تصمیم‌گیرى نهایى بر عهده ایران است

آزاده افتخارى: موضع مسکو در قبال برنامه هسته اى ایران، براى آمریکا و اروپا که به تحریم ایران مى اندیشند، از اهمیت ویژه اى برخوردار است. اما تلاش غرب با مقاومت روسیه و چین که مخالف تصویب هرگونه قطعنامه علیه فعالیت هاى هسته اى ایران هستند، مواجه است. مسکو در مورد اجراى بند هفت منشور سازمان ملل که راه تحریم یا حمله نظامى علیه ایران را هموار مى کند، به شدت نگران است و بر راهکار دیپلماتیک تاکید دارد. روزنامه فایننشال تایمز به نقل از یک دیپلمات اروپایى ادعا مى کند: به نظر مى رسد که روس ها بیشترین مخالفت را داشته باشند، اما چینى ها انعطاف بیشترى نشان مى دهند. علاوه بر این آمریکا و اتحادیه اروپا باید به مانع دیگرى که به دنبال روابط نه چندان مطلوب مسکو با غرب پدید آمده است، غلبه کنند.
در پاره اى موضوعات شامل سیاست انرژى روسیه، بلاروس و طرح توسعه ناتو، مسکو یکى از مشکلات بزرگ براى آمریکا و اروپا به شمار مى آید و این در حالى است که مخالفت روسیه با طرح هاى واشینگتن و بروکسل در قبال ایران، به بى نتیجه ماندن نشست هاى اخیر پنج عضو دائم شوراى امنیت و آلمان منجر شده است. در نشست ?+? در نیویورک پیش نویس قطعنامه اى ارائه شد که به موجب آن فرجه اى مشخص براى تعریف فعالیت هاى غنى سازى ایران در نظر گرفته مى شود، اما مسکو و به دنبال آن پکن خواستار ایجاد تغییراتى با هدف تعدیل لحن قطعنامه شدند. یک دیپلمات فرانسوى مى گوید: اگر روس ها با رویکرد ما مشکل دارند، جلو بیایند و راهکار دیگرى ارائه کنند. دیپلمات دیگرى نیز مى گوید: قطعنامه پیشنهادى غرب نشان مى دهد، آنها به این نتیجه رسیده اند که براى روسیه مخالفت با قطعنامه دشوار است. فایننشال تایمز مى افزاید: این در حالى است که موضع علنى مسکو در قبال تهران تغییر نکرده و مقامات کرملین بر این عقیده اند که بحران ایران تنها از طریق اقدامات دیپلماتیک قابل حل است. روس ها مى گویند: «ادعاى غرب در مورد تمایل تهران به تولید سلاح هسته اى به اثبات نرسیده و باید به بازرسان آژانس بین المللى انرژى اتمى فرصت داد تا فعالیت خود را در ایران به اتمام برسانند.»
این روزنامه انگلیسى با اشاره به درخواست مطرح شده در پیش نویس قطعنامه مبنى بر تعلیق مجدد فعالیت هاى هسته اى ایران مى نویسد: مقامات مسکو بر این عقیده اند که تعلیق فعالیت هاى هسته اى ایران داوطلبانه بوده و هیچ یک از قوانین بین المللى از سوى جمهورى اسلامى نقض نشده است، بنابراین اجبار تهران به ازسرگیرى تعلیق ها توجیه عقلانى ندارد. این در حالى است که رسانه هاى آمریکایى با اشاره به قرارداد یک میلیارد دلارى رآکتور هسته اى بوشهر و تجهیز سیستم دفاع هوایى ایران توسط روسیه به گونه اى وانمود مى کنند که روابط روسیه با ایران فراتر از اهداف ضدتسلیحاتى است و کرملین نقش مسکن را براى ایران ایفا مى کند. اما دولت روسیه بر این باور است که فقدان درازمدت روابط ایران و آمریکا و اقدامات احتمالى واشینگتن علیه تهران به درک بهتر تمایلات ایران کمک مى کند.با توجه به اهمیت نقش روسیه در اقدامات آتى غرب در مورد تهران، آمریکا و متحدان اروپایى اش مى کوشند تا به هر نحو ممکن به روسیه اطمینان دهند بحث اعمال فشار نظامى علیه ایران مطرح نیست. دومینیک دوویلپن نخست وزیر فرانسه با هدف جلب اعتماد روسیه اعلام کرده است: حمله نظامى یک راهکار نیست زیرا نه تنها به حل مشکل کمکى نمى کند بلکه میزان ریسک را افزایش مى دهد. آنگلا مرکل صدراعظم آلمان نیز در ملاقات اخیر خود با جورج بوش بر لزوم رویکرد تدریجى با هدف حفظ ائتلاف و همراه ساختن روسیه تاکید کرد. این در حالى است که روزنامه فایننشال تایمز شرایط هسته اى ایران و جایگاه جوامع بین المللى را این گونه تحلیل مى کند: در صورتى که ایران در جهت تولید سلاح هسته اى حرکت کند، آمریکا و اروپا و جوامع بین المللى مى توانند تلاش کنند از طریق ارائه مشوق یا افزایش فشار در انتخاب ایران تاثیرگذار باشند. آنها مى توانند فعالیت هاى ایران را به تاخیر بیندازند اما در نهایت تصمیم گیرى برعهده تهران است. به بیان دیگر به کارگیرى گزینه نظامى علیه تهران در تشدید فعالیت هاى هسته اى ایران موثر خواهد بود و تحریم اقتصادى نیز تاثیر مشابهى خواهد داشت.
مقامات اروپایى بر این عقیده اند که حتى در صورت گسترش دامنه تحریم ها، ایران مى تواند براى سال ها مقاومت کند و در کوتاه مدت اقدامات چکشى تنها به افزایش قدرت تندروها مى انجامد. باید گفت که جامعه بین المللى براى مواجهه با فعالیت هاى هسته اى ایران به زمان نیاز دارد. ما بار دیگر شاهد بودیم که بین پنج عضو دائم شوراى امنیت و آلمان در نشست پاریس به اجماع نظر در مورد ایران دست نیافتند و تکرار این الگو حاکى از دشوارى هاى موجود براى ایجاد ائتلافى علیه ایران است، زیرا محاسبات استراتژیک و منافع اقتصادى روسیه و چین این گونه ایجاب مى کند که با تحریم ایران مخالفت کنند. از سوى دیگر پکن از سال ها پیش مخالف دخالت در امور دیگر کشورها بوده و همین نگرش از حرکت چین در جهت به کارگیرى اقدامات تند علیه ایران جلوگیرى مى کند. فایننشال تایمز در خاتمه این گونه تحلیل مى کند که تنها آمریکا مى تواند تضمین هاى لازم درخصوص نگرانى هاى امنیتى ایران را ارائه کند و واشینگتن باید این واقعیت را درک کند که ایجاد ثبات در خاورمیانه در نهایت به عادى سازى روابط ایران با غرب بستگى دارد.