«هو» رابطه با آمریکا را امتحان می‌کند

چین و ایالات متحده در زمینه هایی چون بازرگانی، حقوق بشر، بودجه نظامی و امنیت انرژی با هم دست و پنجه نرم می کنند، اما در لحظه ای کوتاه و نادر در اواخر سال میلادی گذشته، رهبران دوکشور بر سرانجام گفت وگویی خصوصی به توافق رسیدند.
دو مقام بلند پایه دولت بوش بعد اطلاعاتی را در باره این جلسه خصوصی فاش کردند. بر این اساس، رئیس جمهور هو جین تائو با صراحتی که از یک رهبر چینی بعید است ، به جورج بوش گفت که مبارزه با فساد سیاسی، نارضایتی روستاییان، شکاف عظیم طبقاتی و رشد جمعیت تمامی وقت او را میگیرد. او خاطر نشان کرد با وجود مشکلات داخلی ، دولتش روند سلطه آمریکا بر جهان را به چالش نمی کشد: پکن نمی خواهد و البته نمی تواند.
حالا رئیس جمهور عموما کناره گیر چین می خواهد رابطه خود را با بوش گرم تر کند. این جزئی از تلاش های پکن برای کاهش نگرانی های واشینگتن از قدرت روبه گسترش اقتصادی ، سیاسی و نظامی چین است.
اولین دیدار هوجین تائو از کاخ سفید به عنوان رهبر چین، این سوال را به ذهن متبادر می کند که بهبود رابطه رهبران ثروتمندترین کشور جهان و رقیب در حال صعودش به چه می انجامد؟ آیا ارتباط این دوکشور میان «ثباتی موقتی» و «بحرانی توفانی» پایدار خواهد ماند؟
مایکل گرین مدیر سابق بخش امور آسیای آمریکا در شورای امنیت می گوید: در سطح عالی، مباحثات میان رهبران چین و ایالات متحده بیش از گذشته صریح و واقع گرایانه می شود. گرین که هم اکنون در دانشگاه جورج تاون تدریس می کند، معتقد است : چین همچنان تلاش می کند که نفوذ خود را در سراسر جهان گسترش دهد. چیزی که ما اجازه نخواهیم داد.
نکته جالب اینجاست که بوش در سخنرانی آغازین دومین دوره ریاست جمهوریش قول داد با هر حکمران و هر ملتی که در مقابل جریان آزادی و دموکراسی مقاومت می کند، مقابله خواهد کرد. در مقابل ، حالا روابط کاخ سفید با چینی ها رو به گسترش است.
برخلاف دیپلماسی «پینگ پنگ» که با عث شد نیکسون رئیس جمهور وقت ایالات متحده با مائوتسه تونگ رهبر چین در سال 1972 دست بدهد، مذاکرات طولانی بر سر مسائل عمده به نتیجه نرسیده و دیپلمات های دو طرف از آن خسته شده اند.
مسائلی چون مسائل اتمی کشورهای کره شمالی و ایران ، مازاد تجاری روبه گسترش چین، سابقه منفی پکن در رعایت حقوق بشر و حمایت آمریکا از تایون جزیره ای که چین ادعای حاکمیت بر آن را دارد – از موضوعات مهم و حل نشده میان پکن و واشنیگتن است.
چین و آمریکا به بزرگترین تهدید بلند مدت طرف مقابل تبدیل شده اند. اما دو طرف می کوشند از مواجهه جدی پرهیز کنند. منافع سیاسی ، اقتصادی و دیپلماتیک دو طرف آنچنان درهم پیچیده است که آنها را از اقدامی یکانبه باز می دارد.
جین کانرونگ، استاد دانشگاه مردم پکن و متخصص در امور مطالعات آمریکا می گوید: قشر نخبه چین علاقه ای به پیکار با آمریکا ندارد. اما هیچ کس امیدوار نیست که روابط دو طرف به اعتمادی عمیق بینجامد.
اکثر ناظران سیاسی انتظار ندارند دیدار 4 روزه هو از آمریکا مشکلات عمیق میان دو طرف را حل کند.
اما تحلیلگران معتقدند رهبر چین به این نتیجه رسیده که رابطه ای ملایم با واشینگتن برای پیشبرد اهداف سیاست خارجی پکن لازم است.
تاکنون هو جین تائو بر خلاف جیانگ زمین همتای سابقش که به آمریکا گرایش داشت، بیشتر به برقراری رابطه با فرانسه، آلمان ، روسیه و کشورهای آسیای جنوب شرقی تمایل مداشته است. سال گذشته او دستور مقابله با «عناصر لیبرال» در جامعه چینی را صادر کرد که معتقد بود که مخفیانه یا به روشنی از طرف آمریکا حمایت می شوند.
یک استاد دانشگاه در چین که نامش فاش نشد، می گوید : هو دوهدف عمده دارد : اول اینکه مطمئن نشود که رابطه اش با آمریکا به مشکلی عمده تبدیل نخواهد شد و دوم محبوبیتش کاهش نیابد. من فکر می کنم که دومی حتی برایش مهم تر است.
در اقدامی که ناظران سیاسی هم مهم تشخیص دادند، درماه جاری «هو» بزرگترین هیات خریدار چینی را روانه آمریکا کرد تا 2/16 میلیارد دلار را صرف خرید هواپیما ، تولیدات کشاورزی ، قطعات خوردو، وسایل ارتباط از راه دور و نرم افزار کنند.
رئیس هیات مذاکره کننده چینی هم به آمریکاییان قول داد که اقدامات سختگیرانه شدیدتری علیه ناقضان کپی رایت آمریکایی به عمل بیاورند و اجازه واردات گوشت آمریکایی را به چین بدهند. علاوه بر این شرکت های خارجی بتوانند در مناقصه های دولتی شرکت کنند.
ناظران خوشبین در هر دو طرف میگویند اینگونه اعتماد سازهای دولت چین چیزی بیش از اقدامات تبلیغاتی است. محققان چینی معتقدند چین در درازمدت سلطه آمریکا را تحمل نخواهد کرد. اما در آینده ای نزدیک نباید انتظار برخوردی جدی را داشت.
وانگ شیائودونگ نویسنده چینی می گوید: ما هیچ علاقه ای به متلاشی کردن سیستم جهانی که آمریکا پایه گذاری کرده است نداریم. اما دولت نباید جلوی آمریکا سرخم کند، دلیلش ساده است، این یک بازی است که ما در آن امکان پیروزی داریم.
در آمریکا تحلیلگران آنچنان خوشبین نیستند. آنها معتقدند تا زمانی که دیکتاوری تک حزبی بر چین حاکم است، احتمال درگیری وجود دارد. به نظر آنان، تلاش هو برای نزدیکی به آمریکا تنها به چین زمان لازم را می دهد تا قدرتمند شود و نفوذش را گسترش بخشد.
راندال شریور یک مقام سابق دولت بوش در امور آسیا معتقد است : اقدامات چینی ها علاقه مندی آنها را به مقابله ناآشکار با اهداف سیاست خارجی آمریکا نشان می دهد. وی ادامه می دهد: من نمی گویم آنها قصد به چالش کشیدن آمریکا در سراسر دنیا را دارند، اما آنها مردمی هستند که می خواهند بر دنیا بیش از گذشته تاثیر بگذارند و برای رسیدن به این هدف قدرت آمریکا باید کاهش یابد. او اضافه می کند، بازی همچنان در جریان است.