دیپلماسی ایران از نگاه

"محمد حسنین هیکل" نویسنده و روزنامه‌نگار سرشناس مصری در گفتگو با شبکه تلویزیونی "الجزیره" قطر، گفت: انقلاب اسلامی از روز اول احساس کرد با خطراتی مواجه است، زیرا که این انقلاب، بزرگترین تحول استراتژیک در قرن بیستم بود.
وی در این مصاحبه، افزود: ‌ایران می‌دانست که در جهان کنونی، دانش حرف اول را می‌زند و لذا وارد عرصه فناوری هسته‌ای شد.
از ابتدا می‌دانستم که ایران تصمیم دارد از فناوری هسته‌ای استفاده کند و هدفش از دستیابی به این علم، ایجاد قدرت بازدارنده برای خود است.
هیکل در بخش دیگری از اظهاراتش گفت: من در مدت اخیر دوبار با "البرادعی"، و دوبار با کوفی انان و یک بار با خاتمی دیدار داشتم و در این زمینه گفتگوهایی ردوبدل شد. به اعتقاد من ایران به خوبی و با هوشمندی از برگه‌های خود استفاده کرد.
مسأله اساسی اینکه ایران از روز اول اعلام کرد هدفش از بکارگیری فناوری هسته‌ای، علم و دانش است و نه تولید سلاح اتمی.
اسرائیل که از قدرت گرفتن ایران بیمناک بود، بیش از هر رژیم دیگری، جهان را علیه ایران تحریک می‌کرد در صورتی که اسرائیل به خوبی می‌داند فاصله علم و دانش با تولید سلاح هسته‌ای چه میزان است.
اسرائیل کوشید مساله ایران را همواره در اولویت سیاست خود قرار دهد و در دیدار یک مقام اسرائیلی با رهبران کشورهای عربی، مسأله هسته‌ای ایران جزو اولویت‌های مسائل مطرح شده بود.
هیکل گفت: سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) بسیار تلاش کرد "عبدالقدیر خان" دانشمند پاکستانی را تحت بازجویی قرار دهد تا مشخص شود چه اطلاعاتی را در اختیار ایران قرار داده است.
به اعتقاد هیکل ایران توانست اراده خود را به اثبات برساند و توانست در جامعه جهانی نفوذی داشته باشد.
" به نظر من امروز ایران مورد تهدید قرار گرفته، ولی بهای این تهدید بسیار سنگین است."
آنچه که آمریکا را از حمله (به ایران) باز می‌دارد ضعف اسرائیل است. اسرائیل تحمیل دیدن یک کشور هسته‌ای دیگر در منطقه را ندارد. آمریکا همین دغدغه اسرائیل را دارد، ولی سعی کرد با جنگ روانی، ایران را وادار به عقب‌نشینی کند اما موفق نشده است.
هیکل افزود: برخی می‌گویند ایران انرژی سوخت فسیلی دارد، این در حالی است که کشورهای دیگر نیز به رغم آنکه انرژی سوخت دارند، دنبال سوخت هسته‌ای هستند. فکر می‌کنم ایران در کسب فناوری هسته‌ای هیچ گام اشتباهی برنداشته و از حق طبیعی خود استفاده کرده است.
خبرنگار الجزیره پرسید: نظر شما راجع به اینکه آمریکا و روسیه می‌گویند ایران گامی اشتباه برداشته چیست؟ وی گفت: گام اشتباه این است که کسی کاری برخلاف موازین بین‌المللی انجام دهد یا برخلاف مسائل امنیتی خود عمل کند. در صورتی که ایران تحقیقات علمی انجام می‌دهد و این حق طبیعی هر کشوری است و این یک منطق طبیعی است، چون این علم، علم کنونی بشر است ولی متأسفانه جهان عرب در این زمینه عقب افتاده است.
هیکل گفت: این مقوله که برای این علم به کسی مجوز بدهند و به کسی ندهند غیرمنطقی است.
وی اظهار داشت: ایرن با به راه انداختن مانور در خلیج فارس و استفاده از موشک‌های جدید، جنجالی در دنیا به راه انداخت. در صورتی که آمریکا مدتی پیش از آن، بزرگترین مانور را با استفاده از سلاح‌های واقعی در آبهای خلیج فارس انجام داد، ولی هیچ کس به آن واکنشی نشان نداد و ایران مایل بود با امکاناتی که در اختیار دارد در پاسخ به آن، مانوری انجام دهد. به نظر من بزرگترین مسأله که در این جا وجود دارد، نگرانی اسرائیل است.
خبرنگار الجزیره پرسید، ایران به خوبی از تجربه برخوردهای "صدام حسین" و کره شمالی استفاده کرد. نظر شما چیست؟
هیکل در پاسخ گفت: مهمترین مسأله که ایرانیان از آن استفاده کردند این بود که اهداف خود را آشکارا اعلام کردند. در صورتی که ما در سیاست جهانی می‌بینیم که سیاست‌مداران همیشه اهداف خود را علنی نمی‌کنند.
ایرانی‌‌ها توانستند با این سیاست خود، گاهی با لحن تند و گاه لحن ملایم بر اوضاع غلبه کنند.
به نظر من ایرانی‌ها تا این لحظه توانسته‌اند با هوشمندی زیاد از این برگه به خوبی استفاده کنند، یعنی اهداف علنی و برخورد اخلاقی، اما ما در مرحله آینده با دشواری‌هایی روبرو خواهیم شد.
وی ادامه داد: ایران همیشه مورد تهدید است، حتی خود همسایگان این کشور از روز اول پیروزی انقلاب، سعی کردند به ایران حمله کنند. نه تنها عراق، بلکه طرف‌های متعدد عربی بودند که چندین بار تلاش کردند تا از سمت جنوب شبه جزیره عربستان به ایران حمله کنند و با برخی از قبایل هماهنگ کردند و پول‌هایی در این زمینه هزینه کردند تا وارد جنگ‌های چریکی شوند، ولی بعد از مدتی متوجه شدند که هیچ افسر ایرانی در صحنه عملیات حاضر نشد.
این روزنامه نگار برجسته با اشاره به دستیابی ایران به فناوری هسته‌ای گفت: ایران برای این کار خود چند دلیل و توجیه دارد: اولا علمی، ثانیا امنیتی و ثالثا از قوانین بین‌المللی نیز تخطی نکرده است و مسأله دیگر اینکه انرژی سوخت فسیلی روزی به پایان می‌رسد و تمام جهان به دنبال جایگزین این سوخت هستند.
هیکل در پاسخ به سؤال مجری الجزیره مبنی بر اینکه آیا دستاورد ایران به نفع جهان عرب و اسلام خواهد بود یا نه، گفت: در برخی زمینه‌ها امکان در اختیار گذاشتن این دستاوردها به دیگران وجود ندارد.طبیعی است چنین اسرار علمی را کسی در اختیار دیگران نمی‌گذارد. بطور مثال، مصر با چینی‌ها وارد همکاری در ایران عرصه شد، ولی چینی‌ها به صراحت به مصر و لیبی گفتند که اسرار هسته‌ای قابل فروشی نیست. شما وارد این عرصه شوید و ما به شما کمک می‌کنیم.
به عقیده هیکل؛ گام ایران در زمینه فناوری هسته‌ای بسیار مهم است. زیرا انحصار اسرائیل در این زمینه شکسته شد.
به گفته هیکل؛ انگلیس اموالی را هزینه کرده و عناصری را به داخل ایران فرستاد که مسأله انفجارهای اهواز یک نمونه آن است.
وی افزود: نظر انگلیس این است که بهتر است از داخل نظام را بر هم بزند. در این زمینه، قبل از جنجال درباره مسأله هسته‌ای ایران، وضعیت داخلی ایرن چندان مناسب نبود، اما پس از بروز این جنجال‌ها، وحدت داخلی در ایران منسجم‌تر و مستحکم‌تر شد.
مجری الجزیره پرسید: آیا به نظر شما ایران به خوبی از وقت استفاده کرد؟ چرا که با آمریکا در افغانستان و عراق همکاری کرد تا بتواند در زمینه هسته‌ای از عامل زمان استفاده و پس از آن سرکشی را آغاز کند؟
وی در پاسخ گفت: شاید با شما کمی اختلاف نظر داشته باشیم. ایران هرگز راغب نبود که آمریکا، عراق را اشغال کند و مایل نبود در همسایگی خود نیروهای آمریکای را ببیند. ما بودیم که به آمریکا پایگاه دادیم تا این گونه وارد عراق شود، نه ایران و ترکیه. این دو کشور با حمله به عراق مخالف بودند، در حالی که همه کشورهای عربی موافق این حمله بودند و به نحوی با آمریکا همکاری کردند. ایرن هرگز با آمریکا در این زمینه همکاری نکرد.
این نویسنده مصری در ادامه گفت: زمانی که ایران نیروهای آمریکایی را در همسایگی خود دید، طبیعی بود که با این مسأله به نحوی که منافع خود را تامین کند، برخورد کند و قدرت آمریکا در عراق را به راحتی مورد هدف قرار دهد.
وی گفت: در سیاست بین‌المللی اشتباهاتی رخ می‌دهد و شما از این اشتباهات استفاده می‌کنید. این بدان معنا نیست که شما برای اشتباهاتی دیگران برنامه‌ریزی می‌کنید، بلکه از رخ دادن چنین اشتباهاتی به نفع خود استفاده می‌کنید. اکنون آنچه که حاصل شده بهره‌برداری از این اشتباهات است.
هیکل در پاسخ به سؤال مجری الجزیره درباره نفوذ ایران در عراق گفت: طبیعی است که در میان کشورهای همسایه، مرزهای سیاسی و مرزهای امنیتی و نفوذ وجود دارد. عراق با این اعتقاد که ایران می‌تواند بر وضعیت داخلی آن تأثیر بگذارد علیه ایران وارد جنگ شد، پس این، تأثیرات بین کشورهای همسایه، امری طبیعی است.
به اعتقاد هیکل؛ ایران به گونه‌ای حرکت می‌کند که در دنیای امروز قابل قبول است. "آیا ما در مصر می‌توانیم چشم خود را بر روی آنچه در سودان روی می‌دهد، ببندیم؟ به هر حال هر کشوری بر کشور دیگر دارای تأثیرات متقابل است.
این روزنامه نگار برجسته مصری تاکید که کرد آمریکا در عراق دچار معضل شده و باید گفت که طرح خاورمیانه بزرگ آمریکا، دچار وقفه شده است.
"آمریکا با روحیه غرور و ابرقدرتی وارد عراق شد تا کل منطقه را تغییر دهد، اما با سنگ عراق برخورد کرد. البته آنچه دچار سقوط شد، سیاست آمریکا بود نه قدرت این کشور."
نومحافظه‌کاران آمریکا که طرح خاورمیانه بزرگ را به بوش ارائه دادند، این مسأله را مطرح کردند که فتح بزرگی نصیب آمریکا می‌شود، ولی در همان مرحله اول در عراق متوقف شد.
"اکنون بوش در یک وضع بحرانی قرار دارد و نومحافظه‌کاران عقب نشینی می‌کنند. "
به گفته هیکل؛ اقدام اسرائیل در تحریک کردن آمریکا علیه عراق هم دچار بحران شده است و اسرائیل نگران آن است که مسأله ایران، سنگ دیگری باشد برای سقوط آمریکا و اینکه مسأله ایران، انگیزه بزرگتری باشد و منجر به درگیری بزرگتری در مقایسه با حمله به عراق شود.