تحولات پاکستان پس از بینظیر بوتو
خلاصه
پژوهشگر امیر سعید ملاحی: پاکستان چند ماهی است که با بیثباتی و فراز و نشیبهای فراوان روبرو است جدالی که بر سر به چالش کشیدن حضور و اقتدار نظامیان در عرصه قدرت و سیاست اغاز شد و در نهایت به عقب نشینی نظامیان حاکم در راس ان ژنرال پرویز مشرف انجامید مشرف از مواضع پیشین عدول کرد و به سهیم کردن سیاسیون پاکستان بویژه مخالفان در قدرت تمایل نشان داد اما فرایند گذار از دولت نظامی به دموکراسی در پاکستان با تحولات نگران کنندهای روبرو بوده است صرف نظر از انچه که گذشته است به اخرین تحول در پاکستان اشاره میکنیم تراژدی که جهان را متوجه خود کرد و تاسف ناظران سیاسی و افکار عمومی منطقه و جهان را در همه سطوح بر انگیخت این تراژدی ترور بینظیر بوتو تنها زن مسلمان جهان که در رتبه بالای رهبری سیاسی پاکستان قرار داشت بود اقدام تروریستی که به نظر میرسد تا مدتها تبعات ان گریبانگیر دولت و ملت پاکستان باشد و چه بسا ممکن است اثار شوم این اقدام تروریستی به کشورهای همسایه نیز سرایت کند ارزیابی و تحلیل در اینجا سئوالی که مطرح است اینکه با توجه به تاثیر گذار بودن حزب مردم در عرصه سیاسی پاکستان و در موضع شراکت و تقابل قرار گرفتن این حزب با دولت پاکستان اکنون ترور بینظیر بوتو چه تاثیراتی بر رهبری این حزب دارد در پاسخ به این سئوال می توان گفت که این حزب علیرغم گذر موفق در جانشینی و تعیین فرزند بوتو به عنوان رهبر حزب و همسر بوتو بعنوان کفیل حزب اکنون این حزب دارای رهبری مقتدر نیست. حال در چنین اوضاعی سئوال دیگری مطرح میشود که اینده انتخابات چگونه خواهد بود و پاکستان به کدام سو میرود برای ورود به بحث لازم است به این نکته اشاه کنیم که هم اکنون سه جریان در صحنه سیاسی پاکستان حضور دارند:
1- نظامیان 2 - افراطیون مذهبی 3- سیاستمداران
صحنه سیاسی پاکستان در مقاطع زمانی متفاوت بر اساس مقتضیات زمان صحنه رقابت شراکت و رویارویی میان این سه گروه بوده است اکنون بار دیگر بر اساس ورود عامل بحران ساز یعنی ترور بوتو صحنه سیاسی پاکستان بار دیگر دچار تحول شده است و بر اساس مقتضای زمان صف بندیهایی در زمانی حساس یعنی مدت کوتاهی که به برگزاری انتخابات پارلمانی این کشور مانده است دستخوش دگرگونی شده است.
تا پیش از ترور بوتو حزب مردم بر برگزاری انتخابات در زمان مقرر تاکید داشت که میتوان ان را در راستای توافقات قبلی با مشرف و حزب حاکم ارزیابی کرد که در عین حال حزب مسلم لیگ به رهبری نواز شریف بر تحریم انتخابات پافشاری میکرد اما پس از ترور بوتو معادلات سیاسی به هم خورده است به گونهای که حزب مردم با تعیین جانشین برای حزب به ترمیم ساختار دست زد و بر برگزاری انتخابات تاکید ورزید در همین حال نواز شریف با نزدیک شدن به حزب مردم ترجیح داده است اگر نیاز به معامله سیاسی باشد این معامله با حزب مردم صورت پذیرد تا با دشمن دیرینه یعنی پرویز مشرف و حزب حاکم بر کشور اما در نقطه مقابل حزب حاکم و پرویز مشرف بر تعویق انتخابات تاکید دارد زیرا ترور رهبر حزب مردم موجبات همدردی و گرایش افکار عمومی پاکستان را به حزب مردم افزایش داده و فضای روانی را برای کسب اراء بیشتر مساعد کرده است این مسئله برای حزب حاکم و مشرف قابل قبول نیست در عین حال احزاب کوچک دیگر نیز خواستار تعویق انتخابات هستند تا شاید بتواند در شرایط عادی سهمی از قدرت ببرند دولت نیز با توجه به همین فضا به نظر میرسد برای تعویق دراز مدت انتخابات در فشار باشد.
به فضای داغ و پر تنش علتها و انگیزههای ترور بوتو باز میگردیم زیرا همان گروه یا گروههایی که در ترور بینظیر بوتو دست داشتهاند در اینده تحولات پاکستان و حزب مردم میتوانند نقش افرینی کنند بینظیر بوتو با طرح دیدگاههایی طیف قدرتمندی از دشمنان را گرد هم اورده بود بینظیر بوتو گفته بود که با افراطیون مذهبی برخورد میکند و اگر لازم باشد دست نیروهای خارجی را در پاکستان باز میگذارد همچنین بوتو تحقیقات بیشتر در خصوص کودتای ضیاالحق و افشای اسامی کسانی که در اعدام پدرش دست داشتند را خواستار شده بود از سوی دیگر در صورت پیروزی بوتو احتمال پیگیری حقوقی و محاکمه برخی از نظامیان خاطی وجود داشت نظامیانی که متهم به حیف و میل بودجههای نظامی بودند و به نوعی در خصوص کمکهای امریکا برای مبارزه با تروریست سر از جاهای دیگر در میاورد و این زنگ خطری برای نظامیان درگیر در این مسئله بود در یک جمعبندی گروههای مختلفی چون لشگر طیبه سپاه صحابه و جیشمحمد با سازمان اطلاعات ارتش پاکستان ایاسای همکاری دارند و با توجه به سیر تحولات این عوامل میتوانستند انگیزههای قوی برای ترور بوتو داشته باشند پرویز مشرف با توجه به فضای روانی حاکم و اتهاماتی که به وی نسبت میدهند خواستار تحقیقات بینالمللی برای شناسایی عاملان ترور بوتو است و این خود نشانگر ان است که مشرف نیز خواهان روشن شدن حقیقت است و تحقیقات اینده و نتایج ان در صورتی که با صحت و سلامت منتشر شود خود تحولات دیگری را رقم خواهد زد در نتیجه این سناریوها برای پاکستان متحمل است سناریو کودتا و بازگشت به ثبات بازگشت به ثبات گذشته از طریق نظامیان یعنی کودتا در کودتا این سناریو میتواند در دو حالت اجرا شود:
1- کودتا در کودتا با حضور مشرف در راس ان
2- کودتا در کودتا بدون مشرف و بدست طیفی دیگری از سران ارتش پاکستان سناریو تجزیه پاکستان
تجزیه پاکستان نیز دو حالت دارد:
1- طرح جدی است که در این حالت تبعات زیادی متوجه کشورهای همسایه بویژه افعانستان خواهد داشت
2- مکان تجزیه به معنای واقعی وجود ندارد و درگیریها در سطح نزاعهای پراکنده قومی محدود میشود و امکان تجزیه بزرگنمایی شده است تا نیروها و گروههای سیاسی در راستای منافع ملی در چارچوب معقول به نقش افرینی بپردازند تا زمام امور از دست نرود سناریو مداخله نظامی خارجی ممکن است بر اثر تلاقی چند عامل بحرانساز امنیت تسلیحات هسته ای به خطر افتد و در پی نگرانی های بین المللی مداخله کنترل شده ای تحت عنوان اقدام پیشگیرانه در راستای حفظ صلح و امنیت بین المللی در نهایت به خلع سلاح هسته ای نخستین و تنها کشور اسلامی دارای سلاح هسته ای بیانجامد سناریو ترور در توجیه ترور احتمال وقوع ترورهای دیگر و بهم خوردن شرایط نیز وجود دارد به گونه ای که گروههای سیاسی به تصفیه حساب خونین روی اورند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
