دولت‌های جدید و سیاست‌های نو

گروه بین‌الملل، حسن فتحی: اسراییل و فلسطین شاهد روی کار آمدن دو دولت جدید هستند که هر یک از آنها می‌تواند تاثیراتی بر روابط دو کشور بر جای بگذارد. در فلسطین پس از موفقیت حماس در انتخابات پارلمانی و تشکیل دولت از سوی این گروه، فصل جدیدی آغاز شده که با توجه به آنچه از جانب نخست‌وزیر و هیات دولت حماس اعلام می‌شود قادر است دستاوردهای تمامی تلاش‌های عرفات و محمود عباس را درباره نزدیکی به اسراییل از بین برده و اختلافات را عمیق‌تر سازد.
در اسراییل هم آن‌گونه که انتظار می‌رفت وارثان آریل شارون که وضعیتش نامشخص است به پیروزی رسیده و باید دولت را تشکیل دهند.
حزب کادیما که با هدف توافق و صلح با فلسطینی‌ها شکل گرفته و فصل نوینی را در اسراییل نوید می‌دهد قادر است در صورت ادامه سیاست‌های شارون تنش‌زدایی را در این سرزمین استمرار بخشد. کادیما که پس از شارون رهبری خود را به اولمرت سپرده با کسب 30 کرسی پارلمان اگرچه اکثریت را از آن خود کرده اما برای به دست آوردن اکثریت قاطع پارلمانی ناگزیر است دست به ائتلاف با احزاب دیگر بزند که در این رابطه این حزب مایل است از حزب کارگر که 19 کرسی را به دست آورده در دولت جدید بهره بگیرد.
به این ترتیب مشخص شده که در دو سوی این کشمکش و چالش چه احزاب و گروه‌هایی قرار دارند. در فلسطین اسماعیل هنیه از حماس بر هرگونه مذاکره و سازش خط بطلان کشیده و سیاستی مخالف دولت قبلی فلسطین پیش گرفته است ولی در اسراییل اولمرت می‌خواهد راه شارون را ادامه داده و به نوعی همزیستی صلح‌آمیز با فلسطینی‌ها دست یابد.
در این ارتباط محمود عباس رهبر فلسطینی‌ها که سیاست‌هایش توسط حماس نادیده گرفته شده از اسراییل می‌خواهد بر سر میز مذاکرات بازگردد. او می‌گوید: امیدواریم که اولمرت سیاستی مسالمت‌آمیز را در پیش گیرد و به مذاکرات باز گردد. همچنین اولمرت قول داده در صورت لزوم خود به تنهایی مرزهای نهایی اسراییل را ترسیم کند و در صورتی که مذاکرات با فلسطینی‌ها ممکن نشود ساکنان یهودی کرانه غربی را از آن مناطق خارج خواهد ساخت.
او اعلام کرده که تا سال 2010 مرزهای نهایی اسراییل را مشخص خواهد کرد. اولمرت با بیان این مساله که آماده گفت‌وگوهای جدید صلح است می‌گوید: این آمادگی را دارد که بر سر مسایلی نظیر خروج ساکنین یهودی از کرانه غربی و دادن اجازه به فلسطینی‌ها برای داشتن کشور مستقل توافق کند اما از فلسطین خواست طرفدار مصالحه و صلح باشند.
حماس از روزی که در انتخابات پارلمانی که پیروزی رسید سیاستی مخالف روش الفتح و محمود عباس در پیش گرفته که همین روش اختلافات سیاسی را در پارلمان و میان احزاب و گروه‌های فلسطینی در پی داشت که سبب گردیده الفتح و دیگر گروه‌ها از پیوستن به دولت حماس و تشکیل یک دولت ائتلافی خودداری کنند. اما آنچه بیش از همه می‌تواند اوضاع را آشفته سازد رویارویی مسلحانه گروه‌های فلسطینی با یکدیگر است که می‌تواند اوضاع را به نفع اسراییل دگرگون سازد.
ترور ابویوسف القوق فرمانده نظامی کمیته‌های مقاومت مردمی فلسطین و درگیری میان فلسطینی‌ها که بیش از 30 مجروح برجای گذارد حکایت از شکننده بودن اوضاع و شرایط دارد. در این شرایط «هینه» نخست‌وزیر فلسطین درگیری‌ها را خطرناک توصیف کرده و اعلام داشته، مقامات امنیتی عالی رتبه سعی دارند به این تنش‌ها پایان دهند.
وی‌ می‌افزاید: نیروهای امنیتی فلسطینی سعی می‌کنند خیابان‌ها را از وجود افراد مسلح پاک کنند. درگیری میان فلسطینی‌ها زمانی شدت گرفت که کمیته مقاومت مردمی، اعضای امنیتی وابسته به الفتح را متهم به ترور القوق کرد.
فلسطینی‌ها برای تقویت موضع خود باید به این درگیری‌ها و اختلافات پایان داده و به صورتی شفاف خواسته‌های خود را بیان دارند.
زیرا آنچه تاکنون از سوی حماس و دولت اسماعیل هنیه عنوان شده و عمدتاً با مخالفت الفتح و محمود عباس مواجه گردیده بیشتر به بیانیه‌های گروهی شباهت دارد تا مواضع رسمی و دولتی.
الزهار وزیر خارجه دولت جدید فلسطین از جامعه بین‌المللی می‌خواهد به کابینه حماس فرصتی برای نشان دادن شفافیت خود بدهند. او می‌گوید آمریکا باید سیاست بلندمدت حمایت از اسراییل را ترک کند و برای اعمال فشار به دولت جدید حماس چه از نظر سیاسی و چه از نظر اقتصادی تعجیل نداشته باشد. در همین حال وزیر خارجه فلسطین خاطرنشان می‌سازد که دولت او توافق نامه‌های پیشین با اسراییل را مجدداً مورد بررسی قرار می‌دهد. به گفته وی حماس مخالف گفت‌وگو با اسراییل است و اسراییل صلح نمی‌خواهد و هیچ طرح صلحی نیز ندارد. بنابراین ما نباید به مردم خودمان خیانت کنیم و به آنها بگوییم مذاکره می‌کنیم.
آنچه از مواضع دو طرف می‌توان استنباط کرد این است که با توجه به سیاستی که آنها در پیش گرفته‌اند نمی‌توان امیدوار بود که مذاکرات میان فلسطین و اسراییل به این زودی‌ها از سر گرفته شده و دو طرف قدم به وادی تنش‌زدایی بگذارند.
به همین دلیل می‌توان با صراحت اعلام کرد که بازنده این چالش نابرابر مردم فلسطین خواهند بود که با محاصره اقتصادی، اختلافات گروهی، درگیری‌های نظامی و در نهایت فشارهای فزاینده اسراییل مواجه خواهند شد.
ولی نیاز به ذکر این مساله است که پیام صلح و آشتی که از سوی اولمرت نخست‌وزیر آتی اسراییل و یا کابینه این رژیم سر داده شده را نمی‌توان همیشگی دانست و یا ادعا کرد که اسراییل از موضع ضعف خواستار صلح است بلکه هدف این رژیم پایان دادن به برنامه‌های امنیتی است که اقتصاد و سیاست اسراییل را تحت‌الشعاع قرار داده است.