مذاکرات وین برای طرفین موفقیت‌آمیز خواهد بود

* علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی و خاویر سولانا، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا پس از چندین ساعت گفت وگو در «وین» پایتخت اتریش مذاکرات خود را مثبت و سازنده توصیف کردند. به نظر شما این سخنان نشانگر تعدیل مواضع طرفین است؟
** واقعیت این است که اکنون اکثر گروه های سیاسی که به منافع ملی کشور فکر می کنند معتقدند که موضوع پرونده هسته ای ایران باید به صورت مسالمت آمیز و از طریق گفت وگو با کشورهای 5+1 حل و فصل شود. از سوی دیگر در شرایطی که ایران معتقد است که غنی سازی اورانیوم حق هر کشور عضو NPT است و حاضر به پذیرش، توقف و یا تعلیق غنی سازی نیست، اروپایی ها هم اصرار دارند که برای آغاز مذاکرات پیش از هر چیز ابتدا ایران باید فعالیت های هسته ای خود را به حال تعلیق درآورد اما قبول فرآیند مذاکره از سوی دو طرف و آغاز مذاکرات میان لاریجانی و سولانا حاکی از این است که طرفین آمادگی دارند تا با تعدیل مواضع و نظرات خود شرایط را برای دستیابی به یک تفاهم مهیا کنند. اگر چنین قصدی در میان نباشد، اصولا ضرورت مذاکره دیپلماتیک بی معنا خواهد بود چرا که فلسفه وجودی مذاکرات دیپلماتیک تعدیل دیدگاه های طرفین و دستیابی به سازش و تفاهم است. اما نکته قابل توجه در این میان این است که اروپایی ها در بسته پیشنهادی خود جریان غنی سازی اورانیوم را در سطح پایین پذیرفته اند.
اروپا علاوه بر تفکیک مسئله غنی سازی بدین صورت که رآکتورها با آب سنگین در سطح بالا و رآکتورهایی که با آب سبک کار می کنند در سطح پایین قرار دارند، پذیرفته است که حق ایران را در استفاده از غنی سازی سطح پایین به رسمیت بشناسد. بنابراین می توان گفت که تعدیل نسبی در مواضع اروپا مشاهده می شود و در اینجا ایران هم می تواند با تعدیل برخی دیدگاه ها فضای مذاکره را مطلوب تر کند چرا که حل این مسائل از طریق مذاکره و روش های مسالمت آمیز می تواند از پیامدهای خطرناک طرح موضوع پرونده ایران در شورای امنیت جلوگیری کند.
* پس از نرمش اروپا و تعدیل مواضع کشورهای اروپایی در مذاکرات به نظر می رسد که چالش جدید میان اروپا و آمریکا شکل خواهد گرفت. شما این مسئله را چطور می بینید؟
** در حال حاضر نیز اختلاف نظر محدودی بین مواضع اروپایی ها و آمریکا مشاهده می شود. اروپایی ها همچنان معتقدند که این مسئله باید از طریق مذاکره حل و فصل شود در حالی که آمریکا با این مسائل مخالف است. اما در صورتی که به نحوی این مذاکرات با شکست مواجه شود و آقای لاریجانی و سولانا نتوانند به نتایج مطلوبی دست یابند اروپا نیز با آمریکا همراه خواهد شد.
* در صورتی که پرونده ایران به شورای امنیت برود فضا را چگونه تحلیل می کنید؟ آیا تحریم ها علیه ایران جدی است؟
** فکر می کنم در صورتی که به هر دلیلی پرونده ایران به شورای امنیت برده شود همگی اعضای شورای امنیت با هرگونه تصمیمی موافقت نخواهند کرد. چین و روسیه موافق یک مجازات سنگین و اعمال تحریم های کلی اقتصادی علیه آنها نیستند. آنها اعمال این تحریم ها را در سطح مسائلی چون عدم صدور ویزا برای مسوولین کشور و... پایین خواهند آورد. آلترناتیو دیگر، این است که آمریکا از تصمیمات شورای امنیت راضی نباشد و بخواهد خارج از فضای شورای امنیت مسئله اعمال تحریم علیه ایران را دنبال کند. در آن صورت هم تصمیم آمریکا و موتلفین آن برای جامعه جهانی لازم الاجرا نخواهد بود و نیز این تحریم ها نمی تواند چندان برای ایران جدی تلقی شود.
* سرانجام مذاکرات وین را چگونه پیش بینی می کنید؟ آیا مذاکره کنندگان از این نشست راضی خواهند بود؟
** به هر حال موفقیت آمیز بودن این مذاکرات برای هر دو طرف مفید است چرا که دستاورد این مذاکرات برای اروپا یک پیروزی نسبی در جلوگیری از بحران تلقی شده و برای ایران هم دستیابی به تفاهم جهانی برای پیشرفت در زمینه مسائل هسته ای خواهد بود.
* در شرایطی که وزیر امور خارجه ایران از اسکان تعلیق غنی سازی در مذاکرات سخن می گوید، دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنان بر آغاز مذاکرات بدون پیش شرط اصرار دارد به نظر شما دلیل این اختلاف مواضع چیست؟
** اختلافات محدودی همیشه بین مقام های ایرانی وجود داشته است. واقعیت این است که نیروهای تصمیم ساز درون کشور همگی از نگرش یکسان برخوردار نیستند و طبیعی است که تفاوت هایی در سخنان آقای لاریجانی با آقای احمدی نژاد و یا آقای متکی وجود داشته باشد.