حضور بانوان در خبرگان اشکالی ندارد

آیت‌الله مصباح یزدی در جلسه پرسش و پاسخ همایش دفتر پژوهش های فرهنگی در مشهد، رای دادن طبق لیست های انتخاباتی را فاقد حجیت شرعی دانست و ضمن اعلام این که موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) فهرستی برای انتخابات مجلس خبرگان رهبری ارایه نخواهد کرد، گفت: به عنوان یک مسلمان اگر از ما پرسیدند، کسی را که صالح می دانیم، معرفی کنیم؛ اگر از این شهادت ما اطمینان یافتند که این فرد اصلح است، به او رای می‌دهند.
به گزارش گروه دریافت خبر خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) به نقل از رساء آیت‌الله محمد تقی مصباح یزدی در جلسه پرسش و پاسخ برخی از فعالان و سیاسی سراسر کشور که برای هفتمین همایش دفتر پزوهش های فرهنگی وابسته به موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در سالن اجتماعات خانه شهید مشهد گرد هم آمده بوند، در پاسخ به این سوال که در انتخابات آینده مجلس خبرگان رهبری، به کدام فهرست انتخاباتی رای دهیم، گفت: معیارهای اصلح را مقام معظم رهبری، علما و سیاسیون گفته اند.
وی افزود: بر رای دادن طبق لیست متقد نیستیم. زیران آن را فاقد حجیت شرعی می دانم. هر داوطلبی را از هر لیستی باشد اگر اصلح دانستیم باید به او رای دهیم. می توان چند نفر از یک لیست و چند نفر از لیست دیگر یا افراد مستقل را انتخاب کرد. حجت شرعی ملاک است. باید احراز کنیم به کسی که رای می دهیم، برتر و اصلح‌تر از دیگران است.
آیت‌الله مصباح یزدی با بیان این که موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) فهرستی برای انتخابات مجلس خبرگان رهبری نمی دهد، تصریح کرد: به عنوان یک مسلمان اگر از ما پرسیدند، کسی را که اصلح می دانیم، معرفی می کنیم. اگر از این شهادت ما اطمینان یافتید که این فرد اصلح است، به او رای دهید. معرفی اصلح به دیگران لازم است تا غیر اصلحان پست ها را اشغال نکنند.
عضو مجلس خبرگان درباره دیدار خود با رئیس مجمع تشخیص مصلحت در اجلاسیه ی اخیر مجلس خبرگان در تهران اظهار داشت: این چه اهمیتی دارد که رسانه ها این قدر با آب و تاب آن را دنبال کردند؟ در اجلاسیه اخیر خبرگان، همه آقایان بودند و همدیگر را دیدند.
وی افزود: بنده هم در راهروی مجلس به طور اتفاقی با ایشان ملاقات کردم. من با ایشان از پنجاه و چهار سال پیش، دوستی و رفاقت داریم. همکاری هایی داشتیم. رفاقت ما احتیاج به این حرف ها ندارد. ایشان از قدیمی ترین دوستان من است. از زمان فعالیت در مجله مکتب تشیع و مسایل سیاسی بعدی همکاری داشتیم. ما از سال 1332 تا کنون با همدیگر رفیق هستیم، ولی از جهت فکری و مشی عملی، اختلاف هایی داریم. رفاقت دیرین ما، به این معنا نیست که در همه مسایل، افکارمان همسو است. در پاره ای از مسایل پس از انقلاب اختلاف نظر داریم. منشا آن، گاه مسایل فقهی و گاه اجرایی است. در مسایلی از ولایت فقیه و مشی عملی در برخی امور، دیدگاه های ایشان را نمی پسندم. هر چه وظیفه شرعی داریم عمل می کنیم؛ رفاقت تعیین‌کنندۀ تکلیف نیست.
رییس موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) اختلاف دیدگاه را چه از نظر حکم و چه موضوع تعجب آور ندانست و ادامه داد: در اجلاسیه قبلی مجلس خبرگان رهبری هم آقای خاتمی کنار من نشستند و گفتند چرا با ما بی مهری می کنی؟ گفتم من براساس وظیفه شرعی خود عمل می کنم، شما هم براساس وظیفه عمل کنید. هرکس باید حجت شرعی نزد خوای متعال داشته باشد.
وی در پاسخ به این پرسش یکی از حاضران که آیا مبنای حجین نمایندگان مجلس خبرگان رهبری، رای مردم است یا اجتهادشان، اظهار داشت: تقلید از مرجع تقلید به خاطر تعبد نیست، بلکه عقل مراجعه جاهل به عالم را معتبر می داند. بر همین اساس، مردم به مراجع تقلید مراجعه می کنند. انتخاب ولی فقیه توسط مجلس خبرگان رهبری، همان رجوع جاهل به عالم است، ولی برای نظام مند کردن انتخاب رهبر، آیین نامه و ضوابطی نوشته شده که در آن اختلاف پیش نیاید. نمایندگان مجلس خبرگان رهبری، ولی فقیهرا مشخص می کنند تا در مسایل حکومتی که خود برای رفع اختلاف است، اختلاف راه نیابد.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، در پاسخ به این پرسش که با توجه به نظریه نصب، فرمایشات حضرت امام خمینی(ره) در بهشت زهرا(س) در 12 بهمن سال 1357 که «من به پشتوانه این مردم، دولت تعیین می‌کنم» چکونه توجیه می شود، اظهار داشت: ایشان می فرمایند به «پشتوانه» مردم، اما آن چه از سوی خدا مطرح است، «نصب» حاکم می باشد و مردم در مقام عمل موثر هستند.
وی افزود: شیعه معتقد است پس از رحلت رسول خدا (ص) امیر مومنان حضرت علی (ع) امام و خلیفه بودند. اما تا 24 سال اقدامی نکردند. در نهج البلاغه هم آمده است که هنگام پذیرش خلافت، آن حضرت فرمودند چون مردم حاضر شدند به من کمک کنند، حجت بر من تمام شد و قبل از آن، هر چند حق ایشان بود و جانشین پیامبر خدا (ص) بودند اقدامی برای اعمال خلافت نکردند. امام خمینی (ره) هم فرمودند اگر مردم همراهی نمی کردند، وظیفه ای نداشتم اما به "پشتوانه" مردم، حجت بر من تمام است.
رئیس موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) ادامه داد: دو شیوه برای بحث وجود دارد؛ برهان و جدل. در منطق، بهترین راه، اقامه برهان است اما شایع‌ترین راه، جدل است. جدل یعنی بحث کردن با کسی براساس مقدماتی که خودش قبول دارد، چه مقدمات برهانی باشد یا غیر برهانی. جدل قانع‌کننده‌تر است تا برهان. زیرا مقدمات را طرف بحث قبول دارد. قرآن خطاب به مشرکان می‌فرماید شما برای خودتان قائل به پسر هستید ولی برای خدا، دختر، و این قسمت ناعادلانه‌ای است! حال این اگر به صورت برهانی مطرح شود، معنایش این است که مشرکان برای هر دو پسر قائل بودند، مانند مسیحیان، باید درست باشد! اما این نتیجه‌گیری درست نیست. زیرا روش بحث روش جدل است.
وی با اشاره به این که باید در برابر آمریکا و غرب، منطقی داشته باشیم که خودشان هم قبول کنند، تأکید کرد: رهبر کبیر انقلاب اسلامی(ره) در برابر افرادی که می‌گفتند «دموکراسی» اوج تفکر بشر است، می‌فرمایند که آیا شاه را ما انتخاب کردیم یا غربی‌ها بر سر کار آوردند؟ این در مقام جدل است. ولی وقتی حضرت امام خمینی(ره) در مقام برهان بودند، از نصب سخن می‌گفتند. ایشان در احکام صادره، عبارت نصب یا انتصاب می‌آورند. در قانون اساسی، امام(ره)، هم به «جدل»، طبق شیوه مرسوم جهان، رفراندوم و مراجعه به آرای عمومی را آوردند و هم طبق «برهان»، ولایت فقیه را قرار دادند.
رییس موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در پاسخ به این پرسش یکی از حاضران که در تصمیم‌گیری‌های مهم، مانند جهاد ابتدایی، عصمت لازم است، پس چگونه ولی فقیه که غیر معصوم است، دارای اختیار صدور حکم جهاد می‌باشد؟ بیان کرد: در «حوزه حکومتی»، ولی فقیه اختیارات امام معصوم(ع) را دارد. یعنی آن چه برای «امام معصوم» در مسایل اجتماعی و حقوقی ثابت است، برای «ولی فقیه» هم ثابت است. البته حضرت امام خمینی(ره) جهاد ابتدایی را از اختصاصات معصوم(ع) می‌دانند. ولی برخی از فقها مانند سیدمحمدباقر صدر قائلند که فقیه می‌تواند حکم جهاد ابتدایی هم صادر نماید.
وی در پاسخ به سوال از مبنای شورای رهبری در اسلام، خاطر نشان کرد: یک دیدگاه این است که مدیریت را می‌توان به صورت گروهی انجام داد. این دیدگاه رسماً در اتحاد جماهیر شوروی سابق به کار گرفته شد که رهبری، به دست شورا بود و یک مجموعه تصمیم‌گیری می‌کرد. ولی عملا خود آن شورا یا هیات رییسه، مقامی به نام «صدر هیات رییسه» درست کردند. زیرا در برخی موارد، باید یک نفر تصمیم بگیرد.
آیت‌الله مصباح یزدی، مدیریت را با سیستم شورایی سازگار ندانست و اظهار داشت: در مواردی باید سریع تصمیم گیری کرد و نمی توان منتظر نظر موافق و مخالف بود. در جهان، حکومتی سراغ نداریم که به صورت گروهی اداره شده باشد. اگر مراد از شوای رهبر، این است که تمام اختیارات رهبر، به شورا داده شود، شخص ائمه اطهار(ع) امام بودند نه شورای آن ها. بنابراین، شورای رهبری نه توجیه شرعی دارد و نه توجیه عقلایی.
وی در ادامه تاکید کرد: در اسلام، اصلی به نام «شورا» یا «مشورت» داریم که از زمان پیامبر اکرم(ص) عمل می شد. با آن که در حکومت نبوی(ص)، خود پیامبر خدا(ص) تصمیم می گفرتند اما خدای متعال به پیامبر خطاب کرد: «و شاورهم فی الامر.»
وی افزود: اصل مشورت کردن در اسلام وجود دارد اما پس از دریافت نظرات مشورتی، می فرماید:«اذا عزمت» یعنی هنگامی که به تصمیم رسیدی. نمی فرماید «اذا عزمتم». یعنی نهایتاً تصمیم، تصمیم رهبر است. البته پیامبر خدا(ص) و ائمه اطهار(ع) نیازی به نظر مشاوران نداشتند؛ بلکه در امر به شورا مصالح دیگری در کار بود. مثلاً وقتی مردم در کاری دخالت داشته باشند و بزار نظر کنند، از جهت روانی برای اجرای آن آماده‌تر هستند.
رییس موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) درباره این پرسش که «در انتخابات مجلس خبرگان رهبری، رای یک عالم و غیر عالم مساوی است، آیا این مورد قبول شماست» اظهار داشت: در اسلام، هر فردی در هر چه صلاحیت دارد اظهار نظر می کند. برای انتخاب رهبر، افراد صلاحیت دار باید نظر بدهند؛ یعنی کسانی که خبره، متقی و دارای صفات لازم باشند. برای انتخاب خبرگان، باید صلاحیت افراد احراز شود. این را مردم نمی توانند بلکه کارشناسان باید نظر بدهند. یکی از مصادیق کارشناسان در این امر، فقهای شورای نگهبان هستند یا مصادیق دیگری مانند مراجع تقلید.
وی با اشاره به این که مردم، فقیه مورد اعتمادشان را انتخاب می کنند، افزود: چه بسا یک فرد عادی افراد مورد اعتماد را بهتر از دیگران بشناسد، زیرا با آن ها معاشرت دارد. در رای دادن و انتخابات مجلس خبرگان رهبری چون هدف تعیین افراد مورد اعتماد مردم از میان واجدین شرایط است، مجتهد یا حقوق دان با سایرین یکسان هستند.
آیت‌الله مصباح یزدی درباره ورود بانوان در مجلس خبرگان رهبری بیان داشت: حضور بانوان مجتهده ای که واجد سایر شرایط خبرگان باشند، از لحاظ حقوقی طبق اظهار نظر شورای نگهبان، بلا مانع است. از لحاظ فقهی، در اظهار نظر کارشناس، مرد بودن شرط نیست. اگر پزشک ماهر زن بود و در امور پزشکی اظهار نظر کرد، حجت دارد. ملاک این است که افرادی که شرایط بیشتری دارند، اولی هستند.
وی افزود: اگر مردم تشخیص دادند خانمی از جهت فقاهت و سایر شرایط اصلی از مرد مجتهد برتر است، همان عمل می شود. خبرگان باید ولی فقیه منصوب از سوی خدا را شناسایی کنند. اما اکر شان نمایندگان مجلس خبرگان رهبری از شؤون مدیریتی باشد، چنانکه در نظریه انتخابی بودن رهبر، مطرح است ممکن است شرکت زنان اشکال داشته باشد؛ زیرا آن ها می خواهند به رهبر مشروعیت بدند ولی طبق نظریه انتصابی که دیدگاه ما هم همین است، حضور بانوان در خبرگان اشکالی ندارد.
هفتمین همایش دفتر پژوهش های فرهنگی که با عنوان «خواص؛ رسالت ها و مسئولیت ها در تحقق اهداف اسلامی و گام های پیش رو» در سالن اجتماعات خانه شهید مشهد و با حضور شماری از نخبگان فرهنگی و سیاسی سراسر کشور برگزار شد، با ارایه گزارش دبیران کمیسیون های سه‌گانه «راهکارهای فرآیند تحقق اهداف اسلامی در مرحله تشکیل دولت اسلامی»، «نقش انتخابات در تحقق اهداف اسلامی»، «اصولگرایی؛ مبانی، شاخصه‌ها، لوازم و موانع» به کار خود پایان داد.