سلطه آمریکا بر فضا

گروه بین‌الملل‌ ـ جورج بوش رییس جمهور آمریکا فرمان اجرایی را امضا کرده است که قرار است سیاست جدید ملی فضایی آمریکا باشد. مهمترین و حیاتی‌ترین بخش این فرمان یا سیاست این است که تمامی قراردادها و توافقنامه‌های کنترل تسلیحات در آینده را که ممکن است دسترسی آمریکا به فضا را محدود کند رد کرده و حق کشورهای متخاصم با آمریکا را برای دسترسی به فضا سلب می‌کند. همچنین در این سیاست تاکید شده است که آمریکا حق، توانایی و آزادی اقدام در فضا را برای خود محفوظ می‌داند و حق استفاده از امکانات فضا را از کشورهای متخاصم با آمریکا و ضد منافع ملی این کشور سلب می‌کند.
رقابت تسلیحاتی در فضا هم جریان دارد و آمریکا تنها کشوری نیست که به دنبال سلطه نظامی در فضاست. دولت بوش اما به زودی استراتژی‌هایی در این مورد تدوین و منتشر می‌کند. این استراتژی‌ را هم باید بخشی از استراتژی جنگ با ترور آمریکا و حفظ امنیت ملی و حفاظت از زیرساخت‌ها دانست.
سیاست ملی فضایی آمریکا از آن جهت اکنون با دیده تردید نگریسته می‌شود که بعد از 11 سپتامبر 2001 و در شرایطی اعلام می‌شود که همه سیاستهای آمریکا فقط برای رسیدن به یک هدف دنبال می‌شود. بنابراین، این سیاست نشانه‌‌های غلطی را به روسیه، چین و هند ارسال می‌کند. اولین این کشورها یعنی روسیه یک قدرت فضایی کهنه و پرسابقه است. دومین کشور هم به تازگی وارد این عرصه شده و اقداماتی انجام داده است. این کشورها اکنون چنین تصور می‌کنند که آمریکا در پی انحصار حضور در فضا از طریق نظامی کردن آن است.
دولت بوش بارها اعلام کرده که قصد ندارد فضا را نظامی کند، اما شواهد چیز دیگری را نشان می‌دهد. آنچه ناظران بین‌المللی و رقبای بالقوه آمریکا در فضا را نگران می‌کند این است که واشنگتن از هرگونه مذاکره درباره توافقنامه‌ یا قراردادی که درباره کنترل تسلیحاتی در فضا باشد خودداری می‌کند. استدلال این کشور این است که چون رقابت تسلیحاتی در فشا وجود ندارد نیازی به چنین توافقنامه‌ای نیست. نیروی هوایی‌ آمریکا اخیراً دکترین عملیات‌های ضد فضایی را منتشر کرده است که در آن درخواست اقدام نظامی فعالانه‌تر در فضا مطرح شده است. در این سند آمده است که حفاظت از ماهواره‌ها و فضاپیماهای آمریکا در فضا به سیاست جدیدی نیاز دارد. رقبای آمریکا در حوزه فضا به یاد می‌آورند که دونالد رامسفلد وزیر دفاع کنونی ریاست کمیته‌ای را به عهده داشت که به کنگره توصیه کرده بود برای حفاظت از ماهواره‌های نظامی و غیرنظامی این کشور به فکر سلاح فضایی باشد.
دولت بوش درباره سیاستهای فضایی خود چندان پنهان کاری نکرده است. محور این سیاست تقویت برتری فضایی آمریکا و تضمین دسترسی به توانایی‌های فضایی در صورت نیاز برای پیشبرد امنیت ملی و اهداف سیاست خارجی کشور است.
مشکل اصلی چین در رقابت فضایی از سلطه قابل توجه آمریکا در تکنولوژی ماهواره ناشی می‌شود. با این برتری آمریکا هرگاه که اراده کند می‌تواند به اقدامات دور از ذهن چین دست بزند. با توجه به برتری غرب در این حوزه، چین انتظار ندارد که این شکاف را به این زودی پر کند و به آمریکا برسد؛ اما از تلاش هم دست نشسته است. دو هفته پیش پنتاگون تایید کرد که پکن لیزر ضد ماهواره خود را آزمایش کرده و ماهواره آمریکا را با اختلال روبه‌رو کرده است. اگرچه چین نمی‌تواند در آینده نزدیک در کار ماهواره‌های جمع‌آوری اطلاعات آمریکا اختلال ایجاد کند اما بر آسیب‌پذیری این ماهواره‌ها افزوده است. بنابراین، این احتمال وجود دارد که کنگره در مخالفت قبلی خود با برنامه لیزر ضدماهواره تجدیدنظر کند. این برنامه در دست بررسی بود که بودجه آن از سوی مجلس نمایندگان آمریکا قطع شد.
برتری نظامی آمریکا در فضا باعث شده که این کشور با هر مذاکره‌ای درباره منع تسلیحات فضایی مخالفت کند. آمریکا بیشتر از هر کشور دیگری تکنولوژی فضایی دارد و به دنبال پیشرفت این تکنولوژی هم هست. شکی نیست که رقابت تسلیحاتی در فضا آغاز شده است. همین حالا آمریکا همه تلاش خود را می‌کند تا از بقیه جلو باشد. در این حوزه هم مانند دیگر حوزه‌های علمی، دیگر کشورها درصدد پیشی گرفتن از آمریکا برخواهند آمد و رقابت شدیدتر می‌شود. چین احتمالاً اولین کشوری است که شکاف خود را با آمریکا تا دهه آینده کم می‌کند.