در زمان حضرت امام (ره) یک جریان مرده بود ترکیبی از انجمن حجتیه و جریان ولایتی‌های مخالف انقلاب و افرادی است که دیدگاه‌های خلاف امام و جمهوری اسلامی دارند. اما موسوی لاری که طرح مباحثی مبنی بر این که هاشمی رفسنجانی و یا مصباح یزدی محوریت جریان سوم را برعهده دارند را قبول ندارد تصریح می‌کند:‌ آقای هاشمی رفسنجانی وضعیتی را که در 27 سال گذشته داشته هم اکنون دارد و این وضعیت خیلی تغییر نکرده است. هاشمی رفسنجانی یک شخصیت شناخته شده است که با یک مشی در طول این 27 سال در جریان انقلاب حضور داشته است. باید قبول کرد که این مشی یک شبه عوض نمی‌شود. وی در عین حال مصباح یزدی را نیز یک شخصیت روحانی محترم که دارای سلیقه و تفکر خاص خود است معرفی می‌کند و می‌گوید: مصباح یزدی هرگز در متن جریان‌های سیاسی نبوده است از این رو نمی‌تواند لیدر یک جریان سیاسی باشد. اسدالله بادامچیان نیز درباره قرار گرفتن هاشمی رفسنجانی در قالب شخصی که می‌تواند محوریت یک جناح اعتدالی را برعهده بگیرد خاطرنشان می‌سازد: آقای هاشمی هیچ‌گاه نخواسته که رهبری جناح یا حزبی را برعهده بگیرد، ایشان فراتر از احزاب و یک رکن انقلاب است. وی همچنین در واکنش نسبت به رهبری مصباح یزدی در جریان سوم نیز می‌گوید: آقای مصباح یزدی نیز یک فرد حوزوی است که نباید ایشان را وارد جریان سیاسی کنیم و ایشان نیز به دنبال تشکیل جریان سوم نیستند.