الزام‌ها و بایدهای اجتناب‌ناپذیر

غلامرضا قلندریان
سفرهای استانی رئیس جمهور در سال نو نیز تداوم می یابد و این بار، ولایت عشق، مشهدالرضا و خراسان رضوی، میزبان دکتر احمدی نژاد و دیگر اعضای هیأت دولت جمهوری اسلامی ایران است. برگزاری نخستین جلسه استانی کابینه دولت جدید در سال 84 در جوار مضجع شریف رضوی (ع) نشان دهنده اهمیت پایگاه ولایت برای دولت نهم و آغازی بر روند توجه این دولت به مسایل و مشکلات نخستین کلان شهر مذهبی جهان بود که نیازمند توجه بیشتر و نگاهی جدی تر است.
گزارش ها و شنیده ها حاکی از آن است که اراده دولت خدمتگزار بر آن قرار گرفته است که در این سفر، مسایل و مشکلات مجاوران و زائران حرم ملکوتی حضرت علی بن موسی الرضا (ع)، مورد مداقه و بررسی بیشتر و دقیق تر قرار گیرد.
مشهد، مرکز استان خراسان رضوی و قلب تپنده امت اسلامی ایران، در طول سال پذیرای میلیون ها زایر است؛ اما در حال حاضر به واسطه کمبودهای مختلف بخصوص امکانات شهری و حمل و نقل (جاده ای، ریلی و هوایی) با مشکلات فراوانی روبه رو می باشد. پذیرایی از حدود 7 میلیون زایر رضوی (ع) در ایام تعطیلات نوروز امسال، نشان داد با وجود اقدام های به عمل آمده در زمینه توجه به عمران و آبادانی مشهد و دیگر شهرهای خراسان رضوی، مردم و مسؤولان این استان برای پاسخگویی به نیازهای زایران، خواست ها و مطالباتی دارند که انتظار دارند توسط رئیس جمهور و هیأت همراه مورد بررسی قرار گیرد. بنابراین، جمع بندی و پاسخ به مطالبات مردم و مسؤولان استان و توجه به اولویت های استانی که مطمئناً از جانب اعضای هیات دولت برنامه ریزی شده است، تنها با اختصاص بودجه های استانی میسر نخواهد بود. از این روست که انتظار می رود برای حل مشکلات عدید فراروی استان بخصوص مشهد و نقاط محروم، دولت خدمتگزار و حامی عدالت به این استان نگاهی فرا ملی داشته باشد.
در این زمینه نکاتی چتد حایز اهمیت است که به آنها اشاره می شود:
1-سفر رئیس جمهوری و اعضای هیأت دولت، در حالی به خراسان رضوی صورت می پذیرد که بودجه کل کشور برای سال 85 به تصویب رسیده و دولت اکنون می تواند با اختصاص بودجه از محل بودجه های استانی تخصیص یافته در بودجه کل کشور برای استان خراسان، وضعیت بسیاری از طرح های عمرانی اولویت دار را مشخص کند.
پیش از این، میزان بودجه های تخصیصی سالیانه برای استان خراسان- با وجود بزرگترین استان کشور- کمتر از 10 درصد بودجه عمومی بود و همین امر اجرای پروژه های مهم و مورد نیاز مناطق محروم استان و شهر مشهد را با مشکلات فراوانی روبه رو کرده بود.
مردم و مسؤولان خراسان رضوی انتظار دارند، بررسی مشکلات این استان زایرپذیر که از ابعاد گوناگون دارای اهمیت است، با نگاه در سطح ملی بررسی شود و با این دیدگاه، پیگیری مشکلات مردم و تصمیم گیری درباره آنها، به تصویب و اجرای پروژه های مهمی بینجامد که بتواند پاسخگوی نیازهای مردم منطقه نیز باشد.
2-اولین کلان شهر مذهبی جهان در شرایطی پذیرای میلیون ها زایر بارگاه ملکوتی حضرت ثامن الحجج -علیه السلام- است که نه امکانات شهری آن و نه سیستم حمل و نقل موجود، پاسخگوی نیازهای مسافران است.
در بعد حمل و نقل جاده ای، بزرگراه های موجود در محورهای منتهی به شهر مشهد، اندک بوده و نمی تواند حجم عظیم مسافران و وسایط نقلیه آنها را تحمل کند. این شرایط دشوار موجب شده است، کمترین امنیت جاده ای در محورهای مذکور وجود داشته باشد.
در این حال، توسعه حمل و نقل ریلی به جهت نقش عمده ای که در جابجایی مسافر و حمل بار و همچنین ترانزیت کالا به مقصد کشورهای همجوار استان خراسان رضوی ایفا می کند، به نظر می رسد در اولویت های مهم رسیدگی اعضای هیأت دولت به این نیاز استان و کل کشور باشد.
توجه به افزایش پروازهای هوایی با تاکید بر امنیت پرواز در مسیر مشهد و بالعکس، موضوعی است که طی سال های گذشته در دولتهای وقت محل بحث و نظر بوده است. بی تردید، توسعه ناوگان هوایی از مشکلات جابه جایی مسافر و حمل بار به نحو محسوسی خواهد کاست.
3-مشهد، به عنوان یک شهر بزرگ مذهبی نه تنها در سطح ملی که در گستره جهان اسلام مورد توجه زایران هشتمین امام همام -علیه السلام- است. در این رهگذر، خدمات بسیار و سرمایه گذاری های هنگفت آستان قدس رضوی در ابعاد مادی و معنوی طی سالیان اخیر موجب شده است تا زایران بیشتری برای زیارت به این شهر سفر کنند.
در این میان، صرف هزینه های بسیار در طرح عمران و توسعه حریم رضوی که با توجه به نیاز زایران (15 میلیون نفر) به عنوان ضرورتی اجتناب ناپذیر طراحی و اجرا شده است، نیازمند پشتیبانی جدی مادی و معنوی دولت اسلامی نیز هست. این در حالی است که افزایش روزافزون زوار در مشهد، امکانات گسترده و متنوعی را می طلبد که آستان قدس رضوی به تنهایی قادر به تامین و انجام آنها نیست.
در حال حاضراهتمام ویژه به امور عمرانی و توسعه اماکن متبرکه، با توجه به خیل 15 میلیونی زائران و مجاوران صورت می پذیرد. در همین راستا، اجرای طرح جامع و عظیم توسعه حریم حرم حضرت رضا- علیه السلام- برای رفاه هرچه بیشتر زائران به مرحله اجرا گذاشته شده است. در چارچوب و در قالب این طرح، پروژه های تکمیل اماکن متبرکه و ایجاد فضاهای مذهبی و فرهنگی جدید، طرح ترافیکی اطراف حرم مطهر و ایجاد بناهای خدماتی و مورد نیاز زائران، مد نظر است. با تمام این تلاش، تحقق چنین پروژه های عظیمی بدون مساعدت و سرمایه گذاری دولت، امکان پذیر نیست.
4-اگر چه خراسان رضوی یکی از استان های مهم کشور بوده و به عنوان قطب عمده تولیدات کشاورزی و صنایع تبدیلی وابسته به آن مطرح است، اما به جهت همه توانمندی های بالفعل و بالقوه کشاورزی و صنعتی، نیازمند وجود یک منطقه آزاد تجاری در همجواری با کشورهای آسیای مرکزی به عنوان دروازه ورود به این منطقه با حدود 300 میلیون نفر جمعیت می باشد.
با توجه به چنین نیازی، منطقه ویژه اقتصادی سرخس در 186 کیلومتری مشهد از سوی آستان قدس رضوی ایجاد شد. مسؤولیت این منطقه که طبق قانون برنامه 5 ساله دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی به تصویب هیأت وزیران رسیده، با آستان قدس رضوی است.
قطع نظر از اتصال راه آهن «مشهد- سرخس- تجن» که از داخل منطقه ویژه سرخس می گذرد، این منطقه از طریق سرخس به بافق و بندرعباس متصل خواهد شد.
سفر رئیس جمهوری و اعضای هیأت دولت، فرصت مناسبی است تا ارتباط منطقه ویژه اقتصادی سرخس با پاکستان از طریق راه آهن مشهد- بافق میسر گردد.
با وجود مزیتهای اقتصادی منطقه ویژه سرخس در ارتباط با تجارت با آسیای مرکزی، انتظار می رود دولت آقای احمدی نژاد از طریق شورای عالی مناطق آزاد همان توجهی را که به دیگر مناطق آزاد در جنوب کشور دارد، به این منطقه نیز مبذول دارد.