خلیج فارس فقط خلیج فارس است

فریدون مجلسی / حقوقدان و نماینده اسبق ایران در اتحادیه اروپا
روزهاى اخیر آمده است امیر محترم قطر که به تصور معامله اى که مقبول طرفین باشد نام خلیج فارس عربى را مطرح کرده بود، در پاسخ به این پرسش که خودتان در کودکى در مدرسه به این خلیج چه مى گفتید مى فرمایند که در آن زمان اشتباه مى کرده اند! در حالى که در واقع هم اکنون اشتباه مى فرمایند. ایشان و برخى دیگر از همسایگان عرب متوجه حساسیت ایرانیان در مورد این نام نیستند. عرب ها به آنچه ما در فارسى دریاى خزر مى نامیم مى گویند «بحرالقزوین» و حرفى هم نیست. فقط مفاهیم نیستند که در هر زبان واژه و اصطلاحى براى خود دارند. فرانسوى ها هم دریاى میان خودشان و انگلستان را دریاى مانش و انگلیسى ها آن را کانال انگلیس مى نامند و در فارسى هم نام فرانسوى آن وارد شده است که در ترجمه از زبانى به زبان دیگر به همین ترتیب ذکر و نام ها تبدیل مى شوند و جاى گله هم نیست. اما در مورد خلیج فارس چنین نیست. در واقع از زمانى که عبدالناصر رئیس جمهور مصر به دشمنى میان خود و شاه ایران رنگ خصومت عربى _ ایرانى داد، او که خود شعار وحدت عربى «من الخلیج الفارسى الى المحیط الاطلسى» را عنوان کرده بود، ناگهان و از لج شاه قافیه شعارش را بر هم زد و به عنوان یک دشنام خلیج فارس را به نام مجعول عربى نامید. متأسفانه حاشیه نشینان عرب خلیج فارس که در آستانه دست یافتن به استقلال و در پى ساختن هویت و تاریخى براى کشورهاى جدیدالولاده خود بودند این جعل نام را جدى تر گرفتند.
اما ایرانیان این عمل را صرفاً از دیدگاه ادبى نمى نگرند. جعل نام براى خلیج فارس در نظر ایرانیان هشدارى حاکى از تجاوزگرى و چشمداشت و توسعه طلبى همسایگان است، که به دلیل تازه وارد بودن در عرصه استقلال و ملیت و ملت پرستى و ناسیونالیسم حرارتشان هم زیاد و غالباً زیادى است و ما آثار این چشمداشت آنان را چشیده ایم. سرزمینمان به بهانه هاى قوم پرستانه مورد تجاوز و تخریب قرار گرفته است و متأسفانه دولت هاى عربى از آن تجاوز دفاع کرده و براى آن پول پرداخته اند، و هنوز هم اعلامیه هاى معنى دار و خشونت آمیزشان آن هشدار را مکرراً تجدید مى کند. ما جعل هر نامى را براى خلیج فارس نشانه توسعه طلبى و چشمداشت نسبت به تمامیت ارضى خود مى دانیم.
در مورد نام خلیج فارس نیازى نیست به نقشه ها و اسناد و آثار عتیقه رجوع کنیم. حتى نیاز به ارجاع به شخص عبدالناصر یا درج نام صحیح آن در کتاب انورسادات رئیس جمهور پیشین مصر نیست. اما چون تجدید مطلع اخیر از سوى امیر محترم قطر بوده است، چه خوب است که به اسناد تاریخى همین کشور استناد کنیم.
چند سال پیش اختلافى ارضى میان بحرین و قطر درباره مالکیت جزایر کوچک فشت الدبیل پیش آمد که البته بر آب هاى ساحلى و فلات قاره آن نیز اثر مى گذاشت که لابد قدرى هم بوى نفت مى داد.
طرفین به شیوه اى متمدنانه اختلاف را به دادگاه لاهه ارجاع دادند، تا اینکه نوبت به رسیدگى دادگاه و ارائه اسناد و مدارک طرفین از قدیم الایام تا دوران استیلاى استعمارى انگلیس رسید. به دلیل کنجکاوى حرفه اى این دعوا را تعقیب مى کردم که خوشبختانه بعضاً به طور زنده از تلویزیون ماهواره اى بحرین (و احتمالاً قطر) پخش مى شد. در تمام مدارکى که به زبان هاى عربى و انگلیسى در دادگاه ارائه مى شد ،همه جا در اسناد تاریخى که حدود مرزى دو کشور بر مبناى آن تثبیت شد ،نامى جز الخلیج الفارسى یا Persian gulf نیامده بود.لازم است مقامات وزارت خارجه ما که مى توانند به اسناد دادگاه لاهه در دعواى مزبور دسترسى داشته باشند به پرونده مختومه دعواى دو کشور عربى همسایه رجوع و مجموعه اسناد ارائه شده دو طرف را گردآورى و به ایشان ارائه فرمایند تا حضرتش را از اشتباه اخیر به درآورند.