سابقه رابطه سیاسی ایران و آمریکا

ایران و آمریکا 26 سال و یک روز بعد از قطع ارتباط سیاسی آخر خود با یکدیگر بار دیگر رسما پای میز مذاکره می‌نشینند.
در حالی که رابطه سیاسی ایران و آمریکا صدور بیانیه یک جانبه دولت وقت ایالات متحده در روز 20 فروردین 59 قطع شده بود، دو کشور بار دیگر و در فاصله 26 سال و یک روز بعد در 21 فروردین 85 به شکل مستقیم و رسمی با یکدیگر روز بعد در 21 فروردین 85 به شکل مستقیم و رسمی با یکدیگر مذاکره می‌کنند.
سابقه رابطه دیپلماتیک ایران و آمریکا به 123 سال پیش بازمی‌گردد. ساموئل بنجامینی در سال 1883 به عنوان نخستین سفیر ایالات متحده وارد تهران شد و پنج سال بعد حاج حسین قلی‌خان سفارت کشورمان را در واشنگتن دایر کرد.
در سال 1911 مورگان شوستر در راس یک هیات مستشاری مالی آمریکایی وارد ایران شد و در ابتدا با تظاهر بسیار به علاقه‌مندی استقلال ایران، اعتماد دولت و مجلس شورا را جلب نمود، به گونه‌ای که با اختیار تام اداره امور مالی کشورمان را در دست گرفت و از همین راه وام‌های کلان خارجی را بدون هرگونه هماهنگی و تبعیت از ایران به دولت وقت تحمیل کرد و به همین جهت در اثر مخالفت‌های شدید، همان سال از ایران اخراج شد.
اما نخستین قطع رابطه سیاسی این دو کشور نه در سال 1359 و در دوران صدارت روزولت در ایالات متحده و رضا خان پهلوی در ایران رخ داد که به علت بازداشت چند ساعته عبدالغفار خان جلال علا سفیر وقت ایران در آمریکا به اتهام تخلفات رانندگی روی داد. اما سه سال بعد آمریکایی‌ها نماینده مخصوص را برای عذرخواهی و ادای توضیحات روانه تهران نمودند و روابط دو کشور از سر گرفته شد. فعال‌ترین دوران روابط سیاسی ایران ایالات متحده آمریکا نیز به بعد از جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد که با مسافرت روزولت به تهران به اوج خود رسید. در حالی که قبل از این جنگ آمریکایی‌ها نقش چندان قوی در سیاست ایران ایفا محکم‌تر نمودند.
در همین ارتباط ارتش ایالات متحده به موافقت قوام السلطنه نخست‌وزیر وقت ایران در سال 1321 ه.ش به بهانه رساندن محموله‌های جنگی وارد ایران شد و سال بعد پیمان بازرگانی دو کشور امضا و حجم تجارت خارجی ایران با آمریکا دو برابر افزایش یافت. در جریان ملی شدن صنعت نفت نیز آمریکایی‌ها با ایفای نقش دو جانبه، 40 درصد سهام نفت ایران را برای کمپانی‌های خودشان تصاحب نمودند هرچند که این نیز پایان کار نبود. تصویب قانون کاپیتولاسیون در ایران خفت‌بارترین پیمان سیاسی دو کشور نام گرفت و خشم روحانیون بلندپایه را برانگیخت به گونه‌ای که امام خمینی (ره) در چهارم آبان 43 تصویب این قانون را اقرار به مستعمره بودن ایران نامیدند و رای مجله ایران را مخالف اسلام و قانون داشتند و 9 روز بعد از این سخنرانی بازداشت و به ترکیه تبعید شدند. با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران در 22 بهمن 57 و تسخیر سفارت آمریکا در تهران به عنوان لانه جاسوسی این کشور از سوی دانشجویان پیرو خط امام در تهران در 13 آبان 58، دولت ایالات متحده، حدود پنج ماه بعد و در روز 20 فروردین 1359، با صدور بیانیه‌ای یک جانبه قطع روابط سیاسی با ایران را اعلام نمود. حال در فاصله‌ای 26 ساله، با درخواست‌های مکرر آیت‌الله حکیم، عراقی‌ها و زلمای خلیل‌زاد سفیر آمریکا در عراق برای انجام مذاکره با ایران، علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی به نمایندگی از کشورمان رسماً این درخواست را پذیرفت. در همین ارتباط برخی خبرها حاکی است که دو کشور به سرپرستی زلمای خلیل‌زاد سفیر ایالات متحده در عراق و سردار محمد جعفری معاون امنیت داخلی دبیر شورای عالی امنیت ملی در بغداد و در سفارت کشور ثالث درباره موضوع عراق و نه ایران و آمریکا با یکدیگر مذاکره خواهند کرد.