مذاکره ایران و آمریکا بعد از المالکی

رضا جلالی
روزی را در دوران دانشجویی‌ام به خاطر می‌آورم که به مناسبت 13 آبان همایشی را تحت عنوان آسیب‌شناسی مذاکره ایران و‌ آمریکا در تالار ابوریحان بیرونی دانشگاه شهید بهشتی برگزار شده بود.
نگارنده این سطور که نقش مجری‌گری این همایش سیاسی ـ بین‌المللی را به عهده داشتم از دو شخصیت جنجالی دهه 70 به منظور مناظره این همایش دعوت به عمل آوردیم. صادق زیباکلام و محمدجواد لاریجانی خیلی متفاوت به دیدگاه‌های خود پرداختند و دانشجویان و اساتید مخاطب هر یک در خصوص اظهارنظرهای مناظره‌کنندگان از منظری متفاوت قضاوت می‌کردند.
فردای آن روز در اکثر روزنامه‌های صبح و عصر جمله‌ای را از قول محمدجواد لاریجانی تیتر کردند که عبارت بود از:
«حتی با شیطان نیز می‌توان در جهنم مذاکره کرد.»
اینجانب به عنوان دانش آموخته علم سیاست و حوزه روابط بین الملل عکس العمل‌های تند حکومتیان را در خصوص پذیرش و یا عدم پذیرش مذاکرات مرور کردم و به یاد آوردم زمانی ابراهیم یزدی وزیر خارجه دولت موقت که در راس یک هیات بلندپایه سیاسی که با مشاور امنیت ملی آمریکا (برژنسکی) در الجزایر در اوایل آبان 58 قبل از تسخیر سفارت آمریکا توسط دانشجویان ایرانی و هنگامی دیگر که آقای رجایی خراسانی نماینده وقت دائم ایران در سازمان ملل متحد اظهارنظراتی را در خصوص ضرورت مذاکره ایران و آمریکا نموده بود با عکس‌العمل تند جریان حاکم مواجه شد و به شدت این پیشنهاد محکوم شد. اکنون که مذاکره ایران و آمریکا قوت گرفته ولی به نظر می‌رسد که اگر چه بهانه مذاکرات بر سر موضوع عراق می‌باشد ولی احتمالا بحث بر سر مناقشه پرونده هسته‌ای ایران مذاکرات را تحت‌الشعاع قرار دهد.
پس از اینکه در دهه سوم فروردین ماه سال جاری اسامی تیم مذاکره کننده ایرانی با مسئولیت سرداران محمد جعفری و علی حسینی‌تاش از معاونین بین‌الملل و راهبردی شورایعالی امنیت ملی مشخص شدند. اما طولی نکشید که سفیر افغانی‌الاصل آمریکا در عراق از لغو مذاکره بین طرف‌های ایرانی و آمریکایی خبر داد. همچنین زلمای خلیل‌زاد بیان داشت که مذاکره ایران و آمریکا بر سر موضوع عراق پس از مشخص شدن تکلیف دولت با تصمیم پارلمان عراق مشخص خواهد شد.
و در این روزها از محول شدن مسئولیت تیم مذاکره توسط محمد جواد لاریجانی به صورت شایعه سخن رانده می‌شود و این در حالی است که گفته می‌شود لابی‌های معاون اقتصادی شورای عالی امنیت ملی در آمریکا موثرتر از همه این گفت‌وشنودهاست. در حالی که وزارت امنیت کشور آمریکا در بازتاب این سفر اعلام کرده است که نهاوندیان شهروند قانونی آمریکاست و هیچ دلیلی برای محروم کردن او از ورود به آمریکا وجود نداشته است.
زیرا وی شهروند قانونی آمریکاست و یا برخی گمانه‌زنی‌ها و شنیده‌ها حاکی از آن است که ماموریت این مقام ایرانی زمینه‌سازی برای مذاکره رابطه ایران و آمریکا قلمداد می‌شود. تا دیروز اگر اصلاح‌طلبان بحث مذاکره را به زبان جاری می‌کردند گویا جرم نابخشودنی را مرتکب می‌شدند ولی امروز حتی محافظه‌کاران تندرو هم خوشبختانه قبای اصلاح طلب و ردای اعتدال پوشیدند و از انواع و اقسام مذاکره با آمریکا سخن می‌رانند. به هر ترتیب ما منتظر خواهیم ماند تا ببینیم اکنون که بن‌بست سیاسی موجود در عراق با انتخاب جوادالمالکی به عنوان نخست وزیر پایان پذیرفته آیا مذاکره تاخیری ایران و آمریکا آغاز خواهد شد یا نه!