همسایگان ژاپن میزبان شینزوآبه

قاسم غفوری
شینزوآبه نخست‌وزیر جدید ژاپن برای بررسی روابط دو جانبه و تحولات منطقه‌ای سفری دوره‌ای را به چین و کره جنوبی آغاز کرد تا گامی مهم برای پیوند با همسایگان و امنیت در شرق آسیا بردارد.
شینزوآبه که پس از کناره‌گیری کویزومی از قدرت به نخست‌وزیری ژاپن برگزیده شد در اولین گام در عرصه سیاست خارجی، راهی چین و کره جنوبی گردیده است. آبه 52 ساله که بسیاری آن را ناسیونالیست‌ترین نخست‌وزیر ژاپن ارزیابی و دوران آن را آغازی مهم در تحولات داخلی ژاپن و منطقه می‌دانند، در حالی اولویت کاری خود را بر گسترش روابط با همسایگان قرار داده است که، تلاش دوباره کره شمالی برای انجام آزمایش موشکی می‌رود تا به بحران منطقه‌ای مبدل گردد، سیاست آبه بر حل اختلافات با همسایگان و ارتقای امنیت منطقه‌ای استوار است، که می‌تواند جبران کننده اقدامات کویزومی در گرایش به آمریکا و دیدار از معبد یاسوکونی باشد.
براین اساس و با عنایت به این که شینزوآبه بارها تاکید کرده است که برای حفظ روند توسعه ژاپن و ایجاد منطقه‌ای عاری از بحران، فعالیت خود را آغاز کرده است دلایل و اهداف وی از سفر به پکن و سئول را در چند بعد می توان مورد ارزیابی قرار داد.
1)هرچند که کویزومی در دوران نخست وزیری خود تلاش بسیاری داشت تا از بحران در منطقه جلوگیری و روابط همه جانبه ای را با همسایگان برقرار سازد اما تاکید وی بر دیدار از معبد یاسوکونی که همسایگان ژاپن آن را توجیه کننده عملکردهای نظامی ژاپن در گذشته می دانند، مانع از آن شد تا این مهم چندان تحقق یابد. (در هنگام کناره گیری کویزومی از قدرت روابط توکیو با همسایگان تا حدودی به سردی گراییده است).
براین اساس و با توجه به سیاستهای منطقه ای آبه، مهمترین دلایل دیدار وی از پکن و سئول، تلاش برای حل اختلافات و بهبود روابط با همسایگان می باشد. وی پیش از سفر در نشستهای مطبوعاتی تاکید کرده بود که همگرایی منطقه ای اولین اولویت دولت وی می باشد و شاید در این چارچوب وی از بازدید از معبد یاسوکونی خودداری کند.
2)از دیگر عوامل تاثیر گذار در دیدار کنونی آبه که بسیاری آن را سرفصل اصلی مذاکرات وی ارزیابی می کنند، بررسی پرونده کره شمالی و چگونگی برخورد با آن است. آبه در حالی به سفر دوره ای رفته است که اولا کره شمالی رسما اعلام نموده که برای انجام آزمایش موشکی آماده می گردد ثانیا در دکترین کاری آبه، مقابله با کره شمالی و تهدیدات امنیتی آن از اهمیت خاصی برخوردار است بگونه ای که بسیاری دوران وی را دوران سخت گیری و مقابله جدی با پیونگ یانگ عنوان کرده اند(کویزومی در طول نخست وزیری اش تلاش داشت که به نحوی به تعامل با کره شمالی دست یابد و حتی در این چارچوب به دیدار از این کشور مبادرت ورزید اما نتیجه ای در پی نداشت و حال آبه با اعمال فشار بر کره شمالی برای اجرای این مهم گام برمی دارد.) بر این اساس اکنون آبه بر آن است که پس از تصویب قطعنامه شورای امنیت که خواستار تعلیق فعالیتهای موشکی کره شمالی گردیده بودع در رایزنی با چین و کره جنوبی ضمن اتخاذ تدابیری جامعه و فراگیر در برابر کره شمالی بر حجم فشارهای منطقه ای علیه این کشور بیفزاید. در این چارچوب پکن به عنوان متحد اصلی کره شمالی و کره جنوبی با نام نزدیکرین همسایه این کشور از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشند که می توانند سیاستهای ژاپن در قبال پیونگ یانگ را اجرایی نمایند.
3)چنانکه آبه در سیاستهایش اعلام داشته رشد اقتصادی و تبدیل نمودن شرق آسیا به عنوان اصلی ترین قطب اقتصادی جهان از کارکردهای دولت جدید ژاپن است. در این راستا یکی از سیاستهای آبه برقراری روابط با همسایگان نزدیک بویژه چین برای ایجاد بازاری مشترک در برابر رقیبانی همچون اتحادیه اروپا می باشد که در دیدار اخیر به آن اشاراتی گردیده است. این طرح می تواند جبهه ای واحد را در برابر اقتصاد اروپا و آمریکا ایجاد و همچنان روند رو به رشد شرق آسیا را استمرار بخشد.
4)آبه در حالی راهی کشور همسایه گردید که مسئله روابط ژاپن با آمریکا به دغدغه ای برای همسایگان مبدل گردیده است. در این میان چین این روابط را تهدیدی برای امنیت خود و منطقه و عاملی برای رقابت تسلیحاتی در منطقه می داند. در چنین شرایطی شینزوآبه سعی دارد تا در دیدار از این کشور، از دغدغه های چین در قبال روابط توکیو و واشنگتن بکاهد بویژه اینکه طی هفته های اخیر گزارش هایی از حضور ناو هسته ای ونیز استقرار سکوهای موشکی آمریکا در ژاپن منتشر گردیده که تا حدودی بر نگرانی های منطقه ای افزوده است.
شینزوآبه تاکید کرده است که به هم پیمانی با آمریکا ادامه می دهد اما اولویت کاری وی همگرایی با منطقه است که در این راه تضمینهایی را برای عدم تهدید بودن روابط کشورش با آمریکا ارائه خواهد کرد.
براساس آنچه ذکر شد می توان گفت که سفر شینزوآبه به چین و کره جنوبی نقطه عطفی در روابط طرفین و گامی مهم در ذوب شدن یخهای ایجاد شده در ماههای اخیر در روابط آنها می باشد بویژه اینکه آبه با این اقدام بر این اصل تاکید نموده که همگرایی منطقه ای را در دستور کار دارد که مسلما در زدودن نگرانی های منطقه ای تاثیر بسیاری خواهد داشت. لذا با عنایت به تلاش کشورهای منطقه برای حل اختلافات گذشته و ایجاد مناسبات بهتر می توان در آینده شاهد همکاری بیشتر آنها در ابعاد مختلف بویژه در بعد اقتصادی بود که تاثیر بسزایی در جایگاه جهانی شرق آسیا خواهد داشت. البته این نکته قابل ذکر است که آمریکا از اجرای آن گردیده هر چند که دیدار آبه از همسایگان گامی برای خنثی سازی این سیاست آمریکا می باشد که حتی می تواند تاثیراتی بر روابط واشنگتن با توکو داشته باشد.