ما و آمریکاییها از بالای سر با هم مذاکره کرده‌ایم

* مجری شبکه تلویزیونی سی اسپن: بگذارید اول از همه درباره برنامه هسته‌ای ایران بپرسم: در نهایت هدف و مقصد شما چیست؟
** ظریف: هدف برنامه هسته‌ای ما ساده است. ایران کشوری است که در طول دو دهه آینده یک واردکننده کامل انرژی تبدیل خواهد شد. ما احتیاج داریم که در زمینه صنایع انرژی سرمایه‌گذاری کنیم.. از جمله در زمینه انرژی برق آبی همچنین در مورد بعضی زمینه‌ها که هنوز توسعه نیافته هستند مانند انرژی بادی و خورشیدی. ایران در همه عرصه‌های انرژی سرمایه‌گذاری کرده و انرژی هسته‌ای تنها یکی از آن عرصه‌‌های انرژی جایگزین است که مهم هم هست.
* آیا این به خاطر مردم ایران است یا آن که معانی جانبی نظامی دارد؟
** خیر، در واقع ما معتقدیم که یک برنامه هسته‌ای نظامی امنیت ایران را تقویت نخواهد کرد و به ضرر امنیت کشور خواهد بود، به عقیده ما حتی این تصور که تهران یک برنامه سلاح هسته‌ای را دنبال می‌کند به ضرر امنیت ما است. بنابراین ما این را کاملا آشکار ساخته‌ایم که سلاح‌های هسته‌ای و یا دیگر سلاح‌های کشتار جمعی هیچ جایگاهی در دکترین دفاعی ایران ندارند و ما کاملا آماده هستیم تا با هسته‌ای است، همکاری نماییم و همان‌طور که شما می‌دانید آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای تاکنون حداقل پنج یا شش بار اعلام کرده که هیچ نشانه‌ای مبنی بر آنکه هرگونه فعالیتی که بتواند در جهت یک برنامه غیرقانونی و یا برنامه تسلیحات باشد، در ایران وجود ندارد.
* اجازه بدهید تا آن‌چه را که آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای در گزارشی که اواخر ماه پیش منتشر کرد با بینندگان در میان بگذارم. "تمام مواد هسته‌ای که ایران به آژانس اعلام کرد درست بود." همان‌طور که شما گفتید، "جدا از مقادیر اندکی که قبلا به شورای حکام آژانس گزارش شده بود، آژانس هیچ مواد هسته‌ای اعلام نشده‌ای در ایران نیافت. با این حال خلاء‌هایی در دانش آژانس مربوط به برنامه سانترفیوژ ایران وجود دارد"، شما به این قسمت از معادله چگونه پاسخ می‌دهید؟
** "آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای روشی دارد که براساس آن می‌تواند بگوید همه موادی را که به آژانس اعلام شده بود را پیدا کردند یا نه و این در مورد ایران اعلام شده است.
نتیجه دومی که آژانس می‌تواند به آن برسد یا آن چه که باید به آن برسد این است که آیا توانسته همه ابعاد برنامه یک کشور را مورد تایید قرار دهد و آن به زمان خیلی زیاد احتیاج دارد.
مدت زمانی که آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای در ایران بازرسی کرده در طول سه سال گذشته بیش از دو هزار روز نفر بوده است.
اگر شما تعداد بازرسانی را که در آنجا بوده‌اند در تعداد روزها ضرب کنید، رقمی بالای 2000 خواهد شد. این بدان معنی است که در سه سال گذشته هر روز بیش از یک نفر در ایران بوده و در مورد برنامه هسته‌ای بازرسی می‌کرده است. بنابر اظهار آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای، بصورت عمومی وقت زیادی لازم است تا آنها بتوانند واقعا همه چیز نه فقط بخش‌های اعلام شده از فعالیت‌های یک کشور را ببیند، بلکه بخش‌هایی را که اعلام نشده هم ببیند تا مطمئن شوید که هیچ چیز اعلام نشده‌ای وجود ندارد. ایران با آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای همکاری می‌کند و دبیرکل آژانس در شهریور گذشته به شورای حکام گزارش داد که ایران و آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای در جهت آن فرایند به خوبی پیش می‌روند.
* اجازه بدهید در مورد مذاکراتی که هم اکنون در سازمان ملل در جریان است، صحبت کنیم. اینجا در واشنگتن تعدادی سوال در مورد رییس جمهوری "جرج بوش" مطرح است. این که آیا واقعا برنامه‌ای برای اقدام نظامی علیه ایران دارد تا برنامه هسته‌ای شما را متوقف کند یا نه؟ آیا شما فکر می‌کنید که چنین است، آیا شما فکر می‌کنید رییس جمهوری طرحی برای حمله به کشور شما دارد؟
** فکر می‌کنم آن سوالی است که باید از مقامات آمریکایی پرسیده شود. اما من می‌توانم یک چیز بگویم و آن این است که حتی صحبت آن که ایالات متحده قصد دارد از زور علیه شور دیگری استفاده کند خود در واقع تهدیدی علیه قوانین بین‌الملی است زیرا همان طور که می‌دانید در طول یک قرن گذشته قوانین بین‌المللی دچار تغییرات عمده‌ای شده‌اند، قوانین بین‌المللی قرن نوزدهم اجازه می‌دادند تا هر کشوری برای پیشبرد منافع ملی خود به کشور دیگری حمله کند اما آن قوانین بین‌المللی هم قبل از جنگ جهانی دوم و هم به ویژه بعد از تشکیل سازمان ملل متحد، دگرگونی‌های زیادی پیدا کردند.
در چارچوب نظام سازمان ملل، زور می‌تواند فقط یا به عنوان دفاع از خود استفاده شود که ایالات متحده با هیچ تصوری نمی‌تواند ادعا کند که می‌خواهد از خود در مقابل ایران دفاع کند و یا آن که با مجوز شورای امنیت سازمان ملل. هرگونه استفاده از زور در خارج از این دو چارچوب مغایر قوانین بین‌المللی است من فکر می‌کنم این مهم خواهد بود که بوش و اعضای دولت وی این واقعیت را دریابند که استفاده از زور یک گزینه مطرح نیست. در نتیجه بیان این که شما تمام گزینه‌ها را مورد بررسی دارید، وحشتناک است. این برای ایران ترسناک نیست بلکه باید برای مردم آمریکا و در مجموع جامعه بین‌الملل هراس‌آور می‌باشد. رییس جمهوری احمدی‌نژاد هرگز کشوری را به استفاده از زور تهدید نکرد ما قاطعانه گفته‌ایم که ایران به تهدید یا استفاده از زور متوسل نشده است. ایران به تهدید یا استفاده از زور علیه هیچ عضو سازمان ملل متوسل نخواهد شد. از سوی دیگر، مقامات اسراییل و ایالات متحده قبل از آن که رییس جمهوری احمدی‌نژاد بر سر کار آید، تقریبا هر روز ایران را به استفاده از زور تهدید کرده‌اند. من می‌توانم از این جا به صورت رسمی اعلام کنم که ایران قصد ندارد از زور علیه هیچ کشوری استفاده کند، حالا بگذارید ببینیم که آیا شما می‌توانید یک مقام اسراییلی یا یک مقام آمریکایی را دعوت کنید و آنها هم به همین صورت قاطعانه اعلام کنند که ایالات متحده با اسراییل به استفاده از زور علیه کشور دیگری متوسل نخواهند شد؟ اکنون هیچ بحرانی در مورد برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران وجود ندارد و راه‌حل‌های متعددی برای وضعیت حاضر هست که در آن بتوان حق ایران برای داشتن فن‌آوری هسته‌ای جهت اهداف صلح‌آمیز را حفظ کرد و در عین حال جامعه بین‌الملل مطمئن باشد که ایران قصد ندارد سلاح‌های هسته‌ای تولید نماید.
* آقای سفیر اجازه دهید کلمات شما را از مقاله‌ای که ماه پیش برای نیویورک تایمز نوشتید بخوانم. عنوان مقاله می‌گوید "ما برنامه سلاح‌های هسته‌ای نداریم" و شما آن را با این اظهارنظر پایان می‌دهید که "یافتن راه‌حل‌ها به اراده سیاسی و آمادگی برای پرداختن به مذاکرات جدی احتیاج دارد. ایران آماده است. ما امیدواریم که بقیه جهان نیز به ما بپیوندد.
دو سوال آیا بیانات تند سیاسی از جانب کشور شما آرام‌تر خواهد شد و از طرف دیگر، آمریکا باید برای نشستن بر سر میز چانه‌زنی چکار کند؟
** بیانات تند سیاسی که از جانب ما ایراد می‌شوند تنها پاسخی به تحریک‌های شدت یافته از طرف ایالات متحده و جاهای دیگر است.
من معتقدم که آنها لازم نیستند، این مهم است که ما به این وضعیت نگاهی بسیار جدی و متین داشته باشیم. این راهی است که می‌توانیم در آن به سوی پیش حرکت کنیم و پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را حفظ کنیم. لازم است که همه ما همکاری کنیم تا با بحران‌هایی که هم اکنون منطقه ما را تهدید می‌کند یا در واقع در عراق در حال وقوع هستند، مقابله کنیم. در مورد این که آمریکا چه کار می‌تواند بکند، ما بطور آشکار بیان کرده‌ایم که علاقمند به رویارویی با هیچ کس نیستیم اما در عین حال ارزش زیادی برای سربلندی ایران قایل هستیم. ایالات متحده باید یاد بگیرد که نمی‌تواند با زورگویی مردم را به پذیرش سیاست‌هایی که این دولت می‌خواهد، مجبور کند اگر ایالات متحده آماده باشد در یک گفت‌وگوی جدی در یک جو احترام متقابل درگیر شود در آن صورت فکر می‌کنم یک گفت‌وگو می‌تواند آغاز شود. ما هیچ تماسی، تماس مستقیمی در طول 27 سال گذشته نداشته‌ایم. ما از بالای سر همدیگر با هم حرف زده‌ایم آن هم اصولا در مصاحبه‌های تلویزیونی و در بیانیه‌ها که در آنها امکان اندکی برای (رسیدن به) تفاهم وجود داشت. موضع ایران خیلی روشن است، ما قصد نداریم سلاح‌های هسته‌ای تولید کنیم ما قصد نداریم به هیچ کشور دیگری حمله کنیم. ما در گذشته از سلاح‌های شیمیایی استفاده نکردیم، اگرچه قربانی سلاح‌های شیمیایی بودیم. ما در 2500 سال گذشته به هیچ کشوری حمله نکرده‌ایم. ما از اندازه و میزان جمعیت خود راضی هستیم. ما از منابع ملی خود راضی هستیم. اینها واقعیت‌های موجود هستند که احتیاجی به ترجمه و تفسیر ندارند. در عین حال مقدار زیادی سوءتفاهم وجود دارد که باید به آنها توجه شود معتقدم که سوءتفاهم‌ها، سوءبرداشت‌ها و متاسفانه اطلاعات نادرست دادنها ممکن است این وضعیت را به سوی بحرانی پیش برند که من باور ندارم کسی آن را لازم داشته باشد یا بخواهد.
* ارزیابی شما از رییس جمهوری بوش و وزیر خارجه "رایس" چیست؟
** نقش من نیست که از رهبر یک کشور خارجی ارزیابی داشته باشم. این مردم آمریکا هستند که تصمیمی بگیرند آیا دولت فعلی در خدمت منافع ایالات متحده است یا خیر. اما من می‌توانم بگویم که تا آنجا که به ایران مربوط می‌شود آنها سوءبرداشت‌های جدی در مورد سیاست‌های ایران درباره واقعیت‌های موجود در ایران و در مورد نیات تهران دارند.
این برای آنها مهم است که به واقعیت‌ها نگاه کنند، دیدگاههای خود را بازنگری کنند و سعی نمایند که با واقعیت‌ها کنار آمده و مطابق با آنها عمل نمایند.
* یک آمریکایی طرفدار حزب دمکرات در تماس با شبکه
** سی‌ اسپن: در واقع اظهارنظری درباره روزنامه‌نگاران دارم، اما با موضوعی که امروز درباره آن صحبت می‌کنیم نیز مرتبط است. من خیلی علاقمند هستم که نظر سفیر را در این مورد بدانم یکی از نمایندگان از بولتون در مورد این ادعاها سوال کرد که آمریکا سرگرم عملیات پنهانی در ایران است. بولتون حاضر نشد حتی وجود این (مقاله) را بپذیرد و وقتی کوسینیچ پیشنهاد کرد یک نسخه از مقاله را به وی بدهد، بولتون حتی از نگاه کردن به آن خودداری کرد. حالا به نظر من این یک مدرک آشکار است که نشان می‌دهد این دولت نمی‌خواهد یک مسوولیت محتمل را بپذیرد وقتی که آن (مدرک) را نشان می‌دهد آنها در حال ارتکاب جرم هستند. وسایل ارتباط جمعی گزارش داده‌اند که در مراحلی که به (جنگ) عراق منتهی شد، سوال‌های سخت مطرح نکردند. آیا این که وسایل ارتباط جمعی (چگونه) این پوشش خواهند داد برای بینندگان آشکار خواهد شد. آیا مسامحه‌کاری خواهند بود و یا در پوشش این، این بار این جنگ را راه خواهند انداخت..
* آقای سفیر اجازه می‌خواهم بخشی از اظهارات بولتون را در واشنگتن در مورد عملیات جمع‌آوری اطلاعات توسط ایالات متحده که اکنون در ایران در جریان است با حضار در میان بگذارم و سپس پاسخ شما را دریافت کنم..
"فکر می‌کنم جنبه‌های بسیاری از برنامه تسلیحات هسته‌ای و برنامه موشک بالستیک ایران وجود دارد که ما در مورد آنها چیزی نمی‌دانیم. فکر می‌کنم این چیزی است که نباید موجب آسایش ما باشد. این چیزی است که با توجه به دامنه موفقیت ایران در تلاش‌های خود برای کسب مهارت در چرخه کامل سوخت هسته‌ای و توسعه توانایی موشکی دارای برد بیشتر و بیشتر دقت بیشتر و بیشتر و غیرقابل ردیابی، باید سطح نگرانی را افزایش دهد. پاسخ شما چیست"؟
** جای تاسف است که در واشنگتن چنین واقعیتی وجود دارد. اگر ایران ابراز دفاعی در زمینه موشک دارد، داشتن توانایی دفاعی اشکالی ندارد و دفاع موشکی و هرنوع دفاع دیگر کاملا در چارچوب حقوق هر کشوری قرار دارد. اگر کشور دیگری سعی کند که قانون بین‌الملل را نقض کند، به داخل سرزمین کشور دیگری به منظور صرفا جمع‌آوری اطلاعات نفوذ کند، در نظام بین‌الملل امروز غیرقابل قبول است. تا جایی که به برنامه هسته‌ای ایران مربوط می‌شود فکر می‌کنم، بولتون همیشه به آن به عنوان برنامه تسلیحات هسته‌ای اشاره می‌کند تا این احساس را به وجود آورد که آن برنامه واقعا یک برنامه تسلیحات هسته‌ای است. جامعه بین‌الملل بارها به ثبت رسانده که آن برنامه یک برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز است و هیچ نشانه‌ای از یک برنامه تسلیحاتی وجود ندارد. تنها راهی که ایالات متحده و بقیه جهان می‌تواند اطمینان داشته باشد که این برنامه یک برنامه صلح‌آمیز است و این چنین باقی خواهد ماند، از طریق همکاری در محدوده قانون بین‌الملل است که همانا آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای می‌باشد. ایران کاملا مایل است با آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای همکاری کند با به سفیر بولتون و دیگران اطمینان دهد که برنامه ایران یک برنامه تسلیحاتی نیست و یک برنامه صلح‌آمیز باقی خواهد ماند و هرگز به سوی یک برنامه تسلیحاتی منحرف نخواهد شد.
* جواد ظریف اولین ماموریت خود را در سازمان ملل در اوایل دهه 1980 داشت. وی فارغ‌التحصیل دانشگاه ایالتی سان فرانسیسکو است، مدارک کارشناسی ارشد و دکترای خود را از دانشگاه دنور اخذ کرده و از چهار سال پیش تاکنون سفیر ایران در سازمان ملل می‌باشد. آیا شما خود را یک دیپلمات حرفه‌ای می‌دانید، یا یک مقام سیاسی در مقام فعلی؟
** من یک دیپلمات حرفه‌ای هستم. عملا در تمام دوران بزرگی دیپلمات بوده‌ام و پله‌های دیپلماتیک را طی کرده‌ام.
* تلفن بعدی از نیویورک، بفرمایید. سوال من از سفیران است که چرا آنها ارزش دوگانه دارند؟ آنها توهین کرده و می‌خواهند اسراییل را منفجر کرده و ایالات متحده را نابود کنند و آنگاه در مورد صلح صحبت می‌کنند ولی در مورد هیچ چیز بر سر میز مذاکره نمی‌آیند اما آن طور که می‌گویند برای دفاع از کشورشان به تقویت دفاعی می‌پردازند و به دنبال کمک روسیه و موشک می‌روند. لذا آنها تهدیدی برای جهان هستند.
** من نگرانی دوستمان را که از نیویورک زنگ می‌زند در مورد چیزهایی که می‌شنود درک می‌کنم. ولی چه کسی برای جهان یک تهدید است؟ ایران؟ ایران به هیچ کشوری حمله نکرده و از تسلیحات هسته‌ای استفاده نکرده و دارای تسلیحات هسته‌ای نیز هست.
ایران در یک محیط صعب زندگی می‌کند ولی با این وجود سعی کرده با همسایگان خود روابط برقرار و ایجاد اعتماد کند. اکنون ببینیم که آیا می‌شود همین مطالب را در مورد اسراییل بگویید؟
آیا متاسفانه می‌توانید همین اظهارات را در مورد دولت ایالات متحده بگویید، بنابراین، این سوال مطرح می‌شود که از ایران انتظار می‌رود چه کاری انجام دهد؟ ایران می‌خواهد در صلح زندگی کند، ایران می‌خواهد همان طور که هر دولتی می‌خواهد ابزار لازم برای توسعه، پیشرفت و فن‌آوری را در اختیار مردم خود قرار می‌دهد.
امروزه فن‌آوری زمینه مهمی برای پیشرفت و توسعه برای جهان رو به توسعه است زیرا بدون دسترسی به فن‌آوری که ضعف اساسی ما در بازارهای بین‌المللی در یک جهان یکپارچه است، یک ضعف دایمی و پایدار خواهد بود. لازم است که کشورهای جهان رو به توسعه به فن‌آوری دسترسی داشته باشند لازم است که در این اقتصاد جهان شمول از طریق دسترسی داشتن به فن‌آوری پیشرفته، نقش داشته باشند. اگر یک یا دو کشور می‌خواهند با استفاده از روش‌های فشار و اذیت و آزار دیگران را محروم کنند در آن صورت فکر می‌کنم که لازم است از آن کشورها سووال کنیم با این تلاش‌های تاسف‌‌آور برای زورگویی به دیگران به دنبال چه منافعی هستند. می‌توانم قاطعانه بگویم که ایران تهدید به استفاده از زور علیه هیچ کشوری نمی‌کند ایران چنین تهدیدی را نکرده و نمی‌کند و سیاست خارجی ایران از سوی وزارت خارجه آن و توسط افرادی که مسوول تبیین سیاست خارجی هستند، بیان می‌شود.
* تلفن از کارولینای جنوبی بفرمایید. نمی‌فهمم که دولت ایالات متحده چگونه می‌تواند به کشورهای دیگر دیکته کند که چه چیزی می‌توانند داشته باشند و چه چیزی نمی‌توانند داشته باشند. منظورم این است که چرا ناگهان همه کشورهای قهوه‌ای و سیاه (پوست) نمی‌توانند تسلیحات داشته باشند ولی کشورهای سفید (پوست) می‌توانند داشته باشند، این امر مرا متعجب می‌کند.
** از شنونده به خاطر بیانات بسیار مهم تشکر می‌کنم. مساله داشتن تسلیحات نیست. ایران نمی‌خواهد تسلیحات هسته‌ای داشته باشد. با ایشان موافق هستم که ایالات متحده نمی‌تواند به کشورهای دیگر دیکته کند که چه می‌توانند داشته باشند و چه نمی‌توانند داشته باشند و آنگاه به هنگام دیکته کردن، معیار دوگانه بکار گیرد و در میان معیار دوگانه خود یک معیار دوگانه دیگر بکار گیرد. اگر به همکاری ایالات متحده با اسراییل در زمینه هسته‌ای نگاه کنید، شاهد معیارهای دوگانه در رفتار خواهید بود و این امر قبول آن را مشکل می‌کند که معیار سنجش را باید به ایالات متحده داد. معیار سنجش باید از سوی تمامی اعضای جامعه بین‌الملل در یک چارچوب همکاری که همه به طور اساسی با هم یکسان باشند تعیین شود و همه نگرانی‌ها و پرسش‌هایی که از سوی بازیگران مختلف مطرح می‌شود مورد بررسی قرار می‌گیرد و به تنهایی یک کشور قدرت دیکته کردن به دیگران که چه کار می‌توانند بکنند و چه کار نمی‌توانند بکنند، داده نشود.
* یک شنونده آمریکایی: من در نیروی دریایی ایالات متحده کار می‌کنم. اصولا چرا کشور شما به دستگاه‌های اطلاعاتی ما توهین می‌‌کند؟ شما دانش هسته‌ای را از خارج بدست آوردید، بنابراین منظورم این است که اگر حتی نتوانستید به اندازه کافی با هوش نبودید که خودتان بفهمید فن‌آوری هسته‌ای چیست، ما کنار نخواهیم ایستاد در حالی که می‌دانیم شما....
** به دوستمان به خاطر اطمینان به خود تبریک می‌گویم. برای فن‌آوری و علم حد و مرز شناخته شده وجود ندارد. فکر نمی‌کنم که ایالات متحده اولین تسلیحات هسته‌ای خود را صرفا با استفاده از دانشمندان آمریکایی ایجاد کرد، ولی نکته این است که ایران سعی ندارد به تولید تسلیحات هسته‌ای بپردازد. ایران فن‌آوری را از منابع خارجی بدست آورد، ولی سپس با استفاده از مهندسی معکوس آن فن‌آوری را بومی کرده و به نوعی فن‌آوری تبدیل کرده‌ایم که تولید داخلی است. اکنون دانشمندان ایرانی که بعضی از آنها تحصیل کرده ایالات متحده هستند توانایی تولید تمامی اجزاء چرخه سوخت هسته‌ای را برای اهداف صلح‌آمیز دارند. منبع علوم و فن‌آوری که عمده آن به قرون وسطی برمی‌گردد، بخشی از آن از ایران سرچشمه می‌گیرد، بخشی از خاورمیانه می‌آید و بخشی از اروپا و بخشی از ایالات متحده. ولی علوم و فن‌آوری اساسا میراث مشترک بشریت است و اگر می‌خواستیم مالکیت جنبه‌های ویژه‌ای از فن‌آوری را داشته باشیم و در مورد آن تا این حد حسود باشیم، در آن صورت جامعه بین‌الملل و غرب به اندازه کنونی در زمینه‌های فن‌‌آوری پیشرفت و توسعه نداشتند.
* آقای سفیر اجازه دهید از شما در مورد تحریم‌های سازمان ملل سوال کنم. همان طور که می‌دانید چین و روسیه خاطرنشان کرده‌اند که از هیچ‌گونه تحریم‌های اقتصادی تهیه شده توسط ایالات متحده علیه ایران حمایت نخواهد کرد، لذا براساس مطالبی که تاکنون بیان داشته‌اید، پرسش من این است که چگونه همه طرف‌ها را جمع خواهید کرد تا به نوعی توافق برسید؟
** ایران خواهان رویارویی نیست اما نمی‌خواهد تمامی اصول، کرامت ملی و حقوق ملی خود را قربانی کند تا صرفا از تحریم‌ها اجتناب ورزیم و از سرزنش شورای امنیت اجتناب کنیم.
ما معتقدیم که پرونده ایران به شورای امنیت تعلق ندارد. ما به همراه بسیاری دیگر از جمله روسیه وچین معتقدیم که این مساله در درجه اول باید توسط آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای که دارای مهارت فنی برای رسیدگی به این مساله می‌باشد، مورد بررسی قرار گیرد. فکر می‌کنم مهم است که هریک از بازیگران عقب ایستاده و نگاه کند که به کجا می‌رویم، ببیند که آیا طرحی برای مرحله بعد و مرحله بعد از آن دارد؟ اگر دولت ایالات متحده از ایران انتظار دارد که به سهولت عقب‌نشینی کند، به سادگی کوتاه بیاید زیرا ایالات متحده تهدید به استفاده از زور می‌کند این نمونه دیگر از درک نادرست طرز فکر ایرانی، داشتن اطلاعات غلط در مورد این است که چگونه ایران و مردم ایران در برابر فشار خارجی و اذیت و آزار واکنش نشان می‌دهند. از سویی دیگر اگر شما عقب بایستید و به آن‌چه که ما می‌خواهیم بدست آوریم نظاره کنید و اگر از دو گزاره اصلی شروع کنید که ایران نباید تسلیحات هسته‌ای داشته باشد و ایران مانند هر کشور دیگری باید از فن‌آوری هسته‌ای استفاده کند، اگر از این دو مبنای اصلی کار را شروع کنید، در آن صورت امکان یافتن بسیاری از راه‌حل‌ها را خواهیم داشت.
من در مقاله‌ای که به آن اشاره کردید چند امکان را مطرح کردم که برای اطمینان از این که برنامه غنی‌سازی ایران موجب نگرانی درباره اشاعه سلاح هسته‌ای که برخی اشخاص درباره آن صحبت می‌کنند، نشود می‌توانند مورد بررسی قرار گیرند. ولی فکر نکنید که تمام راه‌حل‌ها در انحصار من است. اعتقاد دارم راه‌حل‌‌های فراوانی وجود دارند که به ذهن من یا به چشم دولت ایران نیامده‌اند، ولی باید به دنبال راه‌حل باشیم. اگر خواهان یافتن راه‌حل هستیم باید به دنبال آن باشیم و اگر به دنبال بحران هستیم نیز احتمالا به آن می‌رسیم. ولی اگر خواهان یافتن راه‌حل باشیم باید جستجو برای آن را شروع کنیم.
* پرسش بعدی از طرفداران حزب جمهوریخواه است. من در طول عمر خود ایرانیان بسیاری را ملاقات کرده‌ام. از نظر دیگران تمامی آنها افرادی نجیب، سخت‌کوش و پایبند به قانون هستند، شما دارای تاریخی طولانی هستید. شما در تاریخ نوین و در دوران جنگ سرد بین ابرقدرت‌ها یک مهره پیاده بودید. آنچه که سیا و شاه در ایران انجام دادند کاملا غیرقانونی و ناعادلانه بود ولی این امر نباید پایه‌ای برای مسیری باشد که در آن حرکت می‌کنید. فکر می‌کنم شما باید دیپلماسی را با آمریکا شروع کنید، درها را بازکنید و با یکدیگر صحبت کنید. فکر می‌کنم موارد اشتراک بین ما بیشتر از موارد غیرمشترک است.
** دوست ما چند موضوع خوب را مطرح کرد که شاید سابقه‌ای تاریخی است که ایران و ایالات متحده باید به بررسی آنها بپردازند.
خاطرات دیرینه در ایران درباره دخالت ایالات متحده در سرنگون کردن دولت منتخب مردم و شاید برخی خاطرات در ایالات متحده پیرامون آن‌چه که از زمان انقلاب اتفاق افتاده، وجود دارد. توافقاتی بین دو کشور وجود دارد و ما باید به آن گله‌ها و شکایات نیز بپردازیم ولی مشکل بمباران افکار عمومی آمریکا می‌باشد که ایران در حال توسعه سلاح اتمی است. هرچند ما با جدیت سعی داریم شرح دهیم که این برنامه تسلیحاتی نیست و ایران علاقه‌ای به سلاح اتمی ندارد ولی ما با این پرسش مشابه روبرو هستیم. با شما موافق هستم که سلاح اتمی مشکلات ایران را حل نخواهد کرد و به همین دلیل ما به دنبال آن نیستیم اعتقاد دارم جهان بسیار امن‌تر خواهد بود به شرط آن که تمام کشورهای دارای سلاح اتمی زرادخانه‌های اتمی خود را از میان بردارند و هیچ کشور دیگری در تلاش برای دستیابی به آن نباشد زیرا تسلیحاتی غیرانسانی است که فقط به بی‌ثباتی کمک می‌کند. متاسفانه در میان کشورهای دارای سلاح اتمی یک کشور تاکنون از آن استفاده کرده است. برای مذاکره بین ایران و ایالات متحده باید در درجه نخست آمادگی برای درگیر شدن در گفت‌وگو براساس احترام متقابل وجود داشته باشد. ما دولت کنونی در واشنگتن را حتی آماده نوع گفت‌وگو نمی‌بینیم تا چه رسد به گفت‌وگو بر مبنای احترام متقابل.
* مجری شبکه تلویزیوینی سی‌اسپن: تلفن بعدی از آریزونا بفرمایید ایران دارای چهارمین ذخایر بزرگ نفتی در جهان است، چرا به دنبال فن‌آوری هسته‌ای هستید؟ سوال دوم این که اگر برنامه هسته‌ای شما برای مصارف صلح‌آمیز است، چرا شما پیشنهاد روسیه را برای غنی‌سازی نمی‌پذیرید؟
** نخست آن که ذخایر نفت و گاز ما محدود هستند. ما دیر یا زود آن ذخایر را تمام خواهیم کرد و انتظار ما آن است که با مصرف وسیعی که در ایران داریم در چند دهه آینده به واردکننده انرژی تبدیل خواهیم شد. جمعیت ایران در سال 1987 نصف جمعیت کنونی با همین مقدار ذخایر نفت و گاز بود و هیچ‌کس علاقه ما را به کاوش درباره دیگر منابع انرژی مورد سووال قرار نداد. هر کشوری به سبد انرژی متنوعی نیاز دارد تا برای نسل‌های آینده خود امکان دسترسی به فن‌آوری را فراهم آورد. ما نمی‌توانیم آن‌چنان خودخواه باشیم که بگوییم برای نسل خود و نسل فرزندان خود دارای نفت و گاز کافی هستیم و نباید نگران نسل نوادگان خود باشیم که در شرایطی زندگی خواهند کرد که ایران وابسته به انرژی می‌شود. ایران همواره تامین‌کننده انرژی بوده و ما نمی‌توانیم درباره شرایطی فکر کنیم که در آن وابسته به انرژی باشیم لذا این یکی از دلایل مهم برای ایران است تا به فن‌آوری هسته‌ای و انرژی هسته‌ای دست یابد. همان‌گونه که در ابتدای صحبت خود اشاره کردم ایران در نیروگاه آبی تولید برق سرمایه‌گذاری بسیار سنگینی کرده زیرا اعتقاد داریم که نفت و گاز در نهایت یک کالای محدود می‌باشد و ما آن را تمام خواهیم کرد. در ارتباط با دومین سوال شما پیرامون پیشنهاد روسیه، باید گفت که ایران آماده است گزینه‌های مختلف مطرح شده را مورد بررسی قرار دهد ولی ما به صراحت گفته‌ایم که این گزینه‌ها نباید ایران را از حق دسترسی به فن‌آوری محروم کند. اجازه دهید بسیار صریح بگویم که ما آماده هستیم هر پیشنهادی را برای کاستن از نگرانی‌ها مورد بررسی قرار دهیم که هر کاری که در حوزه فن‌آوری هسته‌ای انجام می‌دهیم برای توسعه سلاح اتمی نخواهد بود. هر پیشنهادی، پیشنهاد روسیه یکی از آنها است و پیشنهادات دیگری وجود دارد و ما آماده بررسی آنها هستیم اما اگر این گزینه در جهت محروم کردن ایران از دسترسی خود آن به فن آوری باشد آماده بررسی آن نخواهیم بود.
* آیا بر این موضع ایستادگی دارید؟
** بله هر گزینه‌ای که به ایران اجازه دهد به فن‌آوری هسته‌ای برای مصارف صلح‌آمیز دسترسی داشته باشد، گزینه‌ای است که ما آماده بررسی آن می‌باشیم.