رایس در آسیا

گروه بین‌الملل ـ نیلوفر قدیری: کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا دیروز در حالی که سفر به آسیا را آغاز کرد که دو هدف را در دیدار و گفتگو با مقامات کشورهای ژاپن، کره جنوبی، چین و روسیه دنبال می‌کند. از یک سو، تلاش خواهد کرد تا مقامات این کشورها به ویژه ژاپن و کره جنوبی را از هرگونه اقدام تلافی‌جویانه و مقابله به مثل باز دارد و از سوی دیگر، به ویژه در چین و روسیه دولت‌ها را متقاعد کند تا تحریم‌های تصویب شده در شورای امنیت علیه کره را به طور کامل اجرا کنند.
همزمان با حضور رایس در منطقه، این پرسش همه جا شنیده می‌شود که آیا کره شمالی یک بار دیگر دست به آزمایش هسته‌ای خواهد زد؟ بعضی گزارش‌ها حاکی از آن است که رهبر کره شمالی قصد دارد همزمان با حضور رایس در منطقه آزمایش دوم خود را انجام دهد. تحرکات غیر عادی در محل انجام آزمایش اول در خاک کره شمالی به این حدس و گمان‌ها دامن می‌زند.
رایس دیروز در اولین مرحله از سفر آسیایی خود وارد توکیو شد و بعد از دیدار با مقامات این کشور بار دیگر بر تعهد واشنگتن برای دفاع از ژاپن به ویژه در برابر کره شمالی مسلح به سلاح هسته‌ای تاکید کرد.
ژاپن از حامیان اصلی قطعنامه تحریم کره شمالی در شورای امنیت است و شاید تنها کشور منطقه باشد که بدون قید و شرط این تحریم‌ها را اجرا می‌کند. موضوع مذاکرات رایس با مقامات ژاپنی اطمینان دادن به این کشور درباره عدم تغییر سیاست آمریکا در قبال آن و باقی ماندن توکیو زیر چتر امنیتی واشنگتن است. این روزها بعضی ملی‌گراها در ژاپن درباره ضرورت بحث ملی درباره هسته‌ای شدن صحبت می‌کنند و آمریکا نگران آن است که این شروع رقابت تسلیحاتی در‌ آسیا باشد. ساعاتی قبل از ورود رایس به توکیو، تارو آسو وزیر خارجه ژاپن گفت، توکیو باید به بحث بنشیند و تصمیم بگیرد که آیا به زرادخانه هسته‌ای نیاز دارد یا نه. این در حالیست که نخست وزیر ژاپن چندی پیش در پارلمان تاکید کرد که کشورش نیازی به سلاح هسته‌ای ندرد و همواره به صلح پایبند است.
رایس بعد از ژاپن به کره جنوبی می‌رود تا در گفتگو با مقامات این کشور آنها را به انجام تدابیر شدیدتر در اعمال تحریم علیه کره شمالی تشویق کند. تحریم‌های اقتصادی کره شمالی بدون بازرسی‌های دریایی کره جنوبی و چین ممکن نخواهد بود و این دو کشور هم به دلیل منافع اقتصادی‌شان تمایل چندانی به اعمال سخت‌گیرانه این تحریم‌ها ندارند. دونالد رامسفلد وزیر دفاع آمریکا دیروز با اشاره به سفر رایس به منطقه گفت، انتظار اینکه آمریکا به تنهایی تحریم‌های کره شمالی را اجرا کند انتظار بی‌جایی است.
رایس پیش از این سفر در پاسخ سوالات خبرنگاران درباره همکاری چین در اعمال تحریم‌ها علیه کره شمالی گفت، چین به قطعنامه شورای امنیت رای مثبت داده و بدون شک به تعهدات خود در این باره پایبند خواهد ماند. اما این سخنان وزیر خارجه آمریکا دقیقا به این معنی است که واشنگتن از اعمال تحریم‌ها از سوی چین مطمئن نیست. پیونگ‌یانگ هم شاید با اتکا به همین ناهماهنگی در جامعه بین‌الملی در برخورد با این کشور اکنون به دنبال آزمایش دوم است. روزنامه خلق چین که مواضع رسمی دولت چین را بازتاب می‌دهد دیروز به کره شمالی هشدار داد که اگر از این بیشتر پیش رود و دست به آزمایش دوم بزند، پکن کمک‌های سوختی و غلات را به کره شمالی قطع می‌کند. این دو مورد در قطعنامه شورای امنیت قید نشده است اما ادامه حیات مردم کره شمالی به این دو کالا وابسته است.
اما این به آن معنی نیست که چین در برابر کره شمالی موضعی مطابق با میل و سیاست آمریکا داشته باشد. گذشته از بازرسی کامیون‌های حامل کالا به مقصد کره شمالی که توسط ماموران بازرسی چین انجام می‌شود، در بقیه موارد رابطه چین با کره شمالی عادی و مانند قبل از انجام آزمایش هسته‌ای است. نایب رییس حزب حاکم کمونیست چین دیروز در گفتگویی به نشریه تایم گفت، باید به کره شمالی فهماند که برایاین کارش بهای سنگینی خواهد پرداخت. اما نمی‌توان این کشور را مستاصل کرد و در گوشه‌ای گیر انداخت. چین و کره جنوبی نگران آن هستند که با فشار به کره شمالی و سرخورده شدن این کشور امنیت منطقه به خطر بیفتد و پیونگ‌یانگ دست به اقدام غیرمنتظره‌ای بزند.
مقامات چینی بر این عقیده هستند که آزمایش هسته‌ای کره شمالی نتیجه سیاست‌ها و موضعگیری‌های دولت آمریکا از جمله تحریم‌های مالی و خودداری از دادن تضمین‌های امنیتی به کره است. بنابراین وقتی کاندولیزا رایس در پکن از مقامات چینی روبه‌رو می‌شود که آمریکا چه کاری برای پیشبرد دیپلماسی در قبال کره شمالی انجام داده است؟